Główny Inspektorat
Sanitarny

Palenie tytoniu negatywnie wpływa niemal na cały organizm. Dym tytoniowy zawiera ponad 7000 substancji chemicznych, z których setki działają toksycznie, a kilkadziesiąt ma udowodnione działanie rakotwórcze⁶.

Choroby układu oddechowego

Palenie tytoniu jest główną przyczyną przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP), przewlekłego zapalenia oskrzeli oraz rozedmy płuc. U osób palących częściej występują również infekcje dróg oddechowych, astma i niewydolność oddechowa.

Jednym z najpoważniejszych skutków palenia pozostaje rak płuca. Badania wskazują, że około 85–90% przypadków tej choroby ma związek z używaniem tytoniu. Ryzyko zachorowania wzrasta wraz z liczbą wypalanych papierosów oraz długością trwania nałogu.⁶

Choroby układu krążenia

Nikotyna oraz toksyczne substancje zawarte w dymie tytoniowym uszkadzają naczynia krwionośne, podnoszą ciśnienie tętnicze i przyspieszają rozwój miażdżycy. Z tego powodu osoby palące są bardziej narażone na zawał serca, udar mózgu, chorobę wieńcową i niewydolność serca.

Według WHO używanie tytoniu należy do najważniejszych czynników ryzyka przedwczesnych zgonów związanych z chorobami układu krążenia.⁷

Nowotwory

Palenie tytoniu zwiększa ryzyko rozwoju wielu nowotworów, nie tylko raka płuca. Dotyczy to również nowotworów:

• jamy ustnej,
• gardła,
• krtani,
• przełyku,
• trzustki,
• pęcherza moczowego,
• szyjki macicy,
• nerki.

Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) klasyfikuje dym tytoniowy jako czynnik rakotwórczy grupy 1, czyli o potwierdzonym działaniu rakotwórczym dla ludzi.⁸

Coraz więcej badań dotyczy także wpływu nowych wyrobów nikotynowych na zdrowie jamy ustnej. Analizy wskazują, że używanie saszetek nikotynowych może prowadzić do zmian w błonie śluzowej jamy ustnej, w tym leukoplakii oraz zmian przednowotworowych. Według WHO wszystkie produkty zawierające nikotynę mają potencjał uzależniający i nie pozostają obojętne dla zdrowia.¹

Wpływ na zdrowie dzieci i kobiet w ciąży

Palenie w ciąży zwiększa ryzyko:

• poronień,
• przedwczesnych porodów,
• niskiej masy urodzeniowej dziecka,
• nagłej śmierci łóżeczkowej niemowląt.

Dzieci narażone na bierne palenie częściej mają infekcje dróg oddechowych, zapalenie ucha środkowego oraz astmę.⁶

Bierne palenie

Bierne palenie stanowi poważne zagrożenie także dla osób niepalących. Dym tytoniowy zawiera toksyczne i rakotwórcze substancje, które zwiększają ryzyko chorób serca, nowotworów oraz schorzeń układu oddechowego. Szczególnie narażone są dzieci, kobiety w ciąży i osoby starsze. WHO szacuje, że każdego roku z powodu biernego palenia umiera ponad milion osób na świecie.⁴

Uzależnienie od nikotyny

Nikotyna należy do substancji silnie uzależniających. Oddziałuje na układ nagrody w mózgu, co sprzyja szybkiemu utrwalaniu zachowań związanych z używaniem wyrobów nikotynowych. Uzależnienie ma zarówno wymiar biologiczny, jak i psychologiczny oraz społeczny.

Szczególnie niebezpieczne jest używanie nikotyny przez dzieci i młodzież. Badania wskazują, że substancja ta może wpływać na rozwijający się mózg, zaburzając koncentrację, pamięć, regulację emocji oraz proces podejmowania decyzji. Wczesna inicjacja nikotynowa zwiększa także ryzyko rozwoju innych uzależnień w przyszłości.⁷

Skutki ekonomiczne i społeczne

Palenie tytoniu generuje wysokie koszty dla państw i systemów ochrony zdrowia. Obejmują one m.in.:

• leczenie chorób związanych z używaniem tytoniu,
• hospitalizacje,
• absencję chorobową,
• przedwczesne zgony,
• spadek produktywności pracowników.

Według analiz WHO i Banku Światowego globalne koszty ekonomiczne związane z paleniem sięgają setek miliardów dolarów rocznie⁹.

Uzależnienie od nikotyny ma również wymiar społeczny. Częściej występuje w grupach o niższym statusie ekonomicznym, co może pogłębiać nierówności zdrowotne. W wielu rodzinach wydatki na papierosy stanowią dodatkowe obciążenie domowego budżetu.

Istotnym problemem pozostaje także wpływ przemysłu tytoniowego na środowisko. Produkcja tytoniu przyczynia się do degradacji gleby, nadmiernego zużycia wody oraz wylesiania, a niedopałki papierosów należą do najczęściej spotykanych odpadów na świecie¹⁰.

---

Źródła

¹ WHO – World No Tobacco Day 2026: Unmasking the Appeal 

² WHO – World No Tobacco Day 

³ Truth Tobacco Industry Documents 

⁴ WHO – Tobacco Fact Sheet 

⁵ WHO – Tobacco Trends Report 2000–2024

⁶ CDC – Health Effects of Cigarette Smoking 

⁷ WHO Europe – Effects of Tobacco on Health 

⁸ International Agency for Research on Cancer (IARC) 

⁹ World Bank – Tobacco Control and Economics 

¹⁰ WHO – Tobacco and its environmental impact