Główny Inspektorat
Sanitarny

Powrót

Nie odbieraj sobie głosu - rusza kampania o nowotworach głowy i szyi

16.09.2026

dwaj mężczyźni i dwie kobiety siedzą za stołem i rozmawiają

Długotrwała chrypka, problemy z przełykaniem czy niegojące się zmiany na języku – to mogą być objawy nowotworu. By zwiększyć świadomość dotyczącą raka głowy i szyi, Główny Inspektorat Sanitarny razem z Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego oraz Narodowym Instytutem Onkologii PIB rozpoczynają kampanię społeczną pod hasłem „Nie odbieraj sobie głosu”. 

W Polsce, podobnie jak w innych krajach Europy, obserwuje się nowe zjawisko epidemiologiczne, określane jako „fenomen epidemiologiczny”, czyli wzrost liczby nowych zachorowań na nowotwory głowy i szyi u ludzi poniżej 40. roku życia, którzy nigdy ani nie palili papierosów, ani nie nadużywali alkoholu. 

HPV dotyczy także mężczyzn – szczepienie zmniejsza ryzyko niektórych typów nowotworów

W krajach rozwiniętych infekcja wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) odpowiada za większość nowotworów części ustnej gardła.

Możemy znacząco zmniejszyć te statystyki, jeśli zaczniemy się szczepić – mówi dr Paweł Grzesiowski, Główny Inspektor Sanitarny. - Szczepionka najskuteczniejsza jest u dziewcząt i młodych kobiet, które nie rozpoczęły jeszcze współżycia seksualnego, ale bardzo korzystne jest także szczepienie chłopców i dorosłych mężczyzn. 

Dr Paweł Grzesiowski podkreślił, że HPV mogą zakazić się także dorośli mężczyźni. Będąc nosicielami tego wirusa mogą zachorować na przykład na raka odbytu, prącia, krtani czy migdałków.  

Mamy świetne przykłady skuteczności szczepień przeciw HPV m.in.: w Australii, Danii, Szwecji czy Wielkiej Brytanii, które pokazały, że masowe szczepienia to najskuteczniejsza droga do eliminacji chorób powiązanych z przewlekłym zakażeniem HPV. Pamiętajmy, że nie ma limitu wieku, powyżej którego nie należy się szczepić - podkreśla dr Grzesiowski. 

Warto pamiętać, że osoby dorosłe, nawet te, które przeszły zakażenie HPV, mogą odnieść korzyści ze szczepienia, ponieważ możliwe jest ponowne zakażenie innym podtypem wirusa HPV.

„Nie odbieraj sobie głosu”

Niepokojącym zjawiskiem jest wzrost liczby młodych osób z nowotworami głowy i szyi, szczególnie rakiem części ustnej gardła (migdałka, nasady języka). Wzrost ten jest związany głównie z zakażeniami wirusem HPV.  

Rozpoczynamy kampanię „Nie odbieraj sobie głosu”, by przypomnieć, że zakażenie wirusem HPV nie dotyczy wyłącznie kobiet – podkreśla prof. Krzysztof J. Filipiak, dyrektor-rektor Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego (CMKP). - Coraz więcej nowotworów głowy i szyi - związanych z zakażeniem HPV - rozpoznaje się również u mężczyzn, dlatego to właśnie do nich kierujemy szczególny apel: by nie ignorowali niepokojących objawów i korzystali z profilaktyki. Zależy nam na tym, by podkreślić, jak ważne są szczepienia i badania profilaktyczne. 

Nowotwory głowy i szyi, ze względu na swoje umiejscowienie, rozwijają się skrycie, wywołując objawy przypominające infekcje górnych dróg oddechowych i łatwo je pomylić z długotrwałym przeziębieniem. Tymczasem podjęcie leczenia w pierwszym stadium choroby daje szanse na wyleczenie nawet u 95% pacjentów.   

Bardzo ważne jest, by każdy, kto zaobserwuje u siebie trwające powyżej 3 tygodni, niezwiązane z infekcją, objawy takie jak: przewlekła chrypka, problemy z połykaniem, guz szyi, ból gardła, czerwone lub białe naloty w jamie ustnej, niegojące się owrzodzenie języka, niedrożność nosa lub krwawy wyciek z nosa, zgłosił się do lekarza laryngologa – podkreśla prof. Karolina Dżaman, kierownik Kliniki Otolaryngologii CMKP. - W dniach od 21 do 25 września odbywa się Europejski Tydzień Profilaktyki Nowotworów Głowy i Szyi i w tym czasie w wybranych klinikach w Polsce, w tym m.in. w Klinice Otolaryngologii CMKP będzie można zapisać się na badania profilaktyczne – dodaje ekspertka. 

Zdarza się, że pierwszym sygnałem choroby są znacznie powiększone węzły chłonne szyi. 

Profesor Andrzej Kawecki, zastępca dyrektora ds. klinicznych Narodowego Instytutu Onkologii – PIB, kierownik Kliniki Nowotworów Głowy i Szyi podkreśla, że w diagnozowaniu nowotworów bardzo ważne jest, by nie lekceważyć niepokojących objawów. 

 Niestety, w Polsce ok. 60% wszystkich nowotworów głowy i szyi jest diagnozowanych u chorych w późnym stadium zaawansowania klinicznego, przez co efekty leczenia są niezadowalające – podkreśla prof. Kawecki. – Wczesne wykrycie zwiększa szansę na całkowite wyleczenie. Jeśli pacjent zgłosi się w zaawansowanym stadium nowotworu głowy i szyi, często to oznacza upośledzenie podstawowych funkcji życiowych, takich jak: mówienie, jedzenie, oddychanie, węch, smak czy wzrok, co istotnie negatywnie wpływa na jakość życia, a wyniki leczenia pomimo jego intensywności są gorsze - podsumowuje profesor. 

Profilaktyka HPV

Ważna jest także profilaktyka pierwotna: unikanie palenia tytoniu i innych produktów nikotynowych, ograniczenie spożycia alkoholu, prowadzenie zdrowego stylu życia oraz szczepienie przeciwko HPV.

Profilaktyka wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) obejmuje szczepienia, regularne badania przesiewowe (dostępne dla kobiet), higienę i bezpieczne kontakty seksualne. Zakażenie HPV jest powszechne, a wirus przenosi się podczas kontaktów seksualnych – waginalnych, analnych i oranych.

Szczepienie jest najskuteczniejszym i najprostszym sposobem ochrony przed zakażeniem HPV. Szczepionka mobilizuje układ odpornościowy do wytworzenia przeciwciał i uruchamia mechanizm służący zapewnieniu długotrwałej ochrony przed HPV, co udowodniono w badaniach klinicznych. Po 10 latach funkcjonowania programów szczepień przeciw wirusowi brodawczaka kraje oceniające ich efektywność, m.in. Australia czy Dania odnotowały znaczną, sięgającą nawet 90% redukcję infekcji HPV.

Szczepienie przeciw HPV jest bezpieczne. Szczepionki przeciw HPV są jednymi z najlepiej przebadanych na świecie pod kątem bezpieczeństwa. Niepożądane odczyny poszczepienne występują niezwykle rzadko i najczęściej objawiają się zaczerwienieniem w miejscu wkłucia lub niewielką gorączką. Zwykle ustępują w ciągu 1-3 dni.

Jakie szczepienia przeciwko HPV są dostępne w Polsce? 

Optymalny czas na wykonanie szczepienia to okres przed inicjacją seksualną, ponieważ do zakażeń HPV dochodzi zwykle w krótkim czasie po rozpoczęciu aktywności płciowej. Jednak wiadomo, że tym samym typem HPV można się zarazić więcej niż raz w życiu, dlatego także osoba aktywna seksualnie również może odnieść korzyść ze szczepienia. Fakt rozpoczęcia aktywności seksualnej nie jest przeciwwskazaniem do szczepienia przeciw HPV.

Szczepienia przeciw HPV skutecznie chronią przed rakiem szyjki macicy, sromu i pochwy u kobiet, rakiem prącia u mężczyzn, a także nowotworami odbytu oraz głowy i szyi u obojga płci.

W Polsce mamy obecnie dostępne dwie szczepionki przeciwko HPV:
 

  • Szczepionka 2-walentna (2vHPV) skierowana jest przeciw typom HPV-16 i HPV-18.

Szczepionka jest przeznaczona do profilaktyki zmian przednowotworowych narządów płciowych i odbytu oraz raka: szyjki macicy i odbytu, związanych przyczynowo z określonymi onkogennymi typami HPV. 

  • Szczepionka 9-walentna (9vHPV) skierowana jest przeciw typom HPV 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58.

Może być stosowana jako ochrona przed zmianami przednowotworowymi i rakiem szyjki macicy, sromu, pochwy i odbytu oraz brodawkami kończystymi narządów płciowych, związanych przyczynowo z określonymi typami HPV. 

 

Refundacja szczepionek przeciw HPV

Dzieci w wieku od 9 do 14 lat są objęte bezpłatnymi szczepieniami preparatami:

  • Cervarix (2-walentna szczepionka) – chroni przed typami 16 i 18 wirusa HPV, 
  • Gardasil 9 (9-walentna szczepionka) – zapewnia szerszą ochronę, obejmującą dodatkowo typy 6, 11, 31, 33, 45, 52 i 58 HPV.

Dla młodzieży w wieku powyżej 14. roku życia do ukończenia 18 lat:

  • Cervarix – 100% refundacji, 
  • Gardasil 9 w tej grupie wiekowej jest dostępna za pełną odpłatnością albo z częściową refundacją, w zależności od decyzji samorządów, 

Dla osób po 18. roku życia:

  • szczepionka Cervarix dostępna jest z 50% refundacją, 
  • szczepionka Gardasil 9 jest dostępna z pełną odpłatnością.

Gdzie można się zaszczepić?

  • w szkołach – od 1 września 2024 r. w polskich szkołach podstawowych ruszył program dobrowolnych szczepień przeciw HPV dla dzieci w wieku 9-14 lat,
  • w POZ (dzieci 9-14 lat, młodzież po 14. roku życia, dorośli),
  • w aptekach (po ukończeniu 18. roku życia).

Wiarygodne źródła:

Zdjęcia (9)

Pokaż zdjęcie 1 z galerii. ludzie siedzący w sali konferencyjnej podczas inauguracji kampanii Pokaż zdjęcie 2 z galerii. trzech mężczyzn i dwie kobiety za stołem prezydialnym Pokaż zdjęcie 3 z galerii. kobieta siedząca za stołem prezydialnym przemawia Pokaż zdjęcie 4 z galerii. trzech mężczyzn i dwie kobiety za stołem prezydialnym Pokaż zdjęcie 5 z galerii. luzie siedzący za stołem prezydialnym podczas konferencji prasowej Pokaż zdjęcie 6 z galerii. maskotka w kolorze pomarańczowym - symbol kampanii Profilaktyka - podaj dalej Pokaż zdjęcie 7 z galerii. dwaj mężczyźni i dwie kobiety siedzący za stołem prezydialnym podczas konferencji prasowej Pokaż zdjęcie 8 z galerii. kobieta i mężczyzna za stołem prezydialnym Pokaż zdjęcie 9 z galerii. ludzie stojący na ściance reklamowej 
{"register":{"columns":[]}}