Deregulacja

Sposób realizacji: Ułatwimy rozwój spółek spin-off i deep-tech poprzez deregulację sprzyjającą wzrostowi ich liczby i jakości oraz wzmocnimy współpracę nauki z biznesem.

Jak jest obecnie?

Status spółek celowych tworzonych przez uczelnie i instytuty badawcze utrudniał ich funkcjonowanie w warunkach rynkowych. Głównym celem była komercjalizacja wyników badań - m.in. poprzez tworzenie spółek spin-off, ale przepisy prawne im to uniemożliwiały. Wiele uczelni rezygnowała z wniesienia praw własności intelektualnej, co zatrzymywało rozwój spin-offów.

Na czym polega zmiana?

Wprowadzamy zmiany regulacyjne, które zapewnią uczelniom wyższym i instytutom badawczym znacznie większą autonomię w zakresie tworzenia i funkcjonowania spółek celowych. Nowe przepisy usuną dotychczasowe ograniczenia wynikające z ich statusu jako jednostek sektora finansów publicznych, które utrudniały sprawne podejmowanie działań rynkowych. Dzięki tym rozwiązaniom spółki celowe będą mogły skuteczniej prowadzić działalność komercyjną, szybciej reagować na potrzeby rynku oraz profesjonalnie zarządzać prawami własności intelektualnej, w tym patentami, licencjami i know-how. Zwiększy się liczba spółek typu spin-off i spin-out, a proces transferu technologii z nauki do gospodarki ulegnie usprawnieniu. Zmiany poprawią dostęp do kapitału prywatnego i publicznego, w tym finansowania venture capital, oraz wzmocnią współpracę między uczelniami, instytutami badawczymi

a przedsiębiorstwami, przekładając się na szybszą komercjalizację wyników badań naukowych i wzrost innowacyjności polskiej gospodarki.

Dostrzegając wagę problemu, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego powołał w kwietniu 2025 r. Zespół ds. wzmocnienia transferu wyników badań naukowych.

Harmonogram prac zakłada:

• Ewaluację systemu wsparcia powiązań nauki z biznesem
• Wypracowanie rekomendacji przez Zespół
• Analizę wewnątrzresortową rekomendacji
• Opracowanie propozycji zmian legislacyjnych do końca 2026 r.

Sposób realizacji: Zmniejszyliśmy zakres informacji, które muszą być raportowane do Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej.

Jak było?

Zakres danych przekazywanych przez operatorów pocztowych w rocznych sprawozdaniach z ich działalności do UKE był zbyt szeroki. Dodatkowo brak spójności oraz precyzyjnych definicji sprawiał, że częśćdanych mogła być zbędna lub dublowana. W konsekwencji analiza oraz wykorzystanie tych informacji przez UKE były mniej efektywne.

Na czym polega zmiana?

Zmniejszono zakres informacji, które muszą być raportowane do UKE. Raportysą nie tylko krótsze, ale również bardziejjednolite. Obniża to koszty operatorów logistycznych, a Urzędowi dostarcza bardziej precyzyjne dane. Z formularzy sprawozdawczych usunięto pola, do których wprowadzano dane dostępne

w Krajowym Rejestrze Sądowym, w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oraz posiadane przez Prezesa UKE dane pochodzące z innych źródeł, a także nadmiarowe dane niewykorzystywane przez Prezesa UKE do opracowywania statystyk i raportów o rynku pocztowym.

Nowe wzory sprawozdań są opublikowane w rozporządzeniu MAP z dnia 26 stycznia 2026 r. w sprawie wzoru formularza służącego do przedkładania Prezesowi UKE sprawozdania z działalności pocztowej oraz wzorów oświadczeń (Dz. U. 2026 r. poz. 99), które w pełni sankcjonuje ww. zmiany ustawowe i pozwoli od 2026 r. składać operatorom sprawozdania za 2025 r. do Prezesa UKE w skróconej formie.

Przykład z życia:

Jesteś dużym operatorem pocztowym generującym przychody roczne powyżej 400 tys. zł. - obsługujesz transport i logistykę przesyłek dla firm i mieszkańców całego kraju oraz poza granicami. Przed zmianą deregulacyjną musiałeś przekazywać szczegółowe raporty do UKE, w wersji papierowej, obejmujące wiele danych operacyjnych, co wymagało dodatkowej pracy administracyjnej. Po zmianie przekazujesz tylko najważniejsze informacje w formie elektronicznej - co ogranicza twoje koszty biurowe.

Sposób realizacji: Działamy na rzecz ujednolicenia zasad dla transgranicznych operatorów pocztowych w UE.

Jak jest obecnie?

Operatorzy pocztowi i firmy kurierskie prowadzący działalność transgraniczną w Unii Europejskiej funkcjonują w warunkach rozproszenia regulacyjnego. Muszą stosować się do odmiennych przepisów obowiązujących w poszczególnych państwach członkowskich w zakresie zasad doręczeń, opłat oraz wymogów jakościowych. Powoduje to złożoność organizacyjną, zwiększaryzyko opóźnień w dostawach oraz podnosi koszty operacyjne. Koszty te są w znacznym stopniu przenoszone na konsumentów. Brak spójnych ram prawnych ogranicza konkurencyjność polskich operatorów na rynku unijnym, zwłaszcza w segmencie usług transgranicznych.

Na czym polega zmiana?

Realizacja postulatu odbywa się poprzez prezentowanie stanowiska Polski oraz aktywny udział w wymianie opinii i konsultacjach na forum unijnym. Sposób realizacji postulatu obejmuje zgłoszenie stanowiska Polski i pozyskanie opinii innych państw członkowskich podczas posiedzenia Komitetu Dyrektywy Pocztowej (czerwiec i grudzień 2025 r. oraz czerwiec 2026 r.), przedstawienie postulatuw toku prac nad Europejskim Prawem Doręczeń (EU Delivery Act), a także uwzględnienie postulatu w prekonsultacjach polskiego stanowiska wobec reformy prawaUE (III kw. 2025 r. i I-III kw. 2026 r.) oraz w konsultacjach stanowiska Polski wobec projektu aktu prawnego (IV kw. 2026 r. / I kw. 2027 r.).

Sposób realizacji: Znieśliśmy obowiązek corocznego zgłaszania statusu podatkowego spółek jawnych.

Jak było?

Spółki jawne, których wspólnikami nie są wyłącznie osoby fizyczne, aby zachować status podmiotu transparentnego w podatku dochodowym od osób prawnych, miały obowiązek, przed rozpoczęciem roku obrotowego, składać informację o wspólnikach (podatnikach) posiadających bezpośrednio lub za pośrednictwem podmiotów niebędących podatnikami podatku dochodowego, prawa do udziału w zysku tej spółki. Nieprecyzyjny fragment przepisu „przed rozpoczęciem roku obrotowego” organy interpretują jako coroczny obowiązek składania informacji CIT.

Na czym polega zmiana?

Rozwiązania opisane w ustawie ograniczyły obowiązek składania informacji o wspólnikach spółki jawnej do przypadku zmiany składu wspólników i ich udziału w takiej spółce.

Sposób realizacji: Podwyższyliśmy limit przychodów uprawniających do stosowania kasowego PIT z 1 mln zł do 2 mln zł, co umożliwi większej liczbie przedsiębiorców płacenie podatku dopiero po faktycznym otrzymaniu środków.

Jak było?

Od 1 stycznia 2025 r. osoby fizyczne prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą mogły wybrać kasową metodę rozliczania przychodów i kosztów, ale tylko jeśli przychody z tej działalności w poprzednim roku podatkowym nie przekraczały kwoty 1 mln zł. Limit ten ograniczał liczbę podatników, którzy mogli wybrać kasowy PIT, adresując nową metodę rozliczania do zbyt wąskiego kręgu przedsiębiorców.

Na czym polega zmiana?

Limit przychodów warunkujący wybór kasowego PIT został podwyższony z 1 mln zł do 2 mln zł. Dzięki temu większa liczba przedsiębiorców skorzysta z kasowej metody rozliczania, która pozwala płacić podatek dochodowy dopiero po faktycznym otrzymaniu środków (albo po upływie 2 lat w przypadku braku zapłaty), co poprawia płynność finansową firm.

Przykład z życia:

Prowadzisz jednoosobową działalność gospodarczą i wystawiasz faktury z odroczonym terminem płatności. Dotychczas jeśli Twoje roczne przychody przekraczały 1 mln zł, nie mogłeś wybrać kasowej metody PIT i musiałeś płacić podatek od przychodu, którego jeszcze faktycznie nie otrzymałeś.

Po zmianie przy limicie podniesionym do 2 mln zł możesz rozliczać się kasowo. Podatek dochodowy zapłacisz dopiero wtedy, gdy kontrahent rzeczywiście zapłaci fakturę, co poprawia Twoją płynność finansową i zmniejsza ryzyko problemów z bieżącymi rozliczeniami.

Sposób realizacji: Wprowadzamy maksymalny czas trwania procedury wycinki drzewa dla osób fizycznych - będzie on wynosił 60 dni, po których automatycznie będzie można usunąć drzewo, jeśli organ się nie sprzeciwi.

Na czym polega zmiana?

Zostanie wprowadzony maksymalny 60-dniowy termin liczony od dnia zgłoszenia na całą procedurę. Termin ten obejmuje czas na przeprowadzenie oględzin, wniesienie sprzeciwu oraz inne czynności organu, w tym powołanie biegłego czy ekspertyzy. Po upływie 60 dni, jeśli organ nie wniesie sprzeciwu w tym terminie, nastąpi ,,milcząca zgoda” i drzewo będzie mogło zostać usunięte. Rozwiązanie zabezpieczy wnioskodawców przed przewlekłością postępowań i zwiększy bezpieczeństwo w przypadkach, gdy drzewo stanowi zagrożenie.

Przykład z życia:

W Twoim ogrodzie rośnie stare drzewo, które przechyla się na dach i stwarza zagrożenie. Złożyłeś w gminie wniosek o wycinkę. Jeśli deregulacja wejdzie w życie, to po 60 dniach od złożenia wniosku o wycinkę, jeśli organ nie wniesie sprzeciwu w tym terminie, nastąpi ,,milcząca zgoda” i drzewo będzie mogło zostać usunięte. To rozwiązanie chroni Cię przed przewlekłością postępowania i pozwoli szybko zareagować na zagrożenie. Wcześniej musiałeś czekać na formalną zgodę organu. Urząd miał 21 dni na oględziny, a jeśli ich nie przeprowadził w terminie, procedura się zatrzymywała. Czas realizacji wycinki mógł zatem się wydłużać.

Sposób realizacji: Umożliwiliśmy wydawanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego również po utracie mocy studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, a przed wejściem w życie planu ogólnego gminy, co zapewni ciągłość realizacji niezbędnych inwestycji.

Jak było?

Z dniem 24 września 2023 r. gminy zostały zobowiązane do sporządzenia planów ogólnych gmin - nowych opracowań planistycznych zastępujących dotychczasowe studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, które stracą moc najpóźniej z dniem 1 lipca 2026 r. Po tym terminie wydawanie decyzji lokalizacyjnych było możliwe tylko jeśli w danej gminie wszedł w życie plan ogólny gminy. Stan zaawansowania prac nad planami ogólnymi oraz fakt, że część samorządów jeszcze nie przystąpiła do ich sporządzania, powodował ryzyko przerwania możliwości wydawania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Na czym polega zmiana?

Zmodyfikowano przepisy tak, aby wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego było możliwe również po utracie mocy studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, a jeszcze przed wejściem w życie planu ogólnego gminy. Rozwiązanie zapewni ciągłość realizacji niezbędnych inwestycji celu publicznego (rocznie wydawanych jest ponad 20 tys. takich decyzji) przy równoległym sporządzaniu planu ogólnego gminy, umożliwiając szybszy rozwój infrastruktury, w tym projektów finansowanych ze środków publicznych i funduszy UE.

Sposób realizacji: Rozszerzyliśmy uproszczone postępowanie legalizacyjne.

Jak było?

Dotychczas uproszczone postępowanie legalizacyjne obejmowało wyłącznie samowole budowlane starsze niż 20 lat. Właściciele obiektów z istotnymi odstąpieniami od projektu musieli przechodzić pełne, długotrwałe procedury legalizacyjne.

Na czym polega zmiana?

Rozszerzono uproszczone postępowanie legalizacyjne na istotne odstąpienia budowlane gdy od zakończenia prowadzenia robót budowlanych upłynęło co najmniej 10 lat, co umożliwi szybsze doprowadzenie obiektów do stanu zapewniającego bezpieczeństwo użytkowania.

Przykład z życia:

Masz niewielkie gospodarstwo i kilka lat temu wybudowałeś zbiornik na deszczówkę oraz mały budynek gospodarczy z drobnymi odstąpieniami od projektu. Dotychczas nawet takie nieznaczne różnice oznaczały konieczność przejścia pełnej, długiej i kosztownej procedury legalizacyjnej, co skutecznie zniechęcało Cię do porządkowania stanu prawnego. Po zmianie możesz skorzystać z uproszczonej legalizacji istotnych odstąpień,. W praktyce szybciej legalizujesz obiekt,ponosisz niższe koszty i masz pewność, że budynki są bezpieczne i zgodne z przepisami.

Sposób realizacji: Rozszerzyliśmy definicję rzemiosła i rzemieślnika umożliwiając prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie rzemiosła w formach i na zasadach, które dotychczas były prawnie niedozwolone. Zmodyfikowaliśmy katalog usług wyłączonych z rzemiosła.

Jak było?

Definicja rzemiosła i rzemieślnika była niedostosowywana do realiów społeczno- gospodarczych, uwzględniających dynamikę zmian i przekształceń form prowadzenia działalności przez mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa.

Na czym polega zmiana?

Zmieniliśmy definicję rzemiosła i rzemieślnika, by dostosować ją do współczesnych realiów społeczno-gospodarczych. Rzemieślnicy mogą prowadzić działalność gospodarczą: m.in. również w formie wszystkich spółek kapitałowych; z wykorzystaniem dowolnych kwalifikacji zawodowych w rzemiośle (wymienionych w ustawie o rzemiośle); w sytuacji, gdy chociaż jeden ze wspólników posiada takie kwalifikacje i wykorzystuje je w prowadzonej działalności. Usługi świadczone przez optyka okularowego i protetyka słuchu włączyliśmy do rzemiosła.

Sposób realizacji: Wprowadziliśmy zmiany w Prawie budowlanym, aby zlikwidować nieuzasadnione bariery, które opóźniały inwestycje mimo ich zgodności z interesem publicznym.

Jak było?

Regulacje prawa budowlanego miały charakter wysoce powtarzalny i dotyczyły rocznie około 140 000 decyzji w sprawie pozwolenia na budowę, odnoszących się do około 180 000 obiektów budowlanych. Istniały nieuzasadnione bariery, które opóźniały inwestycje mimo ich zgodności z interesem publicznym. Brak było jasnych terminów dla urzędów, a zasady odstępstw od warunków technicznych wymagały uproszczenia. W 2024 r. wydano 143 372 decyzje dotyczące 182 563 obiektów, do użytkowania oddano 175 706 obiektów, zalegalizowano 1 837 obiektów, a zgłoszono 32 530 robót budowlanych.

Na czym polega zmiana?

Znowelizowana ustawa likwiduje zbędne bariery w prawie budowlanym, które opóźniały inwestycje (w szczególności poprzez zwolnienie z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę w określonych przypadkach oraz ułatwienia

w zakresie odstępstw od przepisów techniczno-budowlanych). Propozycje rozwiązań zamiennych będą wymagane tylko wówczas, jeżeli istnieją możliwości techniczne ich zastosowania. Nie będzie wymogu uzyskiwania zgody na odstępstwo, w przypadku przebudowy lub zmiany sposobu użytkowania istniejących obiektów budowlanych, jeżeli na rozwiązania zamienne w stosunku do wymagań w zakresie ochrony:

• higieny i zdrowia - wyrazi zgodę państwowy wojewódzki inspektor sanitarny,
• środowiska - inwestor uzyska pozytywną opinię wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska,
• bezpieczeństwa i higieny pracy - wyrazi zgodę państwowy wojewódzkiego inspektora sanitarnego wydanej w porozumieniu z właściwym okręgowym inspektorem pracy.

Dzięki temu inwestorzy mogą działać szybciej i z większą pewnością. Dodatkowo

w procedowanym projekcie rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, wprowadzono możliwość zmniejszenia wymaganych wymiarówdróg dojazdowych w konkretnych sytuacjach oraz szereg zwolnień z wymagań dla przebudów budynków zabytkowych.

*w zakresie uproszczenia odstępstw od: 20.09.2026

Sposób realizacji: Umożliwiliśmy stronom umowy o roboty budowlane ustalenie krótszego niż 30 dni terminu na zgłoszenie sprzeciwu wobec podwykonawcy, co przyspieszy proces inwestycyjny i zwiększy elastyczność zarządzania projektami.

Jak było?

Kodeks cywilny nakładał na inwestora bezwzględny 30-dniowy termin na złożenie sprzeciwu wobec podwykonawcy, niezależnie od wielkości i specyfiki inwestycji. Brak możliwości ustalenia krótszego terminu prowadził do nieuzasadnionego przedłużania procesu inwestycyjnego, szczególnie przy mniejszych projektach i remontach. Sztywność przepisów utrudniała dostosowanie umowy do konkretnych potrzeb projektu i powodowała zbędne przestoje w realizacji robót.

Na czym polega zmiana?

Strony umowy o roboty budowlane mogą ustalić krótszy niż 30 dni termin na złożenie sprzeciwu wobec podwykonawcy, pod warunkiem wyraźnego określenia tego terminu w umowie. Wprowadzono zasadę, że termin w umowie z podwykonawcą nie może być krótszy niż termin określony w umowie między inwestorem a wykonawcą głównym. Rozwiązanie zwiększa elastyczność w zarządzaniu projektami budowlanymi, skraca czas realizacji inwestycji przy zachowaniu funkcji ochronnej przepisów o solidarnej odpowiedzialności.

Przykład z życia:

Jesteś właścicielem firmy budowlanej. Zawarłeś z Panem Janem, który prowadzi firmę hydrauliczną, umowę na wykonanie instalacji grzewczej. W umowie strony, korzystając z nowych regulacji zastrzegły, że sprzeciw wobec wykonywania tych robót przez podwykonawcę może zostać zgłoszony w terminie 14 dni. Pan Jan zawarł umowę o podwykonawstwo, w której strony ustaliły taki sam termin na zgłoszenie sprzeciwu wobec podwykonawcy. Dzięki temu po upływie terminu określonego w umowie (w omawianym przypadku 14 dni) inwestor nie może złożyć sprzeciwu, a podwykonawca może przystąpić do realizacji umowy.

Sposób realizacji: Wprowadziliśmy obowiązek dla zamawiających do analizy wpływu planowanego zamówienia na konkurencyjność i wskazania mechanizmów zwiększających liczbę ofert w przetargach publicznych.

Jak było?

Średnia liczba ofert składanych w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego utrzymywała się na niskim poziomie (2,89 oferty), co negatywnie wpływało na proces udzielania zamówień, potencjalnie na jakość i cenę oferowanych produktów i usług. Zamawiający nie mieli obowiązku systematycznego badania, jak ukształtować warunki zamówienia, aby podnieść konkurencyjność postępowania.

Na czym polega zmiana?

W analizie potrzeb i wymagań wprowadzono obowiązek rozeznania rynku oraz badania wpływu planowanego zamówienia na konkurencyjność. Zamawiający muszą wskazać mechanizmy zwiększające liczbę ofert, takie jak: wstępne konsultacje rynkowe, konkurencyjny opis przedmiotu zamówienia, odpowiedni termin składania ofert oraz niewygórowane warunki udziału w postępowaniu. Zmiany w zakresie obowiązku badania wpływu planowanego zamówienia na konkurencyjność zostały wprowadzone ustawą z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy - Prawo zamówień publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2025 r. poz. 1173). Dodatkowo zamawiający otrzymali podstawę prawną do ograniczenia dostępu wykonawcom z państw trzecich, co wzmacnia konkurencyjność polskich i europejskich firm. Te regulacje, które weszły w życie 9 września 2025 r.

Przykład z życia:

Prowadzisz firmę i startujesz w przetargach publicznych. Dotychczas często trafiałeś na postępowania, w których warunki były ustawione tak wąsko, że startowało w nich tylko kilku wykonawców albo wręcz jeden. Zamawiający nie miał obowiązku zastanawiać się, czy sposób opisania zamówienia rzeczywiście sprzyja konkurencji.

Po zmianie zamawiający musi już na etapie planowania sprawdzić, czy warunki zamówienia zwiększą liczbę ofert. Może skorzystać z konsultacji rynkowych, lepiej opisać przedmiot zamówienia, wyznaczyć realny termin składania ofert i unikać nadmiernych wymagań. Dzięki temu masz większą szansę wystartować w przetargu na uczciwych zasadach, a konkurencja odbywa się głównie ceną i jakością, a nie barierami formalnymi.

Sposób realizacji: Rozszerzyliśmy definicję jednej lokalizacji w Kredycie Ekologicznym FENG, umożliwiając realizację projektów na sąsiadujących działkach firmom ubiegającym się o wsparcie.

Jak było?

W ramach programu Kredyt Ekologiczny FENG obowiązywała ścisła definicja „jednej lokalizacji” zakładu - inwestycje musiały być prowadzone na tej samej działce lub działkach bezpośrednio do siebie przylegających. Ograniczenie to utrudniało przedsiębiorcom realizację projektów, zwłaszcza dotyczących odnawialnych źródeł energii (OZE) czy termomodernizacji, gdy instalacje musiały być umieszczane na sąsiednich, ale formalnie oddzielonych działkach.

Na czym polega zmiana?

Zmieniono instrukcję wypełniania wniosku o dofinansowanie, rozszerzając definicję jednej lokalizacji. Za jedną lokalizację można teraz uznać także działki, które są połączone funkcjonalnie lub energetycznie np. za pomocą podziemnych lub nadziemnych łączników - nawet jeśli rozdziela je inna działka, droga czy linia kolejowa. Zmiana zwiększyła dostępność programu, ułatwiła przedsiębiorstwom aplikowanie o wsparcie i umożliwiła efektywniejsze wykorzystanie energii w instalacjach OZE. Jednocześnie nie wpłynęła na cele środowiskowe programu, wspierając realizację założeń Europejskiego Zielonego Ładu.

Sposób realizacji: Umożliwiliśmy przeniesienie praw i obowiązków z decyzji administracyjnych wydanych przez powiatowego lekarza weterynarii na nowy podmiot.

Jak było?

Dotychczas przepisy ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego nie określały zasad kontynuacji produkcji w zakładzie zarejestrowanym lub zatwierdzonym przez powiatowego lekarza weterynarii w przypadku zmiany podmiotu prowadzącego zakład. W tym zakresie stosowane były przepisy odrębne, nienależące do prawa żywnościowego, które nie obejmowały wszystkich przypadków zmiany podmiotu prowadzącego. Skutkowało to niejednolitym podejściem organów Inspekcji Weterynaryjnej do zakresu obowiązków podmiotów przejmujących działalność aktywnego zakładu oraz, w niektórych przypadkach, koniecznością wydawania nowych decyzji administracyjnych umożliwiających dalsze funkcjonowanie zakładu.

Na czym polega zmiana?

Wprowadzono zmiany umożliwiające przenoszenie z mocy prawa, praw i obowiązków z decyzji administracyjnych wydanych przez powiatowego lekarza weterynarii na nowy podmiot prowadzący zakład produkujący żywność pochodzenia zwierzęcego. Ograniczono obowiązki formalne do poinformowania Inspekcji Weterynaryjnej o zmianie właściciela lub dzierżawcy zakładu, co umożliwiło nieprzerwane prowadzenie działalności w zakładach produkujących żywność pochodzenia zwierzęcego.

Sposób realizacji: Usunęliśmy niepotrzebne ograniczenia w przepisach budowlanych, które dotychczas spowalniały realizację inwestycji w obszarze rolnictwa.

Jak było?

Dotychczas regulacje prawa budowlanego były szeroko stosowane i dotyczyły bardzo dużej liczby inwestycji. Każdego roku wydawano około 140 tys. decyzji o pozwoleniu na budowę, obejmujących blisko 180 tys. obiektów budowlanych. W 2024 r. wydano 143 372 decyzje o pozwoleniu na budowę, które dotyczyły 182 563 obiektów, oddano do użytkowania 175 706 obiektów budowlanych, zalegalizowano 1 837 obiektów oraz dokonano 32 530 zgłoszeń budowlanych. Pozwolenia na budowę wymagały m.in. zbiorniki na wody opadowe lub roztopowe związane z produkcją rolną.

Na czym polega zmiana?

Ustawa z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1847) usunęła zbędne bariery w prawie budowlanym w obszarze rolnictwa, które opóźniały realizację inwestycji, w tym rozszerzyła katalog zwolnień z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę m.in. o bezodpływowe zbiorniki na wody opadowe lub roztopowe o pojemności większej niż 5 m3 i nie większej niż 30 m3 budowane w ramach obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej. Obiekty te mogą być budowlane w oparciu o zgłoszenie, jednocześnie zbiorniki o pojemności do 5 m3 zostały zwolnione zarówno z pozwolenia na budowę jak i ze zgłoszenia. Zmiana ta wychodzi naprzeciw oczekiwaniom formułowanym przez MRiRW, ARiMR oraz środowisko rolnicze, w szczególności w kontekście przeprowadzonego naboru wniosków o przyznanie pomocy na interwencję I.10.4 Inwestycje przyczyniające się do ochrony środowiska i klimatu w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (w naborze w znacznej większości przypadków rolnicy ubiegali się o wsparcie na zbiorniki retencji wody deszczowej). Wprowadzone zmiany pozwolą na ujednolicenie procedur związanych z budową/ realizacją tych zbiorników w całym kraju. Ponadto należy podkreślić, że przepisy przejściowe zawarte w ustawie umożliwiają stosowanie znowelizowanych przepisów w odniesieniu do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy

Sposób realizacji: Umożliwiliśmy stronom umowy o roboty budowlane ustalenie krótszego niż 30 dni terminu na zgłoszenie sprzeciwu wobec podwykonawcy, co przyspieszy proces inwestycyjny i zwiększy elastyczność zarządzania projektami.

Jak było?

Kodeks cywilny nakładał na inwestora bezwzględny 30-dniowy termin na złożenie sprzeciwu wobec podwykonawcy, niezależnie od wielkości i specyfiki inwestycji. Brak możliwości ustalenia krótszego terminu prowadził do nieuzasadnionego przedłużania procesu inwestycyjnego, szczególnie przy mniejszych projektach i remontach. Sztywność przepisów utrudniała dostosowanie umowy do konkretnych potrzeb projektu i powodowała zbędne przestoje w realizacji robót.

Na czym polega zmiana?

Strony umowy o roboty budowlane mogą ustalić krótszy niż 30 dni termin na złożenie sprzeciwu wobec podwykonawcy, pod warunkiem wyraźnego określenia tego terminu w umowie. Wprowadzono zasadę, że termin w umowie z podwykonawcą nie może być krótszy niż termin określony w umowie między inwestorem a wykonawcą głównym. Rozwiązanie zwiększa elastyczność w zarządzaniu projektami budowlanymi, skraca czas realizacji inwestycji przy zachowaniu funkcji ochronnej przepisów o solidarnej odpowiedzialności.

Przykład z życia:

Jesteś właścicielem firmy budowlanej. Zawarłeś z Panem Janem, który prowadzi firmę hydrauliczną, umowę na wykonanie instalacji grzewczej. W umowie strony, korzystając z nowych regulacji zastrzegły, że sprzeciw wobec wykonywania tych robót przez podwykonawcę może zostać zgłoszony w terminie 14 dni. Pan Jan zawarł umowę o podwykonawstwo, w której strony ustaliły taki sam termin na zgłoszenie sprzeciwu wobec podwykonawcy. Dzięki temu po upływie terminu określonego w umowie (w omawianym przypadku 14 dni) inwestor nie może złożyć sprzeciwu, a podwykonawca może przystąpić do realizacji umowy.

Sposób realizacji: Dajemy możliwość wykonawcom zamówień publiczynych uzyskać certyfikaty zastępujące wielokrotne składanie dokumentów w różnych przetargach, co uprości procedury i zmniejszy obciążenia formalne.

Jak było?

Wykonawcy w każdym postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego musieli składać wszystkie podmiotowe środki dowodowe wymagane przez zamawiającego, bez możliwości wykazania spełnienia wymogów w sposób bardziej uproszczony. Występowanie dodatkowych obowiązków formalnych stanowiło jedną z najczęściej wskazywanych przez wykonawców barier w dostępie do rynku zamówień publicznych. Na zamawiających spoczywał cały ciężar weryfikacji wykonawców bez możliwości polegania na ustaleniach innych podmiotów.

Na czym polega zmiana?

Wprowadzona zostanie certyfikacja wykonawców zamówień publicznych o charakterze fakultatywnym. Wykonawcy będą mogli uzyskać certyfikat potwierdzający brak podstaw wykluczenia z postępowania lub posiadanie określonych zdolności i zasobów, który zastąpi podmiotowe środki dowodowe. Certyfikat będzie można wykorzystywać w wielu różnych postępowaniach bez potrzeby każdorazowego gromadzenia i składania dokumentów. Certyfikaty będą wydawane przez akredytowane podmioty certyfikujące na okres od roku do 3 lat i zamieszczane w ogólnodostępnej Bazie Danych o Certyfikacji Wykonawców Zamówień Publicznych. W pierwszym etapie certyfikacja obejmie postępowania, których przedmiotem są roboty budowlane.

Przykład z życia:

Prowadzisz firmę budowlaną i regularnie startujesz w przetargach publicznych. Dotychczas w każdym postępowaniu musiałeś od nowa kompletować i składać te same dokumenty potwierdzające brak podstaw do wykluczenia oraz spełnianie warunków udziału. Było to czasochłonne i często zniechęcało do udziału w kolejnych postępowaniach. Po zmianie możesz uzyskać certyfikat wykonawcy zamówień publicznych, który potwierdza Twoją wiarygodność i spełnianie wymaganych warunków. Zamiast za każdym razem składać komplet dokumentów, posługujesz się jednym certyfikatem ważnym nawet do 3 lat, widocznym w ogólnodostępnej bazie. Udział w przetargach jest prostszy, szybszy i wymaga znacznie mniej formalności.