W inauguracji kongresu wzięła udział Bożena Żelazowska, sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Trudno wyobrazić sobie lepsze miejsce do rozmowy o dziedzictwie górniczym niż Wieliczka, gdzie historia nie stoi za szybą gabloty, lecz otacza nas ze wszystkich stron. Warto przy tym pamiętać, że to, co dziś jest tak powszechne, łatwo dostępne czy niedostrzegalne, to wynik nieprzerwanego rozwoju myśli i techniki – pracy kolejnych pokoleń górników, inżynierów i całych społeczności wokół nich skupionych. Tu w Wieliczce, gdzie przemysł trwa nieprzerwanie od XIII w., widać tę ciągłość wyjątkowo wyraźnie. Nie można również nie wspomnieć o pięknie Żup Krakowskich. Kiedyś kopalni, a dziś muzeum i miejsce, gdzie geniusz rąk ludzkich możemy dziś eksponować i zachowywać dla kolejnych pokoleń – mówiła wiceministra Bożena Żelazowska. – Liczba zgromadzonych prelegentów i gości pokazuje, że to naturalny proces, aby dawne kopalnie, fabryki czy manufaktury rewitalizować jako muzea. W tym przypadku przemysł i kultura łączą się, tworząc nowe przestrzenie i definicje dla miejsc dziedzictwa. Dziedzictwo górnicze od zawsze przekraczało granice państw — wraz z technologią, wiedzą, handlem i ludźmi. Dlatego tak ważne jest, że rozmawiamy o nim dziś w gronie międzynarodowym – dodała.

Organizatorami konferencji są Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka oraz Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej – instytucje opiekujące się zabytkami wpisanymi na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Ośrodki reprezentują odmienne modele ochrony i zarządzania dziedzictwem. Wieliczka – dawny skarbiec królewski – funkcjonuje w oparciu o struktury państwowe: bezpieczeństwem i udostępnianiem komór zajmuje się Kopalnia Soli „Wieliczka” S.A., zaś opiekę merytoryczną i konserwatorską sprawuje Muzeum Żup Krakowskich. Tarnowskie Góry to z kolei przykład skutecznego zarządzania społecznego: Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej, jako organizacja pozarządowa, z powodzeniem pełni rolę kustosza i zarządcy całego kompleksu Zabytkowej Kopalni Srebra.

Program konferencji – od sztucznej inteligencji po dziedzictwo niematerialne

Punktem wyjścia do szerszej, międzynarodowej dyskusji są polskie doświadczenia – to właśnie połączenie tradycji państwowej z pasją społeczną stanowi fundament programu konferencji, która koncentrować się będzie na ochronie dziedzictwa w dobie globalnych transformacji. Organizatorzy podkreślają, że proces zamykania kopalni powinien być jednocześnie procesem otwierania muzeum — takie podejście umożliwia budowanie marki przez lata i pozwala zawczasu zaplanować, które elementy infrastruktury ocalić. Kluczowe jest również dokumentowanie zakładów, gdy te jeszcze pracują. To, co dziś jest nowoczesnym narzędziem pracy, za sto lat stanie się unikalnym zabytkiem — każda działająca kopalnia to w istocie pomnik techniki i muzeum technologii.

Konferencja obejmie 16 sesji tematycznych poświęconych współczesnym wyzwaniom muzealnictwa górniczego. Omówione zostaną m.in. takie zagadnienia jak:

• zastosowanie sztucznej inteligencji w personalizacji zwiedzania oraz rzeczywistości wirtualnej (VR) w udostępnianiu miejsc niedostępnych lub niebezpiecznych,
• wpływ regulacji środowiskowych na turystykę kopalnianą, w tym walka o status „węgla muzealnego" niezbędnego do utrzymania zabytkowych maszyn,
• rola muzeów górniczych jako laboratoriów edukacyjnych tłumaczących znaczenie zasobów krytycznych dla rozwoju technologii OZE,
• wykorzystanie wody kopalniańskiej jako atrakcji turystycznej (m.in. podziemne spływy łodziami) przy jednoczesnym stosowaniu nowoczesnych metod zabezpieczania wyrobisk,
• ochrona dziedzictwa niematerialnego – tradycji, żargonu i pieśni górniczych,
• równowaga między komercyjnym sukcesem a ochroną autentyzmu i substancji zabytkowej.

Za merytorykę konferencji odpowiedzialny jest Komitet Naukowy, zrzeszający ekspertów UNESCO, ICOMOS, TICCIH, ERIH oraz SEDPGYM.

Międzynarodowa platforma wymiany doświadczeń

Międzynarodowa Konferencja Muzeów Górniczych i Skansenów Podziemnych, to spotkanie łączące naukę z praktyką. Wydarzenie gromadzi zarówno menedżerów dużych obiektów turystycznych, jak i przedstawicieli mniejszych ośrodków zajmujących się rewitalizacją lokalnego dziedzictwa. Nie tylko stanowi platformę wymiany informacji i doświadczeń, ale także przyczynia się do integracji międzynarodowej społeczności muzealników górniczych.

Poprzednie edycje konferencji (2018 i 2023), organizowane przez Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka przy współpracy z kopalniami w Bochni i Zabrzu, zgromadziły przedstawicieli z ponad 20 krajów z niemal wszystkich kontynentów.

Dowiedz się więcej

» Szczegółowe informacje o III Międzynarodowej Konferencji Muzeów Górniczych i Skansenów Podziemnych: https://muzeum.wieliczka.pl/aktualnosci/iii-miedzynarodowa-konferencja-muzeow-gorniczych-i-skansenow-podziemnych-wieliczka-tarnowskie-gory