Zasady przypisywania przedsiębiorców do kategorii ryzyka

Kategoryzacja Przedsiębiorców - PSSE Opole

Na podstawie art. 47 ust. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1480 z późn. zm.), Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Opolu przekazuje informację dotyczącą zasad analizy prawdopodobieństwa naruszenia prawa oraz kryteriów kategoryzacji podmiotów podlegających kontroli.

Zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy, kontrole planowe realizowane są zgodnie z rocznym planem kontroli, sporządzanym na podstawie okresowej analizy prawdopodobieństwa naruszenia prawa. Analiza ta służy identyfikacji obszarów o podwyższonym ryzyku wystąpienia nieprawidłowości, co umożliwia optymalne ukierunkowanie działań kontrolnych.

Wyniki analizy stanowią podstawę do przypisania przedsiębiorcy do jednego z trzech poziomów ryzyka, co zgodnie z art. 55a ust. 1 ustawy determinuje częstotliwość kontroli planowych:

WYSOKIE – Kontrole prowadzone są z częstotliwością niezbędną do zapewnienia bezpieczeństwa sanitarnego i przestrzegania przepisów, przy uwzględnieniu skali zagrożeń oraz dotychczasowej historii naruszeń.

ŚREDNIE – Kontrola planowa odbywa się nie częściej niż raz na 3 lata.

NISKIE – Kontrola planowa odbywa się nie częściej niż raz na 5 lat.

Ważne: Częstotliwość kontroli może różnić się w zależności od obszaru nadzoru i obowiązujących przepisów szczegółowych. W każdym przypadku Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Opolu może zwiększyć częstotliwość kontroli, tzn. przedsiębiorstwo może zostać zakwalifikowane do wyższej kategorii ryzyka z uwagi na stwierdzone podczas kontroli nieprawidłowości, wpływające zasadne interwencje oraz informacje od innych organów lub na skutek uzasadnionych przesłanek wynikających z sytuacji sanitarno-epidemiologicznej.

Branża spożywcza

Zgodnie z obowiązującymi przepisami częstotliwość i zakres kontroli urzędowych prowadzonych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej są uzależnione od kategorii ryzyka przypisanej danemu zakładowi spożywczemu.

Podstawy prawne:

Rozporządzenie (UE) 2017/625 – w sprawie kontroli urzędowych,
krajowe przepisy wykonawcze, w tym m.in.:
- ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia,
- zarządzenie Głównego Inspektora Sanitarnego nr 291/19 z dnia 13 grudnia 2019 r. zmieniające zarządzenie w sprawie procedury przeprowadzania urzędowej kontroli żywności oraz materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością.

Zasady oceny i kategoryzacji:

W procedurze wprowadzonej ww. zarządzeniem GIS zawarto instrukcję dotyczącą kryteriów oceny zakładów produkcji, obrotu żywnością, żywienia zbiorowego oraz materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością.

Określa ona kryteria oceny zakładu z uwzględnieniem poziomu ryzyka WYSOKIE ŚREDNIE NISKIE a także kategoryzację zakładów w oparciu o profil działalności.

Ważne: Przypisana kategoria nie jest stała. Każda stwierdzona podczas kontroli nieprawidłowość lub zmiana profilu działalności może skutkować natychmiastową zmianą kategorii ryzyka, a co za tym idzie – zwiększeniem lub obniżeniem częstotliwości przyszłych inspekcji.

Obszar produktów biobójczych

Ocena ryzyka w zakresie udostępniania na rynku i stosowania produktów biobójczych opiera się na analizie zgodności z obowiązującymi przepisami, w szczególności: rozporządzeniem BPR, ustawą o produktach biobójczych oraz przepisami dotyczącymi substancji chemicznych (REACH i CLP).

Oceny dokonuje się z uwzględnieniem poziomu ryzyka, klasyfikowanego jako:

RYZYKO WYSOKIE

Poważne uchybienia i historia kontroli: Stwierdzone wcześniej poważne uchybienia w zakresie przepisów dotyczących produktów biobójczych,
Brak uprawnień do obrotu: Udostępnianie na rynku produktów bez wymaganych pozwoleń lub zawierającymi substancje czynne nieujęte w oficjalnym wykazie (art. 95 rozporządzenia BPR).
Niewłaściwa postawa wobec organu: Celowe utrudnianie czynności kontrolnych, unikanie nadzoru lub całkowite ignorowanie wydanych zaleceń i terminów.
Skargi i interwencje: Liczne i powtarzające się interwencje oraz oficjalne zawiadomienia od innych służb państwowych o rażących naruszeniach.

RYZYKO ŚREDNIE

Interwencje oraz informacje od innych organów: Pojedyncze interwencje konsumenckie lub informacje od innych organów nadzoru w zakresie naruszenia przepisów ustawy o produktach biobójczych opisanych w art. 46 ust. 1 pkt 1-7 oraz ust. 2:
- wprowadzania do obrotu produktu biobójczego nieopakowanego lub nieoznakowanego zgodnie z rozporządzeniem BPR (art. 69) lub ustawą o produktach biobójczych (art. 31-33);
- reklamowania produktu biobójczego niezgodnie z przepisami rozporządzenia BPR (art. 72);
- nieprzechowywania w odniesieniu do procesu produkcji odpowiedniej dokumentacji lub nieprzechowywania próbek serii produkcyjnych produktu biobójczego zgodnie z rozporządzeniem BPR (art. 65 ust. 2);
- udostępniania na rynku produktu biobójczego zawierającego informacje niezgodne z zatwierdzonym oznakowaniem wprowadzonego do obrotu produktu biobójczego;
- nieprzekazywania w terminie określonym w ustawie o produktach biobójczych informacji o zmianie dostawcy substancji czynnej (art. 27 ust. 6);
- nieprzekazywania konsumentowi (na jego wniosek) przez dostawcę wyrobu poddanego działaniu produktu biobójczego, informacji na temat produktu biobójczego, którego działaniu poddany został ten wyrób.
Niezgodność z przepisami REACH i CLP, nieprawidłowości w konfekcjonowaniu: Brak zapewnienia zgodności z przepisami rozporządzenia REACH i CLP m.in:
- brak atestowanego zamknięcia zabezpieczającego przed otwarciem przez dziećmi w przypadku, gdy jest to wymagane;
- brak wyczuwalnego dotykiem ostrzeżenia o niebezpieczeństwie, gdy jest to wymagane;
- brak zgłoszeń PCN/UFI dla mieszanin stwarzających zagrożenie;
- nieprawidłowości w zakresie kart charakterystyki W przypadku konfekcjonerów produktów biobójczych;
- wystąpienie przypadków braku zgody właściciela pozwolenia na konfekcjonowanie produktu biobójczego.
Brak naruszeń kwalifikujących do wysokiego ryzyka.

RYZYKO NISKIE

Wyniki poprzednich kontroli: Brak stwierdzonych uchybień w przeszłości lub wykazanie jedynie drobnych, incydentalnych braków formalnych.
Interwencje, niska uciążliwość: Sporadyczne skargi konsumenckie dotyczące kwestii niemających bezpośredniego wpływu na bezpieczeństwo zdrowotne, które nie kwalifikują się do wyższych poziomów ryzyka.
Pełna zgodność: Brak przesłanek wskazujących na konieczność intensyfikacji nadzoru wynikającego z klasyfikacji do wysokiego i średniego ryzyka.

Obszar produktów kosmetycznych

Nadzór nad produktami kosmetycznymi obejmuje kontrolę osób odpowiedzialnych, wytwórców oraz dystrybutorów. Ocena ryzyka opiera się na przestrzeganiu przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1223/2009 oraz ustawy o produktach kosmetycznych.

1. Kontrola osób odpowiedzialnych

Weryfikacja skupia się na pełnej dokumentacji produktu (PIF), ze szczególnym uwzględnieniem raportu bezpieczeństwa oraz prawidłowości oznakowania. Sprawdzana jest realizacja obowiązków dotyczących analizy i zgłaszania ciężkich działań niepożądanych oraz dokumentacja potwierdzająca identyfikację w łańcuchu dostaw.

2. Kontrola wytwórców

Koncentruje się na przestrzeganiu zasad Dobrej Praktyki Produkcji (GMP). Kontroli podlegają warunki wytwarzania oraz dokumentacja procesowa gwarantująca bezpieczeństwo i powtarzalność produkcji.

3. Kontrola dystrybutorów

Obejmuje sprawdzenie obowiązków w zakresie oznakowania produktów w języku polskim oraz identyfikacji dostawców i odbiorców. Kluczowym elementem jest weryfikacja terminów trwałości produktów kosmetycznych znajdujących się w bieżącej sprzedaży.

I. Analiza ryzyka - Osoby odpowiedzialne

RYZYKO WYSOKIE

Wyniki poprzednich kontroli – poważne uchybienia:
- brak dokumentacji produktu lub raportu bezpieczeństwa zgodnego z załącznikiem I (art. 10, 11),
- naruszenie ograniczeń dotyczących substancji (art. 14 i 15),
- poważne braki w oznakowaniu (art. 19), np. brak danych osoby odpowiedzialnej lub wymaganych ostrzeżeń,
- nieterminowe realizowanie zaleceń z poprzednich kontroli, unikanie lub utrudnianie kontroli.
Interwencje i inne organy: Liczne skargi konsumenckie lub informacje od innych organów dotyczące niewłaściwej jakości zdrowotnej lub informacje o rażących naruszeniach w szczególności art. 10, 11, 14 i 15.

RYZYKO ŚREDNIE

Wyniki poprzednich kontroli – uchybienia:
- pojedyncze braki w dokumentacji lub niepełny raport bezpieczeństwa (art. 10, 11),
- uchybienia w zakresie stosowanych substancji (art. 14, 15) oraz oznakowania i reklamy (art. 19, 20),
- brak zgłoszenia produktu w portalu CPNP (art. 13),
- brak współpracy podczas poprzednich czynności kontrolnych.
Interwencje: Pojedyncze sygnały od konsumentów lub innych organów nadzoru dotyczące głównie składu lub błędów w oznakowaniu (art. 19).

RYZYKO NISKIE

Dobra historia kontrolna: Nieliczne, drobne uchybienia formalne nieujęte w wyższych kategoriach.
Kwestie zgłoszeniowe: Nieścisłości lub brak aktualizacji danych w systemie zgłoszeniowym (art. 13).
Interwencje: Pojedyncze skargi dotyczące drobnych błędów w oznakowaniu lub formalności związanych z art. 13 oraz art. 19 i 20.

II. Analiza ryzyka – Wytwórcy (Dobre Praktyki Produkcji - GMP) (art. 8)

RYZYKO WYSOKIE

Wyniki poprzednich kontroli: Brak wdrożonego systemu Dobrej Praktyki Produkcji GMP lub poważne uchybienia zagrażające bezpieczeństwu (np. złe warunki sanitarne, brak procedur mycia i dezynfekcji).
Rodzaj produktów: Produkty podatne na zanieczyszczenia mikrobiologiczne, przeznaczone dla niemowląt, dzieci lub specjalnych grup konsumentów.
Interwencje: Liczne zgłoszenia od podmiotów zlecających produkcję lub innych organów, nieterminowe realizowanie zaleceń z poprzednich kontroli, unikanie i celowe utrudnianie kontroli.

RYZYKO ŚREDNIE

Wyniki poprzednich kontroli: Stwierdzone braki w systemie GMP, które nie wpływają bezpośrednio i znacząco na bezpieczeństwo produktu kosmetycznego.
Interwencje: Interwencje od podmiotów zlecających wytworzenie produktu, informacje od innych organów, nieterminowa realizacja zaleceń, utrudnianie kontroli lub brak współpracy.
Inne przesłanki: Pozostałe produkty o średnim ryzyku mikrobiologicznym.

RYZYKO NISKIE

Historia kontroli: Nieliczne uchybienia w systemie GMP; brak zgłoszenia zakładu zgodnie z art. 6 ustawy o produktach kosmetycznych.
Rodzaj produktów: Perfumy, produkty z wysoką zawartością alkoholu lub o niskim ryzyku mikrobiologicznym.
Interwencje: Pojedyncze zgłoszenia od zleceniodawców lub innych organów nadzoru.

III. Analiza ryzyka – Dystrybutorzy

RYZYKO WYSOKIE

Wyniki poprzednich kontroli: Stwierdzone poważne uchybienia w zakresie przepisów dotyczących produktów kosmetycznych:

brak realizacji art. 7 - identyfikacja w łańcuchu dostaw,
sprzedaż produktów o nieidentyfikowalnym pochodzeniu,
brak realizacji przepisów dotyczących art. 4 dot. odpowiedzialności za produkt - w przypadku importu oraz zmian w produkcie, które może wprowadzić dystrybutor – powyższe może prowadzić do konieczności zmiany kwalifikacji podmiotu z dystrybutora na osobę odpowiedzialną,
niespełnianie realizacji obowiązków określonych w art. 6 - częsta sprzedaż produktów po upływie terminu trwałości, zły stan pomieszczeń, złe warunki sprzedaży/przechowywania produktów,
brak realizacji obowiązków (art. 23) dot. ciężkich działań niepożądanych.

Interwencje: Liczne interwencje konsumenckie, informacje od innych organów,
Inne: Liczne interwencje, unikanie kontroli, lekceważenie zaleceń pokontrolnych.

RYZYKO ŚREDNIE

Uchybienia formalne: Nieliczne uchybienia w zakresie art. 6 i 7.
Terminowość: Sporadyczne przypadki sprzedaży produktów po upływie terminu trwałości.
Interwencje i współpraca: Pojedyncze skargi konsumenckie lub informacje od innych organów nadzoru.

RYZYKO NISKIE

Pełna zgodność: Brak stwierdzonych uchybień w poprzednich kontrolach.
Brak interwencji: Brak skarg konsumenckich i innych przesłanek kwalifikujących do wyższego ryzyka.

Obszar substancji chemicznych i ich mieszanin

Nadzór w tym obszarze koncentruje się na zapewnieniu bezpiecznego obrotu chemikaliami poprzez weryfikację zgodności z kluczowymi unijnymi regulacjami, takimi jak REACH, CLP oraz przepisy dotyczące detergentów.

1. Kontrola podmiotów wprowadzających do obrotu

Weryfikacja obejmuje pełną dokumentację rejestracyjną w ECHA oraz wymagane zezwolenia i ograniczenia (załącznik XVII REACH). Kontroli podlegają również:

Informacje o substancjach SVHC, zgłoszenia do bazy SCIP oraz kody UFI (zgłoszenia PCN).
Karty charakterystyki oraz dokumentacja potwierdzająca klasyfikację i oznakowanie zgodnie z CLP.
Zgłoszenia do wykazu C&L Inventory oraz dokumentacja techniczna dotycząca detergentów.

2. Kontrola podmiotów w łańcuchu dostaw

Skupia się na poprawności przekazywania informacji w dół łańcucha dostaw oraz fizycznym zabezpieczeniu produktów:

Weryfikacja kart charakterystyki przekazywanych odbiorcom.
Kontrola etykiet i opakowań pod kątem zgodności z rozporządzeniem CLP.
Dokumentacja łańcucha dostaw umożliwiająca pełną identyfikację pochodzenia produktów oraz ich nabywców.

Analiza ryzyka

RYZYKO WYSOKIE

Wyniki poprzednich kontroli – stwierdzone w poprzednich kontrolach poważne uchybienia, nieterminowe realizowanie zaleceń z poprzednich kontroli, unikanie i celowe utrudnianie kontroli, liczne interwencje (10 lub więcej w okresie 5 lat) i/lub informacje od innych organów dotyczące poniższych obowiązków w zakresie substancji chemicznych i ich mieszanin:
- wprowadzanie do obrotu lub stosowanie substancji, mieszanin, bez wymaganej rejestracji,
- brak raportu bezpieczeństwa chemicznego zgodnie z REACH,
- niespełnianie przepisów prawa w zakresie zał. XIV (zezwolenia) i zał. XVII (ograniczenia) REACH.
- niespełnianie przepisów prawa w zakresie badań na zwierzętach kręgowych (REACH) oraz na ludziach i zwierzętach (CLP)
- wprowadzanie bez wymaganej zgody na odstępstwo (wg. rozporządzenia w sprawie detergentów) środka powierzchniowo czynnego,
Inne przesłanki oraz informacje: W przypadku producentów i wprowadzających do obrotu - brak atestowanego zamknięcia zabezpieczającego przed otwarciem przez dzieci w przypadku, gdy jest to wymagane.

RYZYKO ŚREDNIE

Wyniki poprzednich kontroli – stwierdzone w poprzednich kontrolach uchybienia, interwencje (powyżej 3 w okresie 3 lat) i/lub informacje od innych organów w zakresie przepisów dotyczących substancji chemicznych i ich mieszanin:
- stwierdzone wcześniej uchybienia w zakresie przepisów dotyczących oznakowania detergentów,
- brak dokumentacji w łańcuchu dostaw m.in. zakresie informacji o substancjach zawartych w wyrobach (SVHC), bazy SCIP, zgłoszeń PCN/UFI,
- niepełne lub błędne informacje w kartach charakterystyki.
Inne przesłanki:
- W przypadku importerów - niezgodności dotyczące zgłoszeń do C&L Inventory, niezgodności dotyczące zgłoszeń oraz identyfikacji substancji SVHC.
- Braki naruszeń kwalifikujących podmiot do grupy wysokiego ryzyka.

RYZYKO NISKIE

Historia kontrolna: Nieliczne, drobne uchybienia w zakresie przepisów o substancjach chemicznych, które nie skutkowały zagrożeniem.
Brak sygnałów zewnętrznych: Brak interwencji konsumenckich oraz brak innych negatywnych przesłanek do kwalifikacji do wyższego ryzyka.
Pełna zgodność: Brak naruszeń kwalifikujących do kategorii wysokiej lub średniej.

Obszar higieny dzieci i młodzieży

Ocena wystąpienia naruszenia prawa oparta jest macierzy oceny ryzyka stanowionej na podstawie historii przedsiębiorcy, wcześniejszych wynikach kontroli, rodzaju działalności i jej wpływ na zdrowie publiczne, skala działalności oraz grupa docelowa (dzieci i młodzież), skargach, liczbie i częstotliwości stwierdzonych nieprawidłowości oraz skali potencjalnych konsekwencji naruszenia przepisów prawa (zagrożenie dla życia lub zdrowia oraz środowiska) (Prawdopodobieństwo x Skutek):

Skutek / Prawdopodobieństwo	1 (Niskie)	2 (Średnie)	3 (Wysokie)
1 (niski)	1 pkt. (niskie)	2 pkt. (niskie)	3 pkt.(średnie)
2 (średni)	2 pkt. (niskie)	4 pkt. (średnie)	6 pkt. (wysokie)
3 (wysoki)	3 pkt. (średnie)	6 pkt. (wysokie)	9 pkt. (wysokie)

Punktacja końcowa stanowiąca iloczyn skutku naruszenia przepisów i prawdopodobieństwa wystąpienia naruszenia przepisów sanitarnych służy przypisaniu obiektu do określonej kategorii ryzyka oraz częstotliwości planowanych kontroli:

Wynik punktowy	Kategoria ryzyka	Opis	Częstotliwość kontroli
1-2 pkt	niskie	Małe prawdopodobieństwo zagrożenia.	co 5-6 lat
3-5 pkt.	średnie	Umiarkowane prawdopodobieństwo zagrożenia.	co 3-4 lata
6-9 pkt.	wysokie	Wysokie prawdopodobieństwo zagrożenia.	co 1-2 lata

Zaszeregowanie placówek do odpowiednich kategorii ryzyka pozwala na optymalizację nadzoru sanitarnego oraz zapewnienie bezpieczeństwa najmłodszym grupom populacji.

RYZYKO WYSOKIE

szkoły wszystkich typów, w których obecne są szkodliwe substancje chemiczne wykorzystywane w trakcie doświadczeń wykonywanych zarówno przez uczniów, jak również w ramach pokazu przez nauczyciela,
szkoły wyższe w których obecne są szkodliwe substancje chemiczne wykorzystywane w trakcie doświadczeń wykonywanych zarówno przez studentów, jak również w ramach pokazu przez wykładowców,
szkoły wszystkich typów oraz szkoły wyższe kształcące w kierunkach, na których może dojść do zakażeń materiałem biologicznym uczniów, studentów, nauczycieli wykładowców (technika weterynaryjne, szkoły kształcące w kierunkach weterynaryjnych i medycznych),
placówki praktycznej nauki zawodu, w których badania środowiska praktycznej nauki zawodu wykazały występowanie czynników szkodliwych bądź uciążliwych na stanowiskach, których prowadzona jest nauka praktycznej nauki zawodu (bez względu na wysokość najwyższych stężeń i natężeń występujących w tym środowisku),
placówki praktycznej nauki zawodu, w których w ramach programu nauczania może dojść do przerwania ciągłości ludzkich tkanek (np. kosmetyczki),
turnusy sezonowego wypoczynku dzieci i młodzieży (wypoczynek w formie wyjazdowej)
placówki opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 (żłobki, kluby dziecięce)
placówki wychowania przedszkolnego (przedszkola, punkty przedszkolne, zespoły wychowania przedszkolnego)

RYZYKO ŚREDNIE

szkoły wszystkich typów oraz szkoły wyższe, które nie posiadają niebezpiecznych substancji chemicznych i ich mieszanin i nie prowadzą z nimi doświadczeń. Do tej grupy zalicza się również szkoły artystyczne, które realizują podstawę programową w danym zakresie,
miejsca zakwaterowania, w których przybywają dzieci i młodzież (samodzielne domy studenckie, internaty i bursy, schroniska młodzieżowe),
domy wczasów dziecięcych
specjalne ośrodki wychowawcze,
specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze,
młodzieżowe ośrodki wychowawcze,
młodzieżowe ośrodki socjoterapii,
placówki opiekuńczo-wychowawcze,
domy pomocy społecznej
sale/salony zabaw, tzw. „małpie gaje”
turnusy sezonowego wypoczynku dzieci i młodzieży (wypoczynek w miejscu zamieszkania)
zielone/białe szkoły

RYZYKO NISKIE

placówki wsparcia dziennego,
młodzieżowe domy kultury i pałace młodzieży,
ogniska pracy pozaszkolnej,
ogrody jordanowskie,
placówki zajmujące się wspomaganiem terapeutycznym dzieci i młodzieży (poradnie-psychologiczno-pedagogiczne, centra pomocy psychologiczno- pedagogicznej, centra wspierania edukacji, itp.),
szkoły muzyczne realizujące wyłącznie kształcenie artystyczne

Ważne: Kryteria pierwszeństwa w planowaniu kontroli w ramach tej samej grupy ryzyka uwzględnia: wielkość narażonej populacji, warunki zdrowotne oraz specyficzne ryzyka obiektu.

Obszar higieny pracy

Podział nadzorowanych zakładów na konkretne grupy i podgrupy ryzyka stanowi podstawę do opracowania optymalnego harmonogramu kontroli inspekcji sanitarnej. Takie podejście pozwala precyzyjnie dostosować częstotliwość kontroli do stopnia realnych zagrożeń w środowisku pracy, zapewniając skuteczne egzekwowanie obowiązujących norm i przepisów.

RYZYKO WYSOKIE

Częstotliwość kontroli dostosowana jest do potrzeb wynikających z konieczności zapewnienia skutecznego stosowania przepisów, ze szczególnym uwzględnieniem wysokiego ryzyka nieprawidłowości i działań zapobiegawczych.

Warunkiem zaliczenia obiektu do określonej podgrupy jest spełnienie co najmniej jednego z następujących kryteriów

1A: Zakłady, w których występują przekroczenia dopuszczalnych poziomów czynników szkodliwych dla zdrowia lub były stwierdzone przekroczenia NDS/NDN, NDSCh, NDSP w minionym roku za wyjątkiem zakładów dot. stanowisk pracy z przekroczeniami NDN hałasu i drgań mechanicznych, w których wdrożono program działań organizacyjno-technicznych

1B: Narażenie inhalacyjne na czynniki CMR (rakotwórcze, mutagenne, reprotoksyczne) w stężeniach > 0,5 NDS.

1C: Kryterium to obejmuje zakłady, w których dochodzi do zamierzonego użycia szkodliwego czynnika biologicznego z grupy 4, oraz podmioty lecznicze wyznaczone do opieki nad pacjentami z chorobami zakaźnymi wywołanymi tymi czynnikami. Zalicza się tu również zakłady, w których występuje narażenie na czynniki z grupy 3 o ryzyku wyższym niż populacyjne, co dotyczy w szczególności pracy w zakładach gospodarki odpadami oraz przy oczyszczaniu ścieków.

1D: Zakłady, w których w ostatnich latach występuje wzmożone występowanie chorób zawodowych mających bezpośredni związek z obecnie prowadzoną działalnością zakładu.

1E: Zakłady, które dotychczas nie były objęte nadzorem (planowana pierwsza kontrola celem oceny zagrożeń środowiska pracy)

RYZYKO ŚREDNIE

Dla ryzyka średniego przewidziano kontrole wykonywane maksymalnie raz w ciągu 3 lat.

2A: Zakłady, w których występują czynniki szkodliwe w stężeniach 0,5 < x ≤ 1 NDS/NDN oraz hałas/drgania (powyżej NDN) z wdrożonym programem organizacyjno-technicznym.

2B: Zakłady, w których występuje narażenie na czynniki rakotwórcze, mutagenne lub reprotoksyczne (CMR) w stężeniach 0,1 < x≤0,5 NDS i/lub w których występuje narażenie na czynniki rakotwórcze, mutagenne lub reprotoksyczne (CMR), dla których nie określono wartości NDS lub nie przeprowadzono badań i pomiarów tych czynników w środowisku pracy.

2C: Zakłady, w których występuje narażenie na szkodliwe czynniki biologiczne grupy 3 o podwyższonym ryzyku narażenia względem ryzyka populacyjnego (z wyjątkiem przychodni lekarskich i stomatologicznych oraz zakładów wymienionych w podgrupie 1C).

RYZYKO NISKIE

Dla ryzyka niskiego przewidziano kontrole wykonywane maksymalnie raz w ciągu 3 lat.

3A: Pozostałe zakłady, w których czynniki szkodliwe dla zdrowia występują w stężeniach lub natężeniach mniejszych/równych ≤ 0,5 NDS/NDN.

3B: Pozostałe zakłady, w których występują czynniki rakotwórcze, mutagenne lub reprotoksyczne (CMR) (niewymienione w grupie 1B i 2B).

3C: Pozostałe zakłady, w których występuje narażenie na szkodliwe czynniki biologiczne grupy 3 (niewymienione w grupie 1C i 2C) lub w których występuje wyłącznie narażenie na czynniki biologiczne grupy 2

3D: Pozostałe zakłady, niespełniające kryteriów średniego lub wysokiego ryzyka.

Obszar higieny komunalnej, w tym bezpieczeństwa zdrowotnego wody

Kategorie ryzyka, które determinują częstotliwość i intensywność działań kontrolnych:

RYZYKO WYSOKIE

Kontrola tak często, jak to jest konieczne dla zapewnienia skutecznego stosowania odpowiednich przepisów, z uwzględnieniem wysokiego ryzyka wystąpienia nieprawidłowości oraz środków niezbędnych do jego ograniczania.

Obiekty zaliczone do tej grupy:

podmioty lecznicze tj.: szpital, zakład opiekuńczo-leczniczy, zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy, zakład rehabilitacji leczniczej, hospicjum, zakład lecznictwa uzdrowiskowego (sanatorium), zakład patomorfologii, prosektura;
wodociągi – system zaopatrzenia w wodę;
zakład/salon wykonujący zabiegi z naruszeniem ciągłości tkanek, m.in. tj.: kosmetyczny, tatuażu, piercingu;
domy przedpogrzebowe/zakłady świadczące inwazyjne usługi związane z przygotowaniem zwłok do pochowania, m.in. tj.: balsamacja, konserwacja, usuwanie elektrod/rozruszników;
pralnie świadczące usługi dla podmiotów wykonujących działalność leczniczą;
domy pomocy społecznej, placówki zapewniające całodobową opiekę, ogrzewalnie,
schroniska dla bezdomnych z usługami opiekuńczymi.

RYZYKO ŚREDNIE

Kontrola nie częściej niż raz w ciągu 3 lat.

Obiekty zaliczone do tej grupy:

noclegownie, schroniska dla bezdomnych;
pralnie świadczące usługi podmiotom innym niż wykonujące działalność leczniczą;
hotele, motele, pensjonaty, kempingi, domy wycieczkowe, schroniska młodzieżowe, schroniska, pola biwakowe, agroturystyka;
kąpieliska i miejsca okazjonalnie wykorzystywane do kąpieli;
pływalnie;
strzeżone ośrodki i areszty dla cudzoziemców, izby wytrzeźwień.

RYZYKO NISKIE

Kontrola nie częściej niż raz w ciągu 5 lat.

Obiekty zaliczone do tej grupy:

domy przedpogrzebowe świadczące usługi inne niż wskazane w 1 grupie ryzyka (przewóz, przechowywanie zwłok, itp.);
cmentarze;
zakłady fryzjerskie, zakłady kosmetyczne bez przerywania ciągłości tkanek;
solaria, zakłady odnowy biologicznej bez przerywania ciągłości tkanek;
dworce autobusowe, dworce kolejowe, porty lotnicze, porty morskie;
przejście graniczne, ustępy publiczne i ogólnodostępne;
obiekty sportowe, tereny rekreacyjne (tereny zieleni), plaże przy kąpieliskach;
zakłady karne, areszty śledcze.

Kryterium doboru pierwszeństwa w wykonaniu kontroli (w ramach tej samej grupy):

wielkość narażonej populacji;
uwarunkowania zdrowotne populacji (osoby chore, osoby starsze, osoby z obniżoną odpornością);
inwazyjność zabiegów i usług (zabiegi chirurgiczne, przeszczepy, otwarte rany);
inwazyjność usług (zakłady pogrzebowe, zakłady beauty);
ryzyka wynikające z samego obiektu (podmiot leczniczy kolonizacja drobnoustrojami chorobotwórczymi, usługi kosmetyczne, usługi pogrzebowe).

Czynniki wpływające na zwiększenie częstotliwości kontroli:

wystąpienie podejrzenia zagrożenia życia lub zdrowia;
nakazy dotyczące terminu / częstotliwości kontroli wynikające z przepisów prawa (np. dotyczące kontroli kąpielisk);
uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia;
przeprowadzenie postępowania w celu sprawdzenia wykonania zaleceń pokontrolnych organu lub wykonania decyzji nakazujących usunięcie naruszeń prawa.

Obszar epidemiologii

Klasyfikacja podmiotów leczniczych pod kątem ryzyka epidemiologicznego umożliwia skuteczne monitorowanie standardów sanitarnych w miejscach o zróżnicowanym nasileniu procedur inwazyjnych. System ten pozwala na elastyczne dostosowanie harmonogramu inspekcji, biorąc pod uwagę zarówno profil działalności placówki, jak i historyczną skuteczność wdrażanych w niej procedur bezpieczeństwa.

WYSOKIE RYZYKO SZERZENIA ZAKAŻEŃ

Kontrola min. raz w roku:

Szpitale (wszystkie profile): ze względu na wielochorobowość, obniżoną odporność pacjentów i nasilenie procedur inwazyjnych.
ZOL i zakłady pielęgnacyjno-opiekuńcze: wysokie ryzyko szerzenia się zakażeń ze względu na wielochorobowość i starczy wiek pacjentów, różny trudny do oceny stan immunologiczny, długi czas przebywania w nich pacjentów, wcześniejsze pobyty pacjentów w szpitalach.
Stacje dializ: długotrwałe i powtarzane wielokrotnie inwazyjne procedury zabiegowe, u osób z niewydolnością narządową, często z wielochorobowością i trudnym do oceny stanem immunologicznym.

Kontrola min. raz na 2 lata:

Szpitale jednodniowe: krótkotrwała hospitalizacja zazwyczaj u osób w dobrym stanie ogólnym, bez wielochorobowości, inwazyjne metody lecznicze.
Ambulatoria zabiegowe: stomatologia, chirurgia, ginekologia, laryngologia, endoskopia oraz punkty szczepień. Inwazyjne procedury diagnostyczne i lecznicze, ale krótki pobyt pacjenta w podmiocie leczniczym, zazwyczaj prawidłowy stan immunologiczny
Stacje krwiodawstwa: krótkotrwałe inwazyjne procedury pobrania krwi, wykonywane u osób zdrowych z prawidłowym stanem immunologicznym, z użyciem sprzętu jednorazowego.

ŚREDNIE RYZYKO SZERZENIA ZAKAŻEŃ

Sanatoria i ośrodki rehabilitacji: Osoby zazwyczaj rokujące powrót do zdrowia i sprawności, często starszy wiek i wielochorobowość, małoinwazyjne procedury diagnostyczne i lecznicze, pobyt kilkutygodniowy (długotrwały).
Punkty pobrań krwi: Krótkotrwałe inwazyjne procedury diagnostyczne, krótki pobyt w podmiocie leczniczym

NISKIE RYZYKO SZERZENIA ZAKAŻEŃ

Ambulatoria niezabiegowe: przychodnie i praktyki lekarskie i pielęgniarskie (z wyjątkiem zabiegowych), fizjoterapia małe nasilenie procedur inwazyjnych, zazwyczaj prawidłowy stan immunologiczny pacjentów, krótki pobyt pacjenta w podmiocie leczniczym.

Przesłanki zmiany kategorii ryzyka

Obniżenie kategorii:

Brak nieprawidłowości w toku poprzednich kontroli pozwala na zakwalifikowanie do niższej kategorii ryzyka.

Podwyższenie kategorii:

Niewykonanie zaleceń pokontrolnych wydanych po stwierdzeniu nieprawidłowości skutkuje przesunięciem podmiotu do wyższej kategorii (z niskiej do średniej lub ze średniej do wysokiej) w celu zwiększenia częstotliwości nadzoru.
Wzrost liczby skarg wpływających do organu kontrolnego lub wysokie prawdopodobieństwo ich zasadności stanowi podstawę do zakwalifikowania podmiotu do wyższej kategorii ryzyka.
Pogorszenie sytuacji epidemiologicznej zakażeń stwierdzone przez organ kontrolujący wymaga podniesienia kategorii ryzyka i częstszej weryfikacji stanu faktycznego.

Ze względu na specyfikę, szpitale - niezależnie od profilu są klasyfikowane do kategorii wysokiego ryzyka szerzenia zakażeń, co wiąże się z kontrolą raz w roku.

Ważne: Jeżeli w wyniku wcześniejszych kontroli stwierdzano nieprawidłowości kończące się wydaniem decyzji administracyjnej nakazującej ich usunięcie, która nie została wykonana, to podmiot leczniczy powinien być przesunięty do kategorii wysokiego ryzyka szerzenia się zakażeń i być poddawany kontroli corocznej.

Informacje o publikacji dokumentu

Pierwsza publikacja:: 30.04.2026 02:30 Dariusz Pola
Wytwarzający/ Odpowiadający:: Dariusz Pola/Marzena Nanowska-Geisler

Pokaż historię zmian

Tytuł	Wersja	Dane zmiany / publikacji
Zasady przypisywania przedsiębiorców do kategorii ryzyka	1.0	30.04.2026 02:30 Dariusz Pola

Aby uzyskać archiwalną wersję należy skontaktować się z Redakcją BIP