Nowe muzeum będzie miejscem upamiętniającym Bitwę pod Gorlicami z 2 maja 1915 roku i opowiadającym o przebiegu I wojny światowej na jej froncie wschodnim. Swym zasięgiem obejmie żołnierskie cmentarze zlokalizowane na terenie ziemi gorlickiej. 

11 listopada świętujemy wolność, ale naszym obowiązkiem jest pamiętać także o drodze, która nas do niej doprowadziła - powiedziała Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego. - W maju 1915 roku w Gorlicach rozegrała się jedna z najważniejszych bitew I wojny światowej. Zginęły tysiące żołnierzy, wśród nich Polacy, często przymusowo wcieleni do armii zaborców i zmuszeni do walki przeciwko sobie. Dziś przypominają o nich cmentarze wojenne rozsiane po całym regionie. Spoczywają na nich żołnierze różnych narodowości i armii – ludzie, których podzieliła wojna, a połączyła śmierć. To właśnie tutaj szczególnie mocno rozumiemy, jak wielką wartością jest wolność i jak wysoką cenę trzeba było za nią zapłacić. Dlatego w Narodowe Święto Niepodległości ogłaszam, że w Gorlicach powstanie Muzeum I Wojny Światowej. Będzie to miejsce, które opowie nie tylko o wielkich bitwach i tragediach, ale przede wszystkim o ludziach – o polskich losach, dramacie wojny i wydarzeniach, które otworzyły nam drogę do niepodległości. Historia Polski to nie tylko historia zwycięstw, lecz także poświęcenia, cierpienia i nadziei, których nie udało się odebrać kolejnym pokoleniom. Niech żyje Niepodległa Polska! - dodała.

Gorlice podczas I wojny światowej 

Gorlice były areną przełomowych i jednych z kluczowych działań wojennych w czasie I wojny światowej. Decydujące starcie rozpoczął 2 maja 1915 roku niespodziewany atak wojsk niemieckich i austro-węgierskich, po którym przerwany został front rosyjski. W Bitwie Gorlickiej zginęło ok. 20 tys. żołnierzy obu walczących stron. Zabici pozostali na pobojowiskach lub zostali pochowani w płytkich prowizorycznych grobach. W celu godnego pochowania ofiar przy austriackim Ministerstwie Wojny utworzono Wydział Grobów Wojennych. Teren został podzielony na tzw. okręgi cmentarne, z których trzy – Gorlice, Nowy Żmigród i Łużna – znajdują się obecnie w granicach powiatu gorlickiego. Łącznie, na terenie całego powiatu, zlokalizowane są 83 nekropolie, stanowiące unikatowy przykład budownictwa cmentarnego w Europie. Należą do nich cmentarze w Sękowej, Ropicy Górnej, Stróżówce, Bieczu, a także cmentarze na terenie ziemi gorlickiej, takie jak: Cmentarz nr 123 Łużna – Pustki, największy cmentarz na ziemi gorlickiej, oraz Cmentarz nr 91 wzniesiony na Górze Cmentarnej, na terenie którego ma powstać Muzeum Frontu Wschodniego I Wojny Światowej. Na ziemi gorlickiej znajdują się również widoczne ślady walk, okopów i stanowisk bojowych, które będą mogły zostać zrekonstruowane, stając się dodatkowymi znakami pamięci.

Muzeum nie ograniczy się jedynie do historii Gorlic, lecz zakłada połączenie pamięci lokalnej z perspektywą europejską. Front wschodni I wojny światowej obejmował rozległe terytorium Europy, a w armiach walczyli przedstawiciele wielu narodów. Dlatego koncepcja powstania nowego muzeum została przygotowana z udziałem Międzynarodowej Rady Doradczej, w której znaleźli się eksperci z Belgii, Włoch, Słowenii, Łotwy i Słowacji. 

Muzeum Frontu Wschodniego I Wojny Światowej – nowa instytucja pamięci

Muzeum wypełni lukę w europejskim krajobrazie pamięci, w którym dominują narracje związane z frontem zachodnim. Jako instytucja pamięci oraz centrum edukacji stanie się miejscem spotkania różnych tradycji, języków i perspektyw, oferując przestrzeń dialogu o wojnie jako doświadczeniu wspólnym dla wielu narodów, a zarazem głęboko zróżnicowanym regionalnie i kulturowo. 

W zbiorach Muzeum znajdą się oryginalne artefakty, takie jak: broń, umundurowanie i oporządzenia żołnierskie, a także dokumenty, w tym: listy i karty pocztowe, dzienniki, fotografie i pamiątki rodzinne, umożliwiające wypełnienie ekspozycji stałej oraz organizację wystaw czasowych. Większość z nich należy do Muzeum PTTK w Gorlicach. Ponadto, pomimo upływu ponad 110 lat od bitwy gorlickiej, na terenie Gorlic i regionu regularnie odnajdywane są szczątki ofiar I wojny światowej oraz pozostałości po wyposażeniu i uzbrojeniu walczących armii. Integralną częścią muzeum będzie otwarta czytelnia z zasobami bibliotecznymi i archiwalnymi stworzona jako centrum gromadzenia wiedzy o I wojnie światowej. Znajdą się tam zbiory rękopiśmienne, fotografie, dokumenty, artefakty i materiały multimedialne. 

Nowe muzeum zapewni stałą ofertę lekcji muzealnych oraz warsztatów dla szkół. Ośrodek będzie też ogólnopolskim centrum badań nad tematami powiązanymi z I wojną światową, poszerzając świadomość o jej znaczeniu w odzyskaniu niepodległości w 1918 roku oraz późniejszych relacjach z sąsiadami.

Dowiedz się więcej

» Odwiedź stronę Muzeum Regionalnego PTTK w Gorlicach: https://www.pttkgorlice.pl/muzeum/o-muzeum/#foto