Centrum informacji
o konsultacjach

Komisja Europejska planuje, przygotowuje i proponuje nowe przepisy prawne. Propozycje które mogą prowadzić do znaczących skutków ekonomicznych, środowiskowych i społecznych poprzedzone są oceną skutków regulacji (Impact Assessement - IA).

Za ocenę skutków odpowiada dana Dyrekcja Generalna KE. Jednak IA jest opracowywana we współpracy z różnymi służbami Komisji, w tym przedstawicielami Sekretariatu Generalnego. Dzięki temu łączy się odpowiednie kompetencje i perspektywy, w tym wiedzę sektorową, prawną, techniczną, cyfrową i naukową.

Ocena skutków bada, czy istnieje potrzeba podjęcia działań na poziomie UE, analizuje możliwe skutki dostępnych rozwiązań oraz wspiera Komisję w wyborze i przygotowaniu wniosku legislacyjnego. Analiza ta jest przeprowadzana na etapie przygotowawczym, zanim Komisja ostatecznie przedstawi propozycję nowego lub nowelizowanego aktu prawnego. W ramach IA Komisja opracowuje cele polityki i alternatywne scenariusze działań oraz ocenia ich skutki. Uwzględnia również zasadę pomocniczości, proporcjonalność proponowanych opcji oraz sposoby monitorowania i oceny polityki w przyszłości. IA pomaga w opracowaniu reakcji Komisji na dany problem polityki poprzez dostarczenie danych dotyczących różnych opcji i ich skutków. Jeśli zostanie wybrana preferowana opcja, raport zawiera uzasadnienie tego wyboru. W raporcie zawarte są również wyniki przeprowadzonych konsultacji publicznych. KE w raporcie zwraca szczególną uwagę na wpływ planowanej regulacji na MŚP i konkurencyjność. Raport podsumowujący ocenę skutków zawiera się również informacje o kosztach administracyjnych równoważonych w ramach zasady „jeden za jeden”.

Raport wspiera podejmowanie decyzji politycznych przez Kolegium Komisarzy. Oceny skutków służą także wyjaśnianiu propozycji legislacyjnych oraz stanowisk Komisji wobec Rady UE, Parlamentu Europejskiego, interesariuszy i opinii publicznej.

Komisja Europejska oferuje obywatelom i interesariuszom możliwość przekazywania opinii online przez cały cykl życia polityki w danym obszarze, aby zebrać dowody wspierające proces tworzenia nowych przepisów oraz zapewnić przejrzystość.

Partnerzy publiczni mogą wyrazić swoje zdanie w ramach tzw. zaproszenia do zgłaszania uwag (ang. call for evidence) i konsultacji publicznych (ang. public consultation). Cały proces trwa 12 tygodni.

Zaproszenie do zgłaszania uwag - partnerzy publiczni mają możliwość zgłaszania ogólnych uwag, opinii, poglądów do przedstawianego dokumentu np. projektu aktu prawnego.

Konsultacje publiczne - partnerzy wypełniają kwestionariusz, który zawiera szczegółowe pytania i ma charakter formalny. Podczas konsultacji KE poszukuje dowodów i danych w konkretnej sprawie.

Dokumenty w ramach zaproszenia do składania uwag i kwestionariusze w ramach konsultacji są tłumaczone na wszystkie języki UE.

Komisja prowadzi własny portal internetowy w całości poświęcony konsultacjom. Aby wziąć udział w konsultacjach, trzeba zarejestrować się i zalogować w systemie EU login. Uwagi można również przesłać z konta w mediach społecznościowych.

Od 2022 roku Komisja stosuje nowe podejście do redukcji obciążeń tzw. zasadę „jeden za jeden” (ang. one in, one out - OIOO). Zasada polega na kompensowaniu kosztów każdej nowej inicjatywy legislacyjnej, która generuje obciążenia administracyjne, poprzez usunięcie obciążeń o równoważnej wartości w tym samym obszarze polityki. Dodatkowo, zasada prowadzi do zwrócenia uwagi decydentów na konsekwencje i koszty stosowania przepisów prawa, szczególnie dla MŚP. Koszty administracyjne mają być równoważone. Koszty dostosowawcze mają być ograniczane w najwyższym możliwym stopniu. Nie ma jednak obowiązku ich równoważenia.

Rada ds. Kontroli Regulacyjnej (Regulatory Scrutiny Board - RSB) to niezależny organ w ramach Komisji Europejskiej, który zapewnia kontrolę jakości i wsparcie w procesie stanowienia prawa.

Rada przegląda i wydaje opinie oraz rekomendacje dotyczące wszystkich projektów ocen skutków Komisji, kontroli skuteczności (ang. fitness checks) oraz głównych ewaluacji obowiązującego prawa UE. Rada udziela również ogólnych porad dotyczących polityki lepszego stanowienia prawa Sekretariatowi Generalnemu Komisji.

Opinie wydawane przez Radę w sprawie ocen skutków mogą być „pozytywne”, „pozytywne z zastrzeżeniami” lub „negatywne”. Opinia pozytywna lub opinia pozytywna z zastrzeżeniami jest wymagana, aby inicjatywa, której towarzyszy ocena skutków, mogła zostać przedstawiona Kolegium Komisarzy do przyjęcia. W przypadku opinii negatywnej, projekt raportu oceny skutków musi zostać ponownie przeanalizowany i przedłożony Radzie do dalszego rozpatrzenia, zanim inicjatywa będzie mogła kontynuować proces. Opinia Rady towarzyszy projektowi inicjatywy wraz z oceną skutków przez cały proces legislacyjny w UE.

Więcej o Radzie ds. Kontroli Regulacyjnej można przeczytać na stronie Komisji Europejskiej.

Po uzgodnieniu przez Kolegium Komisarzy, Komisja publikuje projekt aktu prawnego wraz z towarzyszącym jej raportem z oceny skutków. Obywatele i interesariusze mają wtedy możliwość przekazania swoich opinii. Komisja przekazuje propozycję do Parlamentu Europejskiego i Rady w celu jej przyjęcia.

Zdarza się, że państwa członkowskie wprowadzają do krajowego prawa przepisy unijne w sposób bardziej skomplikowany lub kosztowny niż wymagają przepisy UE. Oznacza to tzw. "pozłacanie" (ang. goldplating) regulacji unijnych poprzez dodawanie dodatkowych wymagań lub obostrzeń, które nie są konieczne do spełnienia celu danego aktu prawnego UE.

Może to prowadzić do niepotrzebnego zwiększenia obciążeń administracyjnych, kosztów i komplikacji dla firm i obywateli. Może także prowadzić do rozbieżności pomiędzy regulacjami krajowymi a unijnymi, co utrudnia funkcjonowanie jednolitego rynku UE.

Należy jednak podkreślić, że nie każdy przypadek określany mianem gold-platingu stanowi błąd legislacyjny. Państwo członkowskie może świadomie zdecydować się na podwyższenie standardów ochrony – na przykład w zakresie ochrony środowiska, bezpieczeństwa finansowego czy ochrony danych osobowych – jeżeli przemawia za tym interes publiczny, specyfika krajowa lub wcześniejsze doświadczenia regulacyjne.

Kluczowe znaczenie ma w takich sytuacjach przejrzystość procesu legislacyjnego oraz rzetelne uzasadnienie przyjętych rozwiązań, w tym wykazanie ich proporcjonalności i ocena skutków regulacji. 22 maja 2025 r. wszedł w życie obowiązek, który sprowadza się do określania przez Projektodawców w OSR tego czy, i w jakim zakresie projekt przewiduje rozwiązania wykraczające poza minimalne wymogi prawa unijnego.