Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad

Najczęściej przejazdy nienormatywne odbywają się w godzinach nocnych, ale czasem można je też spotkać w ciągu dnia. Zespoły pojazdów przewożą np. elementy konstrukcji stalowych, zbiorniki, filtry przemysłowe czy elementy maszyn do wiercenia tuneli wraz z tarczami, których szerokość na pojeździe sięga do 9 m, a masa wynosi powyżej 100 ton. W ubiegłym roku wydaliśmy 16 tys. zezwoleń na przejazd nienormatywny. Dla porównania - w 2024 r. liczba takich uprawnień wyniosła ponad 15,1 tys. 

Jakie pojazdy lub zespoły pojazdów mogą poruszać się po polskich drogach bez specjalnych zezwoleń? Wszystkie dopuszczalne wymiary, masy i naciski osi pojazdu określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. W dużym skrócie wymiary nie mogą przekroczyć: 

• 16,5 m długości dla ciągnika z naczepą, 
• 18,75 m długości dla pojazdu silnikowego i przyczepy, 
• 2,5 m szerokości pojazdu, 
• 4 m wysokości pojazdu, 
• 40 t masy całkowitej, 
• 11,5 t nacisku pojedynczej osi napędowej. 

Jeśli pojazd lub zespół pojazdów przekracza dopuszczalny nacisk osi dla danej drogi, jego wymiary lub rzeczywista masa całkowita z ładunkiem, lub bez niego są większe od dopuszczalnych, to mamy do czynienia z przejazdem nienormatywnym.

Ruch pojazdu nienormatywnego jest możliwy pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd odpowiedniej kategorii — od I do V. Zasady wydawania zezwoleń określa ustawa Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 21 stycznia 2021 r. w sprawie zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych. 

W zależności od parametrów pojazdu nienormatywnego, a także dróg, po których będzie się poruszał, zezwolenia wydaje starosta (kat. I), starosta i naczelnik urzędu celno-skarbowego (kat. II), Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad i naczelnik urzędu celno-skarbowego (kat. III) oraz Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (kat. IV i V). Zezwolenie kat. V może wydać również prezydent miasta na prawach powiatu, jeżeli trasa przejazdu znajduje się w granicach administracyjnych tego miasta i nie przebiega autostradą lub drogą ekspresową. 

W porównaniu do 2024 r. liczba wydanych przez GDDKIA zezwoleń wzrosła w ubiegłym roku w każdej kategorii. 

Duża liczba spośród wydanych przez nas w 2025 r. zezwoleń dotyczyła transportów elementów do farm wiatrowych. Wymiary największych z nich wynosiły: 

• długość: 90-97 m 
• szerokość: 4,5-5,3 m 
• wysokość: 4,5-4,75 m 
• masa: 60-90 t 

Wszelkie informacje i formularze potrzebne do rozpoczęcia procedury administracyjnej związanej z uzyskaniem zezwolenia na przejazd nienormatywny znaleźć można na stronie GDDKiA. 

Przy ustalaniu trasy przejazdu nienormatywnego bierze się pod uwagę stan techniczny dróg i obiektów mostowych oraz zapewnienie bezpieczeństwa ruchu drogowego. Przewożony ładunek nie może być cięższy niż pozwalają na to warunki techniczne danego obiektu. Istotne są również aktualnie panujące warunki na trasie, jak roboty drogowe lub inne utrudnienia uniemożliwiające przejazd. 

Po dokonaniu wszystkich czynności związanych z uzgodnieniami trasy, wydawane jest zezwolenie w drodze decyzji administracyjnej. 

Niewyrażenie zgody na przejazd zazwyczaj spowodowane jest brakiem zgody zarządcy drogi właściwego dla trasy przejazdu. Najczęstszą przyczyną odmowy wydania zezwolenia jest zły stan techniczny oraz ograniczona nośność obiektów mostowych. 

Jeżeli podczas trasy przejazdu powstanie istotne utrudnienie w ruchu drogowym lub zagrożenie jego bezpieczeństwa, to pilot transportu nienormatywnego zobowiązany jest niezwłocznie powiadomić Policję oraz zarządcę drogi. 

W zezwoleniu na transport nienormatywny zazwyczaj wpisywany jest warunek przejazdu w godz. 22:00 – 6:00 z uwagi na mniejsze natężenie ruchu w nocy. W szczególnych przypadkach (np. bardzo wysokich zestawach) zdarza się wyznaczenie terminu w ciągu dnia, kiedy jest widno, co pozwala na wykonanie precyzyjnego przejazdu. 

Przewoźnik musi dostosować prędkość do warunków panujących na drodze. W przypadku pojazdów o masie całkowitej pomiędzy 40 a 60 t przez drogowe obiekty inżynierskie należy przejeżdżać stałą prędkością do 10 (lub 20) km/h bez hamowania i przyspieszania w osi jezdni. Gdy masa całkowita przekracza 60 t, przejazd musi być realizowany dodatkowo przy wstrzymanym ruchu dla innych pojazdów, z wykorzystaniem pilota.  

Z uwagi na oznakowanie pionowe trzeba zachować ostrożność przy skrętach oraz w czasie przejazdu obok azyli dla pieszych i wysp spowalniających ruch. Pod obiektami inżynierskimi i innymi elementami ograniczającymi skrajnię pionową w razie potrzeby należy obniżyć zestaw transportowy. 

W przypadku szczególnie niekorzystnych warunków atmosferycznych, pojazd należy sprowadzić z drogi i kontynuować jazdę po ustąpieniu utrudnień. 

Zgodnie z ustawą Prawo o ruchu drogowym, podmiot wykonujący przejazd nienormatywny ponosi koszty związane z przystosowaniem odcinków dróg dla jego potrzeb, a także koszty innych dostaw, usług lub robót, wskazanych w zezwoleniu. Jest to m.in. wykonanie niezbędnych ekspertyz i badań odcinków dróg i drogowych obiektów inżynierskich, przygotowanie dokumentacji projektowej czy czasowe usunięcie ograniczeń infrastrukturalnych (np. demontaż i ponowny montaż znaków drogowych), które uniemożliwiają przejazd nienormatywny. Konieczne może być również np. wykonanie robót zabezpieczających na trasie przejazdu lub dokonanie zmian w organizacji ruchu. 

Obowiązkiem podmiotu wykonującego przejazd nienormatywny jest zapewnienie osobnej ekipy, zajmującej się przystosowywaniem jego trasy. Demontaż oznakowania i urządzeń w pasie drogowym musi odbyć się tuż przed przejazdem, a ponowny montaż natychmiast po przejeździe. Poważniejsze prace związane z ingerencją w infrastrukturę drogową zazwyczaj wymagają uzgodnienia z zarządcą drogi. 

Choć GDDKiA wydaje rocznie kilkanaście tysięcy zezwoleń na transport nienormatywny, to prawdziwi giganci nie pojawiają się na drogach krajowych tak często. 

W 2021 r. odbył się transport nienormatywny do Zakładów Chemicznych w Policach. Jego masa całkowita wyniosła 1160 t. Transport pokonał blisko 3-kilometrową trasę, a pojazd wraz z ładunkiem miał 96 m długości, 8,9 m szerokości i 10,9 m wysokości. 

Transportem nienormatywnym był też transport maszyny TBM na plac budowy odcinka drogi ekspresowej S19 Rzeszów Południe - Babica (od 11 listopada 2022 r. do 31 stycznia 2023 r.). Transport miał długość 74 m, szerokość 9 m i masę całkowitą ok. 500 ton (największe zestawy: 499 ton i 489 ton). 

W lutym 2025 r. odbył się również transport nienormatywny turbiny gazowej do Elektrowni Rybnik, który wyruszył z Kędzierzyna-Koźla. Miał on długość 45 m, szerokość 5,6 m, wysokość 6,4 m i masę całkowitą 524 t. Okazałych rozmiarów był również generator przetransportowany do elektrowni. Jego długość to 45 m, szerokość 5 m, wysokość 5,9 m, a masa całkowita 518 t. 

Natomiast we wrześniu ubiegłego roku odbył się transport nienormatywny dwóch zbiorników z nabrzeża Wisły w Płocku na teren PKN Orlen. Długość każdego z nich wynosiła ponad 80 m, wysokość 8 m, a waga 465 t (masa całkowita transportu to 617 t). Przed realizacją tej logistycznej operacji przygotowany został cyfrowy model trasy z wykorzystaniem skanowania 3D i szczegółowych analiz, tak by przejazd bezpiecznie dotarł do celu.  

Na trasie na bieżąco demontowane były latarnie, znaki oraz linie energetyczne i telekomunikacyjne. Zabezpieczone zostały również ronda. Po wykonaniu zadania, infrastruktura ta powróciła do staniu pierwotnego. Dzięki pracy w godzinach nocnych, transport nie zablokował miasta, pozwalając mieszkańcom na normalne funkcjonowanie w ciągu dnia.