Główny Inspektorat
Sanitarny

Rozpoczyna się Europejski Tydzień Szczepień 2026 – w tym roku skupiony nie tylko na ochronie przed chorobami, ale także na odporności na dezinformację. To odpowiedź na rosnący problem fałszywych i wprowadzających w błąd treści o szczepieniach, które wpływają na decyzje zdrowotne społeczeństw. Podczas briefingu prasowego w Głównym Inspektoracie Sanitarnym gościliśmy partnerów naszej najnowszej kampanii informacyjnej: NASK – Państwowy Instytut Badawczy, Stowarzyszenie Pravda oraz Demagog – organizacje fact-checkingowe.

Minister Paweł Grzesiowski na wstępie powiedział:

Europejski Tydzień Szczepień to inicjatywa międzynarodowa. Światowa Organizacja Zdrowia ustanowiła go po to, abyśmy przez te kilka dni przekazywali rzetelną wiedzę nt. szczepień. Tegoroczny tydzień odbywa się pod hasłem ochrony nauki. Nie tylko same szczepienia jako procedura medyczna są bowiem ważne, ale równie zaufanie do wiedzy, do nauki, które są podstawą wakcynologii. Nie byłoby nauki o szczepieniach (wakcynologii), gdyby nie epidemiologia, gdyby nie immunologia. Szczepienia są dzisiaj jednymi z najnowocześniejszych leków na rynku tworzonym dzięki zaawansowanym technologiom.

Dezinformacja osłabia odporność społeczną

Tegoroczna edycja kampanii jasno pokazuje: obok odporności biologicznej potrzebujemy odporności informacyjnej. W przestrzeni publicznej funkcjonuje wiele nieprawdziwych lub zmanipulowanych treści o szczepieniach – często opartych na emocjach, pojedynczych przypadkach lub wyrwanych z kontekstu danych. Tego typu przekazy mogą obniżać zaufanie do nauki i prowadzić do rezygnacji ze szczepień, a w konsekwencji – do wzrostu zachorowań. Odpowiedzią jest edukacja i korzystanie ze sprawdzonych źródeł wiedzy.

Jak zauważyła Natalia Gruenpeter z NASK:

Dezinformacja na temat szczepień w dużej mierze opiera się na podważaniu zaufania do instytucji publicznych, ekspertów i środowiska naukowego, przy jednoczesnym promowaniu narracji przedstawianych jako „ukrywana prawda”. Często towarzyszy temu wybiórcze i zniekształcone prezentowanie wyników badań bądź powoływanie się na treści niespełniające standardów naukowych. Nauka pozostaje punktem odniesienia, lecz bywa wykorzystywana instrumentalnie – jako narzędzie nadawania przekazom pozorów wiarygodności.

Sztuczna inteligencja radykalnie obniżyła koszt produkcji fałszywych treści medycznych. W polskich mediach społecznościowych codziennie pojawiają się dziesiątki filmów z nieistniejącymi "lekarzami", którzy sprzedają suplementy i pseudoterapie. To już nie margines - to zjawisko systemowe

– dodał Jakub Śliż z Pravdy.

Szczepienia chronią – fakty zamiast mitów

Szczepienia pozostają jednym z najskuteczniejszych narzędzi zdrowia publicznego:

• eliminują lub ograniczają groźne choroby zakaźne i
• chronią całe populacje.

Ich bezpieczeństwo jest stale monitorowane, a proces dopuszczania do obrotu podlega rygorystycznym procedurom. Wbrew popularnym mitom, ryzyko powikłań po chorobach zakaźnych jest wielokrotnie wyższe niż po szczepieniu. Dlatego tak ważne jest oddzielanie faktów od opinii i podejmowanie decyzji zdrowotnych w oparciu o wiedzę medyczną.

Szczepienia ratują miliony istnień rocznie, a jednak dezinformacja podważa zaufanie do nauki. Naszym zadaniem jest budować odporność informacyjną, aby fałszywe treści nie decydowały o zdrowiu Polaków.

– powiedział Marcel Kiełtyka z Demagoga.

Wspólne działania przeciw dezinformacji

Europejski Tydzień Szczepień to czas intensywnych działań edukacyjnych prowadzonych przez Państwową Inspekcję Sanitarną we współpracy z partnerami kampanii: NASK, Stowarzyszeniem Pravda oraz Stowarzyszeniem Demagog. Kampania łączy wiedzę medyczną z edukacją o tym, jak rozpoznawać manipulację i nie dać się wprowadzić w błąd. Każdy może w tym uczestniczyć – zaczynając od sprawdzenia swojego statusu szczepień i sięgania po wiarygodne źródła wiedzy.