Wyższy Urząd Górniczy

Mirosław BAGIŃSKI, Jerzy KRÓTKI, Marcin ŚWIERCZEK

Artykuł analizuje metody drążenia tuneli (NATM/NTM, TBM), identyfikuje typowe zagrożenia oraz klasyfikuje zdarzenia niebezpieczne według technologii i charakteru zjawisk (geologiczne, technologiczne, eksploatacyjne). Omówione zostały główne przyczyny awarii, niekorzystne warunki geologiczne, błędy projektowe i wykonawcze, awarie maszyn oraz czynniki zewnętrzne. Przedstawiono przykłady współczesnych niebezpiecznych zdarzeń zagranicznych (m.in. Indie, Stany Zjednoczone) oraz krajowych (Warszawa, Węgierska Górka, Łódź), wyciągnięto wnioski dotyczące przyczyn i efektywności działań ratowniczych. Szczególny nacisk położono na zaplecze techniczne ratownictwa górniczego: strukturę i wyposażenie Centralnej Stacji Ratownictwa Górniczego S.A. (pogotowia specjalistyczne, aparatura pomiarowa, systemy inertyzacji, pompy, sprzęt do drążenia chodników ratowniczych, aparaty oddechowe o długim czasie ochronnego działania) oraz procedury organizacji i prowadzenia akcji ratowniczych zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Wnioski podkreślają konieczność integracji służb ratowniczych oraz stałego doskonalenia zaplecza technicznego i szkoleń w celu minimalizowania ryzyka oraz skracania czasu reakcji, prowadzenia działań ratowniczych i likwidacji skutków katastrof, prowadzenia działań ratowniczych i likwidacji skutków katastrof w sytuacjach kryzysowych.

Pobierz

Sławomir BARANOWSKI, Mariusz SZOT

W artykule przedstawiono studium przypadku awarii głowicy urabiającej kombajnu chodnikowego typu MR-340X-Ex-S, eksploatowanego w warunkach kopalni węgla kamiennego. Głównym celem pracy jest weryfikacja hipotez dotyczących przyczyn uszkodzenia – zderzenia mechanicznego kontra zmęczeniowego zużycia elementów tocznych – w oparciu o analizę materiału dowodowego, danych procesowych oraz teorię trwałości zmęczeniowej. W opracowaniu dokonano reinterpretacji zarejestrowanych zjawisk elektrycznych, identyfikując je jako stany nieustalone (prądy rozruchowe) silnika indukcyjnego, a nie anomalie obciążeniowe. Wprowadzono teoretyczną analizę trwałości zmęczeniowej opartą na regule Palmgrena-Minera, wyjaśniającą mechanizm propagacji uszkodzeń. Wnioski końcowe sformułowano w postaci algorytmicznych wytycznych dla służb utrzymania ruchu, kładąc nacisk na predykcyjne metody diagnostyki trybologicznej i wibroakustycznej. Analiza danych eksploatacyjnych wykazała, że obserwowane zjawiska, błędnie interpretowane przez serwis jako „przyrosty prądu” świadczące o przeciążeniach zewnętrznych, stanowią w istocie charakterystykę prądów rozruchowych (stanów nieustalonych) silnika indukcyjnego. Ich korelacja z momentem wystąpienia awarii wymaga zastosowania zaawansowanej metodyki MCSA (Motor Current Signature Analysis), którą szczegółowo omówiono. Wnioski końcowe opracowania zostały sformułowane w postaci wytycznych dla służb utrzymania ruchu, definiujących procedury postępowania w przypadku wystąpienia wczesnych symptomów degradacji, takich jak obecność produktów zużycia w oleju (zgodnie z normą ISO 4406) czy zmiany w sygnaturze wibroakustycznej urządzenia (zgodnie z ISO 10816-3).  

Pobierz

Dariusz BĘBEN

Obecnie dostępnych jest wiele systemów do monitorowania szybkości postępu korozji, istnieje także szereg scenariuszy jej kontroli. Wiedza ta pomaga operatorom (inwestorom) i naukowcom w ustalaniu priorytetów. Rurociągi ropy naftowej i gazu ziemnego stanowią kluczowy element infrastruktury energetycznej, ponieważ dostarczają te paliwa kopalne z sektorów wydobywczych do odbiorców końcowych. Dlatego niezawodność i bezpieczeństwo rurociągów mają zasadnicze znaczenie. Przemysł naftowy i gazowniczy ponosi duże wydatki na usuwanie awarii związanych z korozją rurociągów, dlatego operatorzy muszą je stale monitorować, by przeciwdziałać temu zjawisku. Straty spowodowane awariami korozyjnymi są główną motywacją dla przemysłu do opracowania dokładnych modeli konserwacji, opartych na wynikach badań i analizie częstotliwości awarii. Obserwacja miejsc, w których awarie występują najczęściej, prowadzenie monitoringu oraz stosowanie ochrony antykorozyjnej odgrywają istotną rolę w zmniejszaniu wskaźników awaryjności i zwiększaniu bezpieczeństwa rurociągów. Monitoring i działania zapobiegawcze wspomagają proces decyzyjny w przemyśle naftowym, pozwalając przewidywać awarie oraz określać terminy kontroli, konserwacji lub wymiany skorodowanych odcinków. W artykule omówiono aspekty zapobiegania korozji (wydłużanie czasu eksploatacji) poprzez zastosowanie inhibitorów korozji w rurociągach przesyłowych ropy naftowej i gazu ziemnego, a także różne uwarunkowania wpływające na ich skuteczność.  

Pobierz

Nikodem SZLĄZAK, Tomasz SOŁTYSIAK, Henryk SAMBORSKI

W artykule opisano działania profilaktyczne związane ze zwalczaniem zagrożeń dynamicznych, do których w ostatnich latach dołączyło zagrożenie geogazodynamiczne. Natura tego zjawiska w znacznym stopniu komplikuje funkcjonowanie kopalń. Odpowiednie zaprojektowanie i wdrożenie działań zmierzających do obniżenia ryzyka w aspekcie dalszej eksploatacji złóż będzie wyzwaniem dla kadry inżynieryjno-technicznej i jednostek naukowo-badawczych. W artykule opisano wątpliwości oraz doświadczenia kopalniane związane z wdrażaniem i stosowaniem działań profilaktycznych, w dużej mierze opartych na doświadczeniach dolnośląskiego zagłębia węglowego, gdzie wyrzuty gazów i skał były zagrożeniem dominującym. Ponadto podano przykłady wpływu robót strzałowych na wydzielanie się metanu do wyrobisk górniczych, co umożliwia ich dalsze drążenie, w partiach szczególnie narażonych na zjawiska dynamiczne. Podczas kontrolowanego prowokowania wyrzutów gazów i skał odnotowywano przypadki, gdy objętość wydzielonego metanu przekraczała 1800 m³.  

Pobierz

Tomasz ROKITA, Rafał PASEK, Piotr TRÓJCA

Artykuł dotyczy analizy i optymalizacji systemu transportu pionowego w Kopalni Soli „Wieliczka”, która pełni funkcje turystyczne, uzdrowiskowe i sanatoryjne. Kluczowym wyzwaniem dla jej służb energomechanicznych jest sprawne zarządzanie dużym natężeniem ruchu turystycznego, szczególnie w sezonach wysokiego obłożenia, przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa i komfortu dla zwiedzających. Autorzy wskazują, że transport pionowy realizowany szybem Daniłowicz oraz szybem Regis stanowi „wąskie gardło” systemu obsługi turystów. Na przepustowość wpływa wiele czynników, m.in.: sezonowość, liczebność grup, warunki atmosferyczne czy organizacja ruchu. Dodatkowo konieczne jest uwzględnienie ograniczeń wynikających z ochrony dziedzictwa kulturowego, bezpieczeństwa oraz limitów liczby osób przebywających pod ziemią. Do analizy problemu zastosowano modelowanie i symulacje komputerowe oparte na teorii kolejek. W założeniach do modelu uwzględniono m.in.: zdolność przewozową urządzeń, czas oczekiwania, parametry techniczne szybów oraz rzeczywiste dane dotyczące ruchu turystycznego. Badania objęły różne scenariusze, takie jak maksymalne wykorzystanie urządzeń, rzeczywiste obciążenie i czas ewakuacji określonej liczby osób. Wyniki pokazują, że przy optymalnym wykorzystaniu system transportu pionowego może obsłużyć ok. 9500 osób w ciągu 12 godzin. Jednocześnie transport pionowy pozostaje głównym ograniczeniem przepustowości. Symulacje potwierdzają, że odpowiednie planowanie i wykorzystanie danych pozwala skrócić czas oczekiwania i poprawić efektywność obsługi. Wnioski wskazują na potrzebę dalszej optymalizacji, szczególnie w szybie Daniłowicz. Ze względu na ograniczenia techniczne i konserwatorskie proponuje się modernizację elementów wyciągu, co może podnieść wydajność systemu bez ingerencji w zabytkową strukturę kopalni.  

Pobierz

Jarosław HOLUTA

Pobierz

Tomasz RZECZYCKI

Pobierz