Etyka
W celu zapewnienia zawodowego, rzetelnego, bezstronnego i politycznie neutralnego wykonywania zadań państwa, w urzędach administracji rządowej działa korpus służby cywilnej (art. 153 ust. 1 Konstytucji RP).
Członkowie korpusu służby cywilnej w swym postępowaniu powinni wyróżniać się profesjonalizmem, rzetelnością, bezstronnością i apolitycznością.
Standardy etyczne dla członków korpusu służby wyznacza Zarządzenie Nr 70 Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 października 2011 r. w sprawie wytycznych w zakresie przestrzegania zasad służby cywilnej oraz w sprawie zasad etyki korpusu służby cywilnej (M.P. z 2011 r., Nr 93, poz. 953), wydane na podstawie art. 15 ust. 10 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz.590).
Akt ten ustanawia zasady służby cywilnej (§ 1 zarządzenia), rozumiane jako reguły prawidłowego funkcjonowania tej służby oraz nacechowane aksjologicznie zasady etyki korpusu służby cywilnej (§ 13 zarządzenia).
Członek korpusu służby cywilnej przestrzega zasad służby cywilnej i zasad etyki służby cywilnej.
Zasadami służby cywilnej są:
- zasada legalizmu, praworządności i pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa:
- przestrzeganie prawa przy realizacji zadań;
- zachowanie i działanie w stosunku do obywateli przyczyniające się do tego, aby więzi obywateli z państwem były silne;
- niekierowanie się uprzedzeniami;
- nieuczestniczenie w strajkach lub w akcjach protestacyjnych zakłócających normalne funkcjonowanie urzędu;
- zasada ochrony praw człowieka i obywatela:
- działanie przyczyniające się do realizacji zasady państwa prawa;
- znajomość praw człowieka i obywatela;
- nieproponowanie i niepodejmowanie działań, które naruszają prawa człowieka i obywatela;
- zasada bezinteresowności:
- zrezygnowanie z dodatkowego zatrudnienia (lub zajęcia zarobkowego), jeśli może ono mieć negatywny wpływ na sprawy prowadzone w ramach obowiązków służbowych oraz nieprzyjmowanie korzyści od osób zaangażowanych w prowadzone sprawy;
- nieprzyjmowanie zapłaty za publiczne wystąpienia, gdy mają one związek z zajmowanym stanowiskiem;
- nieprowadzenie szkolenia, jeżeli mogłoby to negatywnie wpłynąć na bezstronność prowadzonych spraw;
- zasada jawności i przejrzystości:
- zapewnienie dostępu do informacji o zasadach, efektach swojej pracy i podjętych rozstrzygnięciach (w granicach określonych przez prawo);
- dążenie do jednoznaczności oraz zrozumiałości podejmowanych działań;
- wyczerpujące uzasadnianie przyjętych rozstrzygnięć;
- znajomość konstytucyjnych i ustawowych przepisów, dotyczących prawa dostępu do informacji publicznej oraz zapewnienie praktycznej realizacji tego prawa;
- zasada dochowania tajemnicy:
- dochowanie tajemnicy ustawowo chronionej;
- obejmowanie ochroną informacji, tylko w celu zabezpieczenia wyraźnie określonego interesu państwa;
- zasada profesjonalizmu:
- realizowanie zadań państwa i posiadanie niezbędnej wiedzy dotyczącej funkcjonowania państwa;
- podnoszenie kwalifikacji oraz rozwijane wiedzy zawodowej;
- znajomość aktów prawnych, dotyczących funkcjonowania urzędu, w którym członek korpusu służby cywilnej jest zatrudniony;
- zapoznawanie się z wszystkimi istotnymi faktami prowadzonych przez siebie spraw;
- znajomość i sumiennie przestrzeganie zasad etyki korpusu służby cywilnej;
- znajomość i sumiennie przestrzeganie zasad służby cywilnej;
- poddawanie się weryfikacji znajomości zasad służby cywilnej;
- stosowanie wysokich standardów zarządzania publicznego;
- wykorzystywanie wiedzy przełożonych, kolegów i podwładnych oraz dzielenie się z nimi własnym doświadczeniem;
- w uzasadnionych przypadkach korzystanie z pomocy ekspertów;
- zarządzanie posiadanymi zasobami kadrowymi w sposób efektywny i racjonalny;
- w wykonywaniu zadań dążenie do uzgodnień opartych na rzeczowej argumentacji;
- bycie gotowym do przyjęcia krytyki, uznawanie swoich błędów oraz bycie gotowym do naprawy ich konsekwencji;
- przez swoją postawę dbanie o wizerunek służby cywilnej;
- korzystanie z zagwarantowanych praw pracowniczych;
- korzystanie ze szczególnej ochrony stosunku pracy urzędnika służby cywilnej;
- zasada odpowiedzialności za działanie lub zaniechanie działania:
- wykonywanie zadań ze świadomością szczególnej odpowiedzialności, która wynika z publicznego charakteru pełnionej służby;
- kierowanie się interesem publicznym, efektywnością oraz zgodnością podejmowanych działań z przepisami;
- sygnalizowanie przełożonym, jeśli zachodzi rozbieżność między przepisami prawa, a interesem publicznym na każdym etapie realizowanych działań bycie gotowym na rozliczenie się z dotychczasowej pracy przed przełożonymi i obywatelami;
- informowanie przełożonego (lub jego przełożonych) na piśmie, że polecenie służbowe narusza zasady służby cywilnej;
- niezakłócanie sprawnego przebiegu postępowania, które ma na celu ustalenie osoby odpowiedzialnej za naruszenie obowiązków członka korpusu służby cywilnej;
- zasada racjonalnego gospodarowania:
- przy racjonalnym wykorzystaniu środków publicznych branie pod uwagę interesu państwa, obywateli oraz efektywne osiąganie celów;
- bycie gotowym do rozliczenia swojej dbałości o środki i mienie publiczne;
- zasada otwartości i konkurencyjności naboru:
- dbanie o równy dostęp do służby publicznej, zawodowe i rzetelne wykonywanie zadań państwa przez administrację rządową, neutralność polityczną służby cywilnej;
- wzmacnianie zaufania obywateli do kompetencji osób, które realizują zadania państwa;
- dbanie o to, aby w drodze naboru wyłaniać osoby najlepiej przygotowane do realizacji zadań państwa;
- dawanie gwarancji jawnej i efektywnej kontroli nad przebiegiem naboru;
- niedyskryminowanie z jakichkolwiek powodów;
- niewywieranie pozaustawowego wpływu oraz nacisku na proces naboru;
- nieuleganie wpływom i naciskom przy naborze, a jeśli takie się pojawią to informowanie o tym właściwych przełożonych.
Zasadami etyki korpusu służby cywilnej są:
- Zasada godnego zachowania – poszanowanie godności innych osób, życzliwość wobec ludzi, właściwe zachowanie się poza pracą.
- Zasada służby publicznej – służebny charakter pracy wobec obywateli, służba państwu, nieuchylanie się od podejmowania trudnych rozstrzygnięć, nieuchylanie się od odpowiedzialności za swoje postępowanie.
- Zasada lojalności – lojalność wobec Rzeczypospolitej Polskiej, lojalne i rzetelne realizowanie programu Rządu, lojalność wobec urzędu, powściągliwość w publicznym wypowiadaniu poglądów na temat urzędów administracji rządowej.
- Zasada neutralności politycznej – niemanifestowanie publiczne poglądów i sympatii politycznych, niestwarzanie podejrzeń o sprzyjanie partiom politycznym, jasność i przejrzystość relacji z osobami pełniącymi funkcje polityczne.
- Zasada bezstronności – niedopuszczanie do podejrzeń o konflikt interesów, jednakowe traktowanie wszystkich uczestników prowadzonych spraw, niedemonstrowanie zażyłości z osobami publicznie znanymi ze swej działalności.
- Zasada rzetelności – dotrzymywanie zobowiązań, twórcze podejmowanie zadań, aktywne realizowanie obowiązków.
Więcej informacji w zakładce Służby cywilnej: ,,Etyka w urzędzie’’.
Materiały
1. Zarządzenie Nr 70 Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 października 2011 r. w sprawie wytycznych w zakresie przestrzegania zasad służby cywilnej oraz w sprawie zasad etyki korpusu służby cywilnej (M.P. z 2011 r., Nr 93, poz. 953)Zarządzenie_Nr_70_Prezesa_Rady_Ministrów.pdf 0.04MB