Główny Inspektorat
Sanitarny

W dniach 19–25 kwietnia 2026 r. obchodzimy Europejski Tydzień Szczepień (ETS) – inicjatywę Światowa Organizacja Zdrowia promującą szczepienia ochronne. Tegoroczna edycja odbywa się, podobnie jak w roku ubiegłym, pod hasłem „Szczepienia chronią – zaufaj nauce!”. Koncentruje się nie tylko na odporności biologicznej, ale również na odporności informacyjnej, czyli umiejętności rozpoznawania fałszywych informacji dotyczących zdrowia.

Szczepienia ratują życie

Szczepienia ochronne są najskuteczniejszym sposobem zapobiegania chorobom zakaźnym i jednym z najważniejszych osiągnięć zdrowia publicznego. Z danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – PIB oraz analiz międzynarodowych wynika, że w ciągu ostatnich 50 lat szczepienia uratowały ponad 154 miliony istnień ludzkich. Programy immunizacji, czyli nabywania przez organizm odporności na określone choroby zakaźne, doprowadziły do eliminacji ospy prawdziwej oraz znaczącego ograniczenia wielu chorób zakaźnych takich jak odra, krztusiec czy błonica.

Jednocześnie dane European Centre for Disease Prevention and Control wskazują, że w ostatnich latach w Europie obserwuje się ponowny wzrost zachorowań na choroby zakaźne, w tym odrę i krztusiec. Zjawisko to wiąże się m.in.:

• ze spadkiem poziomu wyszczepialności w części krajów oraz
• rosnącą dezinformacją zdrowotną.

W Polsce poziom realizacji szczepień obowiązkowych znajduje się na wysokim poziomie, jednak jego utrzymanie wymaga stałej edukacji i budowania zaufania społecznego.

Odporność w czasach dezinformacji

Tematem przewodnim Europejskiego Tygodnia Szczepień 2026 jest budowanie odporności w czasach dezinformacji. Oznacza to spojrzenie na profilaktykę zdrowotną w sposób kompleksowy – jako połączenie odporności biologicznej oraz kompetencji informacyjnych. W przestrzeni internetowej funkcjonuje wiele nieprawdziwych lub zmanipulowanych treści dotyczących szczepień, które mogą wpływać na nasze decyzje zdrowotne. Dezinformacja często opiera się na emocjach, pojedynczych przypadkach lub wyrwanych z kontekstu danych. Może to prowadzić do spadku zaufania do nauki i medycyny. W tym kontekście kluczowe znaczenie ma umiejętność korzystania z wiarygodnych źródeł wiedzy oraz świadome podejmowanie decyzji zdrowotnych.

Kampania edukacyjna

Europejski Tydzień Szczepień 2026 łączy działania edukacyjne dotyczące szczepień z komunikacją pokazującą, jak rozpoznawać manipulacje informacyjne. Kampania organizowana przez Państwową Inspekcję Sanitarną:

• przybliża proces opracowywania i dopuszczania szczepionek do obrotu,
• wyjaśnia zasady monitorowania ich bezpieczeństwa oraz
• przedstawia aktualne rekomendacje dotyczące szczepień dzieci i dorosłych.

Równocześnie zwraca uwagę na mechanizmy psychologiczne wpływające na decyzje zdrowotne, takie jak lęk, efekt potwierdzenia czy wpływ mediów społecznościowych. Istotnym elementem działań jest także wsparcie personelu medycznego w komunikacji z pacjentami oraz wzmacnianie roli lekarzy, pielęgniarek i farmaceutów jako wiarygodnych źródeł informacji.

W przestrzeni publicznej i placówkach ochrony zdrowia udostępniane będą materiały informacyjne, a przekaz kampanii wzmocnią eksperci medyczni oraz partnerzy instytucjonalni. Szczególny nacisk kładziemy na przeciwdziałanie dezinformacji oraz wspieranie odbiorców w korzystaniu ze sprawdzonych źródeł wiedzy o szczepieniach. Materiały kampanii będą sukcesywnie publikowane na platformach społecznościowych PIS.

Szczepienia dla każdego

Szczepienia są istotnym elementem profilaktyki zdrowotnej na każdym etapie życia.

1. Chronią dzieci przed groźnymi chorobami zakaźnymi. Np. szczepienie noworodków przeciw gruźlicy (BCG) w 1. dobie życia uzasadnione obecną sytuacją epidemiologiczną w kraju chroni dzieci, szczególnie najmłodsze, przed najcięższymi postaciami gruźlicy.
2. Szczepienia wspierają także odporność dorosłych oraz zmniejszają ryzyko ciężkiego przebiegu chorób u osób starszych.
3. Mają również znaczenie dla ochrony osób, które nie mogą zostać zaszczepione z przyczyn medycznych.

Regularne szczepienia pozwalają ograniczyć rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych oraz zmniejszyć ich konsekwencje zdrowotne i społeczne.

Wspólna odpowiedzialność za zdrowie

Europejski Tydzień Szczepień 2026 przypomina, że zdrowie publiczne jest wspólną odpowiedzialnością. Decyzje podejmowane w oparciu o wiedzę naukową i sprawdzone źródła informacji mają kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa zdrowotnego całego społeczeństwa.

Źródła

• Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – PIB  
• Polskie Towarzystwo Wakcynologii
• Europejski portal informacji o szczepieniach
• Polskie Towarzystwo Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych
• European Centre for Disease Prevention and Control
• Komunikat Ministra Zdrowia i Głównego Inspektora Sanitarnego na temat szczepień noworodków przeciw gruźlicy w czasie realizacji pilotażu badań przesiewowych
• Stanowisko Konsultanta krajowego w dziedzinie neonatologii w sprawie realizacji szczepień przeciwko gruźlicy w czasie pilotażowego badania przesiewowego obejmującego ciężkie złożone niedobory odporności