W konferencji prasowej inaugurującej program, która odbyła się 27 sierpnia, wzięły udział: Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego, Hanna Zdanowska, prezydent Łodzi, Małgorzata Kilian-Grzegorczyk, założycielka i prezeska Stowarzyszenia Demagog – partnera programu oraz Monika Głowacka, zastępczyni dyrektora EC1 ds. Narodowego Centrum Kultury Filmowej.

Nowe technologie pozwalają dziś tworzyć treści, których wiarygodność coraz trudniej zweryfikować. Granica między informacją a manipulacją, generowaną szybko, tanio i z olbrzymią łatwością przez AI, staje się coraz trudniejsza do rozpoznania, ale też coraz bardziej powszechna. Dlatego tak ważne jest, żeby na możliwie wczesnym etapie przygotowywać ludzi do rozpoznawania, diagnozowania i reagowania na dezinformacje i manipulacje; żeby pokazywać im jak powstaje przekaz i jak działają mechanizmy wpływu - mówiła Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego. - Program „What the FEJK” odpowiada właśnie na tę potrzebę - uczy weryfikowania źródeł, rozpoznawania manipulacji i rozumienia, jak obraz, dźwięk, narracja, kontekst i montaż wpływają na znaczenie przekazu. Nie wskazuje młodym ludziom, które informacje są prawdziwe, ale daje im kompetencje i narzędzia do tego, żeby sami mogli to ocenić – dodała.

Szczegóły programu „What the FEJK” oraz rolę Łodzi w jego realizacji przedstawiły Hanna Zdanowska, prezydent Łodzi, oraz Monika Głowacka, zastępczyni dyrektora EC1 ds. Narodowego Centrum Kultury Filmowej. Natomiast o znaczeniu programu w przeciwdziałaniu dezinformacji oraz edukacji medialnej szerzej opowiedziała Małgorzata Kilian-Grzegorczyk, założycielka i prezeska Stowarzyszenia Demagog.

Czym jest program „What the FEJK” i do kogo jest skierowany?

Projekt „What the FEJK” powstał w odpowiedzi na coraz większą skalę dezinformacji oraz szybki rozwój technologii umożliwiających tworzenie i przekształcanie treści audiowizualnych. Jest skierowany do uczniów klas IV–VIII szkół podstawowych oraz szkół ponadpodstawowych. Ma na celu wyposażenie dzieci i młodzieży w narzędzia pozwalające samodzielnie oceniać wiarygodność przekazu: sprawdzać jego autora i źródło, analizować kontekst, docierać do materiałów pierwotnych, porównywać informacje oraz świadomie korzystać z nowych technologii.

Program rozwija kompetencje medialne i cyfrowe, krytyczne myślenie, umiejętność weryfikowania źródeł i analizowania informacji oraz odpowiedzialność za tworzenie i rozpowszechnianie treści.

Nauka o dezinformacji w praktyce

Podstawą programu „What the FEJK” jest nauka poprzez doświadczenie. Uczniowie nie tylko poznają definicje związane z dezinformacją, ale analizują konkretne przekazy, weryfikują źródła, pracują z obrazem i dźwiękiem, poznają mechanizmy manipulacji oraz w kontrolowanych warunkach tworzą przykładowe zmanipulowane materiały, aby następnie samodzielnie je rozpoznać i zdemaskować.

Program został zbudowany wokół trzech uzupełniających się formatów:

• What the FEJK TALKS - łączy prelekcję tematyczną z projekcją filmu, który staje się punktem wyjścia do rozmowy o dezinformacji i manipulacji.
• What the FEJK CLASS - wykorzystuje wystawę stałą „Kino Polonia” w Narodowym Centrum Kultury Filmowej w Łodzi. Uczestnicy poznają na niej historię propagandy, cenzury, kreowania wizerunku i manipulowania przekazem w polskiej kinematografii.
• What the FEJK LAB - to praktyczne warsztaty, realizowane w profesjonalnych studiach Narodowego Centrum Kultury Filmowej. Uczniowie będą pracować m.in. w studiu telewizyjnym, dźwiękowym, studiu efektów specjalnych oraz pracowni animacji i charakteryzacji. Poznają mechanizmy manipulowania materiałem newsowym, wpływ montażu i muzyki na odbiór wypowiedzi, zagadnienia związane z klonowaniem głosu i twarzy, treściami generowanymi przez AI, VR, a także kreowaniem wizerunku poprzez kostium czy karykaturę.

Szkoły mogą korzystać z pakietów łączących trzy aktywności w różnych konfiguracjach: prelekcję, kino i warsztat; prelekcję, kino i wystawę lub prelekcję, wystawę i warsztat. Scenariusze zajęć są dostosowywane do wieku i poziomu edukacyjnego uczestników. Koszt udziału ucznia w jednym pakiecie wynosi 20 zł, a nauczyciela lub opiekuna 1 zł.

Wsparcie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego dla projektu

Zadanie pn. „What the FEJK - ogólnopolski program edukacji medialnej i przeciwdziałania dezinformacji”, realizowane przez EC1 Łódź – Miasto Kultury, otrzymało dotację celową Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w tym: 11,88 mln zł na realizację programu w latach 2026-2028 oraz 325 tys. zł na wydatki inwestycyjne w 2026 roku. Całkowita wartość projektu wynosi 13,135 mln zł.

Narodowe Centrum Kultury Filmowej w Łodzi

Program jest realizowany w Narodowym Centrum Kultury Filmowej w Łodzi, które posiada zarówno zaplecze technologiczne, jak i kompetencje pozwalające pokazać młodym ludziom cały proces powstawania przekazu audiowizualnego. Instytucja dysponuje profesjonalnymi studiami telewizyjnymi, dźwiękowymi, animacji, charakteryzacji, efektów specjalnych i postprodukcji, trzema doskonale wyposażonymi salami kinowymi oraz dwoma wystawami stałymi, w tym „Kino Polonia”, największą w Polsce wystawą poświęconą historii polskiej kinematografii. Najważniejszym zasobem Centrum jest jednak zespół filmowców, edukatorów i medioznawców, posiadających doświadczenie w pracy z kulturą audiowizualną i grupami szkolnymi.

Dowiedz się więcej

» Zapoznaj się ze stroną programu „What the FEJK”: www.wtfejk.pl

» Odwiedź stronę Narodowego Centrum Kultury Filmowej w Łodzi: https://ec1lodz.pl/narodowe-centrum-kultury-filmowej/