Państwowy Instytut Medyczny MSWiA

Port naczyniowy to małe urządzenie umieszczane pod skórą (najczęściej w okolicy klatki piersiowej), połączone cienkim podskórnym cewnikiem z dużą żyłą centralną. Dzięki temu lekarz i pielęgniarka mogą bezpiecznie podawać leki dożylnie, w tym chemioterapeutyki, przez dłuższy czas, bez częstych wkłuć w żyły obwodowe na rękach.

W Państwowym Instytucie Medycznym MSWiA w Warszawie można wykonać implantację (wszczepienie) portu naczyniowego. Zabieg jest realizowany bezpłatnie w ramach NFZ dla ubezpieczonych pacjentów.

Dla kogo jest port naczyniowy?

Implantacja portu naczyniowego rozważana jest u pacjentów, którzy wymagają długotrwałego lub częstego leczenia dożylnego, szczególnie gdy:

• planowana jest długotrwała chemioterapia (porty do chemioterapii),
• konieczne jest podawanie leków drażniących żyły obwodowe (wybrane antybiotyki, leki przeciwwirusowe, preparaty do żywienia pozajelitowego),
• potrzebne jest regularne pobieranie krwi do badań,
• występuje „trudny dostęp żylny” i wielokrotne wkłucia są nieskuteczne lub bardzo bolesne,
• planowane jest żywienie pozajelitowe przez dłuższy czas (w wybranych sytuacjach klinicznych). 

Jak wygląda implantacja portu naczyniowego?

Implantacja portu jest zabiegiem wykonywanym w warunkach pełnej sterylności. Najczęściej stosuje się znieczulenie miejscowe, a prawidłowe położenie cewnika kontroluje się ultrasonograficznie (z wykorzystaniem USG) oraz fluoroskopią (obraz rentgenowski)  w trakcie oraz po zabiegu.

Typowy przebieg obejmuje:

1. ułożenie pacjenta i ocenę naczynia w USG,
2. znieczulenie miejscowe skóry i tkanek podskórnych,
3. niewielkie nacięcie skóry (zwykle ok. 2–4 cm) i wytworzenie kieszeni pod port,
4. nakłucie żyły (często żyły szyjnej wewnętrznej lub podobojczykowej) pod kontrolą USG i wprowadzenie cewnika,
5. połączenie cewnika z komorą portu i umieszczenie systemu w kieszonce podskórnej,
6. zamknięcie rany i założenie opatrunku,
7. kontrolę położenia cewnika (standardowo wykonuje się kontrolne badanie obrazowe klatki piersiowej).

Cała procedura, od przybycia pacjenta do pracowni, do wyjścia do domu trwa około 75 minut. Sama procedura implantacji trwa 30 minut.

Kto kieruje na implantację portu naczyniowego?

Najczęściej na implantację portu naczyniowego kieruje lekarz onkolog po ustaleniu planu leczenia onkologicznego (np. chemioterapii). Jeśli jednak pacjent uważa, że port naczyniowy mógłby być u niego wskazany - zarówno w leczeniu onkologicznym, jak i z innych przyczyn wymagających długotrwałego leczenia dożylnego - a nie ma skierowania od lekarza prowadzącego, może skontaktować się z sekretariatem Kliniki Anestezjologii i Intensywnej Terapii w celu umówienia konsultacji anestezjologicznej. Podczas konsultacji lekarz może ocenić wskazania i, w razie potrzeby, wystawić skierowanie na zabieg.

Jak przygotować się do zabiegu wszczepienia portu naczyniowego?

Około 2 tygodnie przed zabiegiem:

• Jeśli masz już ustalony plan leczenia (np. onkologicznego), skontaktuj się telefonicznie z sekretariatem Kliniki Anestezjologii i Intensywnej Terapii pod numerem telefonu +47 722 14 50
• Podczas kwalifikacji Sekretarka Medyczna przeprowadzi z Tobą wywiad medyczny. Zostaniesz poproszony o podanie kodu skierowania na implantację portu naczyniowego a jeżeli takiego nie posiadasz, zostaniesz skierowany na konsultację z lekarzem anestezjologiem.

5 dni przed zabiegiem – leki „rozrzedzające krew”:

• Jeśli przyjmujesz leki wpływające na krzepnięcie krwi (przeciwzakrzepowe lub przeciwpłytkowe), skontaktuj się z sekretariatem Kliniki Anestezjologii i Intensywnej Terapii.
• W wielu przypadkach konieczne jest czasowe odstawienie niektórych leków (np. warfaryna/acenokumarol, preparaty z kwasem acetylosalicylowym), ale decyzja zawsze zależy od Twojej sytuacji klinicznej i powinna być ustalona przez lekarza (nie odstawiaj ich samodzielnie bez jasnej instrukcji).

Dzień przed zabiegiem:

• Zadbaj o higienę skóry w okolicy planowanego zabiegu.
• Jeśli jesteś mężczyzną: zwykle zaleca się usunięcie owłosienia z okolicy szyi oraz obszaru pod obojczykiem (najczęściej po prawej stronie klatki piersiowej), jeśli ta okolica ma być wykorzystana do implantacji portu.
• Zapoznaj się z Formularzem Świadomej Zgody na zabieg implantacji portu naczyniowego. Przed zabiegiem zostaniesz poproszony/a o jego podpisanie.

W dniu zabiegu:

• Nie jedz przez co najmniej 4 godziny przed zabiegiem.
• Wodę możesz pić (bez ograniczeń), o ile nie otrzymasz innych zaleceń.
• Rano przyjmij swoje niezbędne leki zgodnie z planem, z wyłączeniem leków przeciwkrzepliwych/przeciwzakrzepowych, jeśli lekarz zalecił ich wstrzymanie.
• Przyjdź do szpitala wcześniej niż godzina zabiegu (najczęściej ok. 15 minut), aby dopełnić formalności i przygotować się do procedury.

Jeżeli posiadasz skierowanie na implantację portu naczyniowego, zabierz je ze sobą. Personel poprosi Cię o to skierowanie. Jeżeli nie posiadasz skierowania, skontaktuj się z sekretariatem Kliniki Anestezjologii i Intensywnej Terapii.

Jak będę się czuć po zabiegu implantacji portu naczyniowego?

W ciągu pierwszych 24–72 godzin możesz odczuwać ból lub tkliwość w okolicy komory portu (najczęściej w górnej części klatki piersiowej, pod obojczykiem), uczucie „ciągnięcia” przy ruchach barku po stronie portu oraz niewielki obrzęk lub napięcie skóry.

Może pojawić się także zasinienie (krwiak) w miejscu nacięcia lub w okolicy wkłucia do żyły (czasem także na szyi), a ucisk w tej okolicy - np. przez pas bezpieczeństwa czy ramiączko - bywa przez pewien czas nieprzyjemny. Zazwyczaj objawy te stopniowo słabną w ciągu kilku dni, choć u części osób tkliwość może utrzymywać się nieco dłużej, zwłaszcza przy intensywniejszym używaniu ręki lub barku po stronie portu.

Jakie objawy po implantacji portu powinny mnie zaniepokoić?

Pilny kontakt z lekarzem lub zgłoszenie się do szpitala jest wskazane, jeśli pojawi się gorączka (szczególnie powyżej 38°C) lub dreszcze, narastający silny ból w okolicy portu, wyraźne zaczerwienienie, ocieplenie, obrzęk lub twardy naciek wokół komory portu, wyciek z rany albo rozejście się rany.

Niepokojące są również objawy, które zamiast ustępować nasilają się (np. narastające zasinienie lub obrzęk), a także duszność, ból w klatce piersiowej, omdlenie lub nagłe pogorszenie samopoczucia.

Jacy lekarze wykonują implantację portu naczyniowego do chemioterapii?

Implantację portów naczyniowych do chemioterapii w Państwowym Instytucie Medycznym MSWiA wykonują:

• dr n. med. Kamil Adamczyk - specjalista anestezjologii i intensywnej terapii
• dr n. med. Bartosz Baścik - specjalista radiologii i diagnostyki obrazowej
• lek. Michał Matuszewski - specjalista anestezjologii i intensywnej terapii

Jak umówić się na implantację portu naczyniowego do chemioterapii?

W celu umówienia zabiegu implantacji portu naczyniowego prosimy o kontakt z sekretariatem Kliniki Anestezjologii i Intensywnej Terapii PIM MSWiA, pod numerem +47 722 14 50. Sekretariat czynny jest od poniedziałku do piątku od godziny 8:00 do 14:30.

Pacjenci zgłaszający się na zabieg implantacji portu proszeni są o stawienie się w budynku C na parterze, przy aptece, 15 min przed umówionym terminem. Personel skontaktuje się z Państwem telefonicznie i zaprosi Państwa do pracowni.