Ta ustawa jest o bezpieczeństwie, o włączeniu do systemu ubezpieczeń społecznych grupy zawodowej, której obecny system nie widzi – mówiła w Sejmie RP Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego. – Praca artystyczna jest pracą. Ale nie zawsze mieści się w klasycznym modelu etatu, stałej pensji i regularnego oskładkowania. I właśnie tę lukę systemową chcemy naprawić. To jest istota tego projektu: nie finansowanie kariery, lecz zabezpieczenie ciągłości ubezpieczenia – pokreśliła.

Projekt ustawy jest pierwszym w polskim prawie systemowym rozwiązaniem dotyczącym zabezpieczenia socjalnego artystów zawodowych. Projekt odpowiada na realia pracy artystycznej: nieregularne dochody, projektowy charakter zatrudnienia i brak ciągłości ubezpieczeniowej. Jego celem jest włączenie osób wykonujących zawody artystyczne do systemu zabezpieczenia społecznego i zdrowotnego.

Prace nad projektem są prowadzone zgodnie z procedurą parlamentarną. Po przyjęciu przez Radę Ministrów 26 maja 2026 r. projekt trafił do Sejmu, gdzie 3 czerwca 2026 r. otrzymał numer druku 2644. 9 czerwca 2026 r. został skierowany do pierwszego czytania na posiedzeniu Sejmu. Po pierwszym czytaniu projekt będzie procedowany w Sejmie zgodnie z obowiązującą ścieżką legislacyjną.

Co zakłada projekt ustawy?

Najważniejsze założenia projektu to:

• włączenie artystów zawodowych do systemu zabezpieczenia społecznego z uwzględnieniem specyfiki pracy twórczej, która często ma charakter projektowy, sezonowy i nieregularny;
• wprowadzenie statusu artysty zawodowego dla osób, które wykażą realne, profesjonalne i stałe wykonywanie zawodu artystycznego, udokumentowany dorobek oraz aktywność zawodową;
• uruchomienie dopłat do składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne dla osób spełniających określone kryteria zawodowe i dochodowe;
• uzupełnianie składek do poziomu wynikającego z minimalnego wynagrodzenia za pracę tak, aby osoby osiągające najniższe i najbardziej nieregularne dochody mogły utrzymać ciągłość ubezpieczenia;
• objęcie dopłatą także składek na Fundusz Pracy oraz Fundusz Emerytur Pomostowych;
• przekazywanie środków bezpośrednio do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych — dopłata nie będzie wypłacana do ręki, lecz ewidencjonowana na kontach ubezpieczonych;
• coroczną weryfikację prawa do dopłaty - wsparcie nie będzie przyznawane bezterminowo;
• powiązanie wsparcia z dochodem - dopłata będzie przysługiwała twórcom, których średnie przychody z ostatnich trzech lat nie przekroczą 125 proc. minimalnego wynagrodzenia;
• przekształcenie obecnego Centrum Edukacji Artystycznej w Centrum Edukacji i Pracy Artystycznej, które będzie realizować zadania związane m.in. z obsługą systemu statusu artysty;
• możliwość wsparcia w przekwalifikowaniu dla osób, które nie są w stanie utrzymać się z pracy artystycznej i zdecydują się na zmianę ścieżki zawodowej.

Dla kogo jest wsparcie?

Projekt jest kierowany do osób, które zawodowo, stale i profesjonalnie wykonują zawód artystyczny oraz spełniają kryteria dochodowe.

Szacowana populacja artystów zawodowych w Polsce to około 62 tys. osób. Liczba osób, które będą mogły ubiegać się o dopłatę, jest szacowana na około 21 tys.

Mechanizm nie obejmie osób przypadkowych, których aktywność artystyczna ma charakter epizodyczny. Nie wystarczy deklaracja ani jednorazowy dorobek. Przewidziane są: procedura, dokumentacja, ocena aktywności zawodowej, opinia komisji, decyzja oraz ścieżka odwoławcza.

Droga do projektu ustawy – szerokie konsultacje i dialog

Projekt został przygotowany w dialogu ze środowiskiem artystycznym. Konsultacje publiczne trwały od 29 kwietnia do 30 maja 2025 roku. W toku prac:

• projekt przekazano do 93 podmiotów środowiskowych;
• wpłynęło ponad 400 uwag;
• odnotowano 79 stanowisk w konsultacjach publicznych;
• zgłoszono 96 uwag ze strony innych resortów;
• prace były prowadzone z wykorzystaniem badań przygotowanych we współpracy z Uniwersytetem SWPS pod kierownictwem prof. Doroty Ilczuk;
• w przygotowanie części normatywnej zaangażowane były: Ministerstwo Finansów, Ministerstwo Zdrowia oraz Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Inwestycja w bezpieczeństwo społeczne i kulturę

Projekt ustawy o zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny jest elementem działań Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego mających na celu poprawę i wzmocnienie warunków pracy w kulturze. Jego celem jest stworzenie mechanizmu, który zapobiega wykluczeniu z systemu ubezpieczeń, przyszłemu ubóstwu emerytalnemu i brakowi ochrony w sytuacjach takich jak choroba, rodzicielstwo czy spadek dochodów osób tworzących polską kulturę. Projekt nie zamyka dyskusji o warunkach pracy w kulturze, ale rozwiązuje jeden z najważniejszych problemów wskazywanych przez środowisko artystyczne od wielu lat.

Dowiedz się więcej

» Szczegółowe informacje na temat ustawy