Nowelizacja dostosowuje polskie prawo do współczesnych realiów technologicznych oraz standardów Unii Europejskiej. Przepisy wejdą w życie po 6 miesiącach od dnia ogłoszenia rozporządzenia w Dzienniku Ustaw RP. 

Opłata reprograficzna – pierwsza nowelizacja od 15 lat

W polskim prawie mechanizm opłaty reprograficznej funkcjonuje od 1994 r. Jego ostatnie aktualizacje miały miejsce w latach 2008 i 2011, kiedy opłatami objęto m.in. cyfrowe przenośne urządzenia mp3 i mp4. Technologia i rzeczywistość cyfrowa zmieniły się w tym czasie radyklanie, a rozporządzenie w sprawie opłat reprograficznych wciąż uwzględniało takie „czyste nośniki” jak VHS, faks czy nagrywarki DVD. Wiele urządzeń objętych wcześniejszymi regulacjami albo wyszło całkowicie z powszechnego użycia albo jest coraz mniej obecnych w ofercie rynkowej, a na rynku pojawiły się nowe urządzenia cyfrowe umożliwiające przechowywanie i kopiowanie utworów. 

W efekcie wpływy z opłat reprograficznych w Polsce od wielu lat należą do najniższych w UE, na czym tracą tysiące polskich twórców i wykonawców. 

Długo wyczekiwana nowelizacja zapewni wpływy z opłat na poziomie porównywalnym do innych państw Unii Europejskiej. Aktualizuje ona katalog urządzeń objętych systemem opłat tak, aby pozostawał adekwatny do rzeczywistych sposobów korzystania z treści chronionych prawem autorskim. Nowelizacja upraszcza system opłat reprograficznych, urealnia wartość opłat i zapewnia równowagę w obrocie urządzeniami o rozszerzonych funkcjach. 

Przepisy wejdą w życie po 6 miesiącach od dnia ogłoszenia rozporządzenia w Dzienniku Ustaw RP, aby dać czas przedsiębiorcom na przygotowanie się do tych zmian. 

Transparentność systemu – reforma organizacji zbiorowego zarządzania 

Wzrost wpływów z opłat musi wiązać się z ich efektywnym i przejrzystym zarządzaniem, dlatego jeszcze w bieżącym roku Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przedstawi projekty odpowiednich zmian w: 

• ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych, 
• ustawie o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi 
• rozporządzeniu określającym treść corocznych sprawozdań organizacji zbiorowego zarządzania. 

Projektowane zmiany będą miały na celu uszczelnienie systemu zbiorowego zarządzania, większą transparentność działania organizacji zbiorowego zarządzania oraz umożliwienie Ministrowi skuteczniejszej oceny operacji finansowych prowadzonych przez organizacje zbiorowego zarządzania. 

Planowane zmiany obejmą m.in. następujące zagadnienia:

• ograniczenie kosztów: środki mają trafiać bezpośrednio do twórców, a nie na inne cele organizacji,
• limity wynagrodzeń: zobowiązanie walnych zgromadzeń tych organizacji do wprowadzenia górnych granic zarobków i limitów zatrudnienia w OZZ,
• silniejsza kontrola: wzmocnienie kompetencji i niezależności komisji rewizyjnych,
• większy wpływ artystów: obowiązek zwoływania walnych zgromadzeń członków co 4 lata, aby zapewnić realną kontrolę nad władzami organizacji,
• kontrola funduszy z tytułu nieodebranych tantiem: środki, których nie udało się wypłacić z powodu nieodnalezienia twórcy, muszą wrócić do puli wypłat dla artystów (wyłączenie możliwości finansowania z nich bieżącej działalności OZZ).
• przejrzysta sprawozdawczość: nowe obowiązki dotyczące publikowania informacji o niewypłaconych środkach oraz wydatkach na usługi zewnętrzne (np. marketingowe i prawne).

Ponadto Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w najbliższych dniach skieruje do wszystkich OZZ wystąpienie nadzorcze wskazujące na konieczność należytej kontroli kosztów poboru, podziału i wypłaty środków z opłat wprowadzonych na mocy podpisanego dziś rozporządzenia. Resort nie będzie akceptował sytuacji, w której zwiększone wpływy z opłat zostaną wykorzystane do nieuzasadnionego wzrostu kosztów własnych organizacji. Podmioty niestosujące się do nowych wymogów transparentności będą pozbawione prawa do poboru opłat. Podejmowane działania mają na celu budowę sprawiedliwego, przejrzystego i nowoczesnego systemu ochrony praw autorskich w Polsce.