GIS o Programie Szczepień Ochronnych na 2027 r., szczepieniach HPV, sytuacji epidemiologicznej i koncepcji One Health
03.11.2026
Program Szczepień Ochronnych na 2027 r., rosnące zainteresowanie szczepieniami przeciw HPV, aktualna sytuacja epidemiologiczna w kraju i za granicą oraz nowe działania realizowane przez GIS w odpowiedzi na współczesne problemy zdrowia publicznego były głównymi tematami briefingu prasowego Głównego Inspektora Sanitarnego dr. n. med. Pawła Grzesiowskiego.
Program Szczepień Ochronnych na 2027 rok
Podczas briefingu dr Grzesiowski omówił założenia Programu Szczepień Ochronnych na 2027 rok. Dokument porządkuje zasady realizacji szczepień obowiązkowych i zalecanych oraz uwzględnia aktualną sytuację epidemiologiczną i rekomendacje ekspertów.
Szczepienia ochronne pozostają jednym z najważniejszych filarów zdrowia publicznego. Dzięki nim możliwe jest skuteczne ograniczanie zachorowań, hospitalizacji i powikłań związanych z chorobami zakaźnymi.
Podobnie jak w roku ubiegłym program obejmuje 30 szczepień, spośród których 13 to szczepienia obowiązkowe. Zmodernizowana została struktura tego dokumentu – wskazuje dr Grzesiowski. - Dodaliśmy do niego m.in. Informację o szczepieniach zalecanych dla niektórych grup zawodowych, które nie były wcześniej ujęte w dokumencie, i szczepienia przed wyjazdami w rejony endemiczne.
Podstawy naukowe Programu Szczepień Ochronnych
Podstawą do opracowania Programu jest bieżąca sytuacja epidemiologiczna w kraju i na świecie, a także wytyczne międzynarodowe, w tym zalecenia Komitetu Doradczego ds. Szczepień Europejskiego Centrum Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) oraz Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). Pod względem merytorycznym, Program jest konsultowany przez ekspertów: członków Rady Sanitarno-Epidemiologicznej przy Głównym Inspektorze Sanitarnym oraz Zespołu ds. Szczepień Ochronnych przy Ministrze Zdrowia. Uwagi do Programu mogą zgłaszać również organizacje pozarządowe, stowarzyszenia i towarzystwa naukowe.
Coraz większe zainteresowanie szczepieniami przeciw HPV
Od 30 września br. młodzi dorośli (od ukończenia 19 r.ż. do 26 r.ż.) mieli możliwość bezpłatnego zaszczepienia się dwuwalentną szczepionką przeciw HPV. Takie rozwiązanie pozwoliło odpowiedzieć na zgłaszane potrzeby osób zainteresowanych profilaktyką zakażeń i efektywnie wykorzystać dostępne zasoby. Pilotażowo do szczepień została przeznaczona pula 51 tys. dawek szczepionki, następnie zaś, w odpowiedzi na ogromne zainteresowanie pilotażem, do dotychczasowej puli dodano jeszcze 8,4 tys. dawek szczepionki.
Zainteresowanie programem jest ogromne. Przed programem wydawaliśmy ok. 200-300 dawek szczepionki miesięcznie - wskazywał dr Grzesiowski. - Teraz wydawaliśmy nawet 3-4 tys. dawek dziennie.
Rosnące zainteresowanie szczepieniami pokazuje, że młodzi dorośli podejmują świadome decyzje zdrowotne i poszukują skutecznych metod zapobiegania chorobom. Szczepienia stanowią jeden z najskuteczniejszych sposobów ochrony przed rakiem szyjki macicy, a także innymi nowotworami wywoływanymi przez ten wirus, np. rakiem głowy i szyi, prącia, odbytu czy krtani.
Wciąż trwa także program bezpłatnych szczepień przeciwko HPV dla dzieci i młodzieży po ukończeniu 9. roku życia do ukończenia 14. roku życia – w tej grupie dostępne są zarówno szczepionki dwu- jak i dziewięciowalentne.
Starsze nastolatki, do ukończenia 18 r.ż. mogą, jak dotychczas, skorzystać z bezpłatnej szczepionki dwuwalentnej, a dla dorosłych, po zakończeniu pilotażu, wciąż będzie ona dostępna z 50-procentową refundacją.
Więcej o pilotażowym programie szczepień dla młodych dorosłych
Sytuacja epidemiologiczna pod stałym nadzorem
Sezon jesienno-zimowy sprzyja infekcjom – zwykle więcej czasu spędzamy w zamkniętych pomieszczeniach, rzadziej wietrzymy mieszkania, a ogrzewanie wysusza błony śluzowe nosa i gardła, co dodatkowo osłabia barierę ochronną.
GIS na bieżąco monitoruje zachorowania na choroby zakaźne i analizuje trendy epidemiologiczne. Aktualnie wśród chorób sezonowych największą aktywność wykazuje SARS-CoV-2, szczególnie wśród najmłodszych. Na drugim miejscu jest wirus grypy, mniejszą aktywność wykazuje na razie wirus RSV. Podobne tendencje widoczne są także w innych krajach europejskich.
Tylko do 25 października ponad 1,6 mln osób zaszczepiło się przeciwko grypie, a ponad 133 tys. – przeciw COVID-19. Szczepienie przeciw RSV, zalecane szczególnie osobom starszym, osobom z chorobami przewlekłymi i kobietom w ciąży, przyjęło w tym sezonie już 162,5 tys. osób.
Główny Inspektor Sanitarny przypomniał, że osoby dorosłe mogą przyjąć szczepienia – również te objęte refundacją - zarówno w POZ, jak i w wybranych aptekach.
Dr Paweł Grzesiowski przypomniał także o istotnych wydarzeniach międzynarodowych. We Francji w październiku zmarła jedna osoba zakażona wirusem Shamonda. To pierwsze – i jak dotąd jedyne - odnotowane zakażenie tym wirusem u człowieka.
Międzynarodowy niepokój budzi także wciąż aktywność wirusa Ebola - łącznie liczba potwierdzonych przypadków przekracza 10,4 tys.
Aktualnie nie ma szybkiego wzrostu zachorowań, ale wciąż dochodzi do nowych przypadków w kolejnych rejonach Kongo – wskazuje dr Grzesiowski.
One Health - wspólna odpowiedź na współczesne zagrożenia
Choroby takie jak Mpox (dawniej ospa małpia) czy zakażenia wirusem Shamonda, a także rosnący problem lekooporności i zakażeń przenoszonych przez wektory pokazują, że problemy zdrowotne człowieka nie mogą być rozpatrywane w oderwaniu od zdrowia zwierząt i środowiska. Choroby z łatwością przemieszczają się także między krajami, a nawet kontynentami.
Dlatego Główny Inspektor Sanitarny powołał interdyscyplinarny zespół ds. problematyki „Jedno Zdrowie”, którego zadaniem będzie identyfikowanie zagrożeń wymagających współpracy różnych środowisk eksperckich oraz przygotowywanie rekomendacji wspierających działania państwa w obszarze zdrowia publicznego.
Koncepcja One Health opiera się na założeniu, że zdrowie ludzi, zwierząt i środowiska są ze sobą nierozerwalnie związane. Takie podejście ma szczególne znaczenie wobec wyzwań związanych z chorobami odzwierzęcymi, opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe, bezpieczeństwem żywności i wody czy wpływem zmian klimatu na zdrowie ludzi.
W sierpniu w GIS powołany został także Zespół doradczy do spraw chorób szczególnie niebezpiecznych i wysoce zakaźnych (HCID), który m.in. przeprowadzi inwentaryzację zasobów podmiotów zaangażowanych w działania związane z takimi chorobami, a także opracuje wytyczne i procedury w zakresie zapobiegania i zwalczania HCID. W październiku natomiast utworzono w GIS Centrum Operacyjne do spraw Zagrożeń Zdrowotnych. Zespół ten ma zapewnić skuteczniejsze działanie w kontekście nagłych lub potencjalnych zagrożeń zdrowotnych na masową skalę oraz wsparcie koordynacji działań Państwowej Inspekcji Sanitarnej w przypadku wystąpienia takich zagrożeń.
Z tytułu uczestnictwa w pracach wymienionych zespołów członkom tych gremiów nie przysługuje dodatkowe wynagrodzenie.
Podejmowane działania wzmacniają zdolność Państwowej Inspekcji Sanitarnej do przewidywania zagrożeń, lepszej współpracy międzyinstytucjonalnej oraz skuteczniejszego reagowania na wyzwania zdrowotne XXI wieku.
Nie ustajemy także w pracach w zakresie promocji zdrowia - Państwowa Inspekcja Sanitarna prowadzi m.in. program „Młodzi Świadomi”, którego celem jest podnoszenie świadomości na temat chorób przenoszonych drogą płciową (STI/STD) oraz obalanie groźnych mitów.
Różowy Październik i Movember
Dr Paweł Grzesiowski zwrócił także uwagę, że październik i listopad to czas, gdy przypominamy o “kobiecych” i “męskich” nowotworach - bo troska o zdrowie i profilaktyka dotyczą każdego z nas - niezależnie od płci i wieku. Do akcji Różowy Październik i Movember przyłączyła się także Państwowa Inspekcja Sanitarna. Trwa kampania “Pan i Pani – przebadani? A Ty?”, podczas której mówimy m.in. o nowotworach piersi, prostaty i jądra.
Główny Inspektorat Sanitarny przygotował materiały edukacyjne, publikowane na stronach internetowych i w mediach społecznościowych urzędu. Stacje sanitarno-epidemiologiczne działają lokalnie, prowadząc akcje edukacyjne w swoich społecznościach. Jednocześnie w ramach kampanii pracownicy GIS mieli okazję wziąć udział w spotkaniu dotyczącym nauki samobadania piersi i jąder, z wykorzystaniem fantomów edukacyjnych.
