REALnie bliscy. Jak na co dzień wspierać dobrostan dziecka?

09.10.2026

Na grafice hasło kampanii: REALnie bliscy - na kanapie siedzą matka i córka w tle obrazy z sieci

Czy wiesz, czym dziś żyje Twoje dziecko? Co je cieszy, niepokoi, czego słucha, co ogląda i z kim spędza czas – także online? W Światowym Dniu Zdrowia Psychicznego (który przypada 10 października) warto przypomnieć, że o dobrostan dzieci i młodzieży dbamy każdego dnia. Dobra relacja nie buduje się od jednej rozmowy. Tworzą ją codzienna obecność, zainteresowanie i uważność na to, czego dziecko doświadcza. Zadbaj o równowagę dziecka między światem online i offline: czas na sen i odpoczynek, ruch, relacje oraz świadome korzystanie z technologii. Budujmy wspólną przestrzeń codziennie – taką, w której jest miejsce na rozmowę, emocje, bliskość i wzajemne zaufanie.

Dzisiejsze dzieci i nastolatki dorastają jednocześnie w dwóch światach: realnym i cyfrowym. Internet pomaga im się uczyć, rozwijać zainteresowania, utrzymywać kontakty z rówieśnikami i organizować codzienne życie. Jednocześnie nadmiar bodźców cyfrowych, długi czas spędzany przed ekranami czy kontakt ze szkodliwymi treściami mogą negatywnie wpływać na zdrowie i samopoczucie młodych ludzi. Dlatego coraz częściej mówi się o higienie cyfrowej, czyli codziennych nawykach, które pomagają zachować równowagę między korzystaniem z technologii a innymi obszarami życia.

Dobrostan dziecka to więcej niż bezpieczeństwo w internecie

Zdrowie i dobre samopoczucie młodych ludzi zależą od wielu wzajemnie powiązanych czynników. Znaczenie mają relacje z rodziną i rówieśnikami, odpowiednia dieta, ilość snu, aktywność fizyczna, umiejętność radzenia sobie ze stresem, a także sposób korzystania z nowych technologii.

Współczesne dzieci nie znają świata bez internetu. Raport NASK z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców „Nastolatki” ¹, pokazuje, że proces wchodzenia dzieci do świata cyfrowego rozpoczyna się coraz wcześniej. Aż 40% badanych nastolatków otrzymało swój pierwszy smartfon przed ukończeniem 9. roku życia, a wśród uczniów klas VII-VIII odsetek ten wzrasta do 45%. Smartfon pozostaje podstawowym narzędziem korzystania z sieci, używa go 93% nastolatków. Młodzi ludzie deklarują również, że spędzają w internecie średnio 4 godziny i 59 minut dziennie w dni powszednie oraz 5 godzin i 16 minut w weekendy. Jednocześnie internet jest dla nich ważną przestrzenią nauki, komunikacji i rozrywki. Co czwarty badany wykorzystuje go do odrabiania lekcji i rozwijania zainteresowań, a 70% korzysta z narzędzi opartych na sztucznej inteligencji.

Kluczowe nie jest więc całkowite ograniczanie technologii, ale nauka korzystania z niej w sposób świadomy i bezpieczny.

Młodzi ludzie sami dostrzegają problem nadmiaru ekranów

Wyniki raportu „Higiena cyfrowa i aktywność fizyczna młodzieży w Polsce”² wskazują, że ponad 60% nastolatków uważa, że spędza przed ekranami zbyt dużo czasu. Jednocześnie tylko niewielka część młodzieży regularnie kontroluje swój czas ekranowy i przestrzega wyznaczonych przez siebie limitów. Badacze zwracają uwagę, że młodzi ludzie potrzebują wsparcia dorosłych w budowaniu zdrowych nawyków cyfrowych. Dotyczy to zarówno rodziców i opiekunów, jak również nauczycieli oraz innych osób uczestniczących w wychowaniu dzieci.

Rozmowa jest ważniejsza niż kontrola

Jednym z najskuteczniejszych sposobów wspierania dzieci w świecie cyfrowym jest zainteresowanie ich aktywnością online.

Warto rozmawiać nie tylko o czasie spędzanym przed ekranem, lecz także o tym:

jakie treści oglądają,
z jakich aplikacji korzystają,
jakie osoby obserwują w mediach społecznościowych,
czego uczą się w internecie,
czy spotykają się z czymś niepokojącym lub przykrym.

Regularne rozmowy pomagają budować zaufanie i zwiększają szansę, że dziecko zwróci się do dorosłego w sytuacji problemowej.

Jest to szczególnie istotne, ponieważ młodzi ludzie mogą doświadczać cyberprzemocy, hejtu czy kontaktu z nieodpowiednimi treściami. Raport „Agresja i przemoc seksualna w internecie”⁵ pokazuje, że wiele osób, które zetknęły się z przemocą seksualną online, nie informuje o tym nikogo ze swojego otoczenia.

Ustalcie rodzinne zasady korzystania z ekranów

Dzieci i nastolatki łatwiej rozwijają zdrowe nawyki cyfrowe, gdy w domu obowiązują jasne, spójne i dostosowane do wieku zasady korzystania z urządzeń elektronicznych. Ważne jest nie tylko ograniczanie czasu przed ekranem, ale także dbanie o równowagę między aktywnością online a snem, nauką, relacjami z bliskimi i aktywnością fizyczną.

W codziennym życiu warto pamiętać o kilku prostych regułach:

Po pierwsze: relacje

Żadne urządzenie nie zastąpi rozmowy, wspólnego posiłku, spaceru czy zabawy. Warto codziennie znaleźć czas na bycie razem bez ekranów. Liczy się przy tym nie tylko ilość, ale przede wszystkim jakość wspólnie spędzanego czasu. Uważna rozmowa, zainteresowanie sprawami dziecka oraz wspólne aktywności pomagają budować relacje, poczucie bezpieczeństwa i zaufanie, które są jednym z najważniejszych czynników chroniących dzieci i młodzież w świecie online i offline.

Ograniczajcie czas przed ekranem

Nadmierne korzystanie z urządzeń cyfrowych może negatywnie wpływać na zdrowie psychiczne i fizyczne. Pomocne może być ustalenie zasad dotyczących czasu ekranowego. Badania pokazują, że wielu nastolatków spędza przed ekranami kilka godzin dziennie i sami młodzi ludzie często oceniają ten czas jako zbyt długi. Warto rozmawiać z dziećmi o świadomym korzystaniu z technologii oraz wspólnie ustalać zasady pomagające zachować równowagę między aktywnościami online i offline. Eksperci rekomendują, aby dzieci nie korzystały z ekranów do 3. roku życia, nie otrzymywały smartfona przed ukończeniem 12 lat oraz nie korzystały z mediów społecznościowych przed 15. rokiem życia³.

Posiłki bez telefonów

Wspólne jedzenie to okazja do rozmowy i budowania relacji. Warto odkładać telefony i inne urządzenia na czas posiłków. Dzięki temu łatwiej skupić się na kontakcie z bliskimi, wysłuchać siebie nawzajem i zainteresować się codziennymi doświadczeniami dziecka. Wspólne posiłki sprzyjają budowaniu więzi rodzinnych, poczucia bezpieczeństwa oraz kształtowaniu zdrowych nawyków. Ograniczenie korzystania z ekranów podczas jedzenia pozwala również bardziej świadomie spożywać posiłki i daje przestrzeń na rozmowę, która dla wielu rodzin jest jednym z niewielu stałych momentów bycia razem w ciągu dnia.

Przed snem bez ekranów

Korzystanie ze smartfona, tabletu lub innych urządzeń ekranowych wieczorem może utrudniać zasypianie i pogarszać jakość snu. Emitowane przez ekrany niebieskie światło hamuje wydzielanie melatoniny, hormonu regulującego rytm dobowy, co może opóźniać moment zaśnięcia i skracać czas regeneracji organizmu. Dodatkowo angażujące treści i aktywność w sieci utrudniają wyciszenie przed snem. Nastolatki potrzebują od 8 do 10 godzin snu na dobę, dlatego regularne korzystanie z urządzeń ekranowych wieczorem może negatywnie wpływać na ich zdrowie, samopoczucie, koncentrację i zdolność do nauki. Eksperci zalecają rezygnację z korzystania z ekranów co najmniej godzinę przed snem, aby wspierać prawidłowy wypoczynek i regenerację organizmu³.

Wybierajcie bezpieczne treści

Rodzice powinni interesować się tym, jakie materiały ogląda dziecko, rozmawiać o zagrożeniach i wspierać rozwijanie krytycznego myślenia. Warto uczyć dzieci, jak rozpoznawać wiarygodne źródła informacji, weryfikować treści pojawiające się w internecie oraz reagować na sytuacje, które budzą niepokój. Równie ważne jest rozmawianie o doświadczeniach dziecka w sieci, osobach, z którymi nawiązuje kontakt, oraz treściach, które wywołują silne emocje. Towarzyszenie dziecku w poznawaniu świata cyfrowego pomaga budować jego bezpieczeństwo i przygotowuje do samodzielnego podejmowania odpowiedzialnych decyzji online. Eksperci rekomendują korzystanie z ustawień prywatności oraz narzędzi kontroli rodzicielskiej, szczególnie w przypadku młodszych dzieci³. Przy wyborze gier, aplikacji i innych treści cyfrowych warto również zwracać uwagę na oznaczenia wiekowe i systemy ratingowe, które pomagają ocenić, czy dany materiał jest odpowiedni dla wieku dziecka.

Znajdźcie czas na ruch

Aktywność fizyczna jest ważnym elementem zdrowego stylu życia i pomaga zachować równowagę między światem online i offline. Zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia dzieci i młodzież powinny podejmować co najmniej 60 minut umiarkowanej lub intensywnej aktywności fizycznej dziennie⁴. Regularny ruch wspiera prawidłowy rozwój, korzystnie wpływa na kondycję fizyczną, samopoczucie oraz zdrowie psychiczne. Badania pokazują również, że młodzi ludzie o wyższym poziomie aktywności fizycznej częściej prezentują korzystniejsze nawyki związane z higieną cyfrową i lepiej kontrolują korzystanie z urządzeń ekranowych². Warto zachęcać dzieci do codziennego ruchu, aktywności na świeżym powietrzu, uprawiania sportu oraz wybierania form spędzania wolnego czasu, które nie wymagają korzystania z ekranów.

Ruch, sen i odpoczynek są ważne dla dobrostanu

Dobre samopoczucie psychiczne dzieci i młodzieży zależy od wielu codziennych nawyków. Odpowiednia ilość snu, regularna aktywność fizyczna, czas na odpoczynek oraz kontakt z bliskimi pomagają młodym ludziom lepiej radzić sobie ze stresem, regulować emocje i utrzymywać równowagę psychiczną. Aktywność fizyczna poprawia nastrój i koncentrację, a sen wspiera regenerację organizmu oraz procesy uczenia się. Dlatego troska o te podstawowe potrzeby jest jednym z najważniejszych elementów wspierania zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży.

Rodzic jest najważniejszym przewodnikiem

Dzieci i nastolatki uczą się przede wszystkim przez obserwację. Dlatego jednym z najskuteczniejszych sposobów wspierania zdrowych nawyków cyfrowych jest dawanie dobrego przykładu przez dorosłych. Sposób, w jaki rodzice korzystają z telefonów, mediów społecznościowych czy innych urządzeń cyfrowych, wpływa na kształtowanie podobnych zachowań u dzieci.

Technologie są dziś naturalną częścią życia, nauki i komunikacji. Nie chodzi więc o całkowitą rezygnację z ich używania, ale o takie korzystanie z nich, aby nie odbywało się kosztem snu, aktywności fizycznej, nauki, odpoczynku czy kontaktów z bliskimi.

Ważnym elementem wspierania dziecka jest zainteresowanie jego doświadczeniami w świecie cyfrowym. Regularne rozmowy o tym, z jakich aplikacji korzysta, jakie treści ogląda i z czym spotyka się w internecie, pomagają budować zaufanie oraz uczą odpowiedzialnego podejmowania decyzji online.

Dziecko nie potrzebuje rodzica, który zna wszystkie nowe aplikacje i platformy społecznościowe. Potrzebuje dorosłego, który jest dostępny, potrafi słuchać, wspiera w rozwiązywaniu problemów i pomaga rozwijać zdrowe nawyki. To właśnie codzienne relacje, poczucie bezpieczeństwa i zainteresowanie życiem dziecka stanowią fundament jego zdrowia i dobrostanu w cyfrowej rzeczywistości.

Źródła: