Plecionkarze odebrali certyfikat UNESCO
21.04.2026
Przedstawiciele instytucji i organizacji zaangażowanych w opracowanie wniosku o wpisanie plecionkarstwa na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości odebrali dziś certyfikat UNESCO. Wyróżnienia wręczyła Bożena Żelazowska, sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, generalna konserwator zabytków.
Plecionkarstwo – wielowiekowa polska tradycja – zostało uhonorowane wpisem na listę UNESCO w grudniu 2025 r. podczas 20. sesji Komitetu ds. Ochrony Niematerialnego Dziedzictwa w New Delhi w Indiach. To siódma polska tradycja, która znajduję się na prestiżowej liście.
Dziękujemy dziś depozytariuszom, mistrzom tradycji oraz samorządom za ich wspólną pracę i działania na rzecz ochrony i promocji tradycji plecionkarstwa, zarówno w kraju, jak i za granicą. Tego unikalnego rękodzieła i jego żywej tradycji nie byłoby bez ludzi, którzy z pokolenia na pokolenie przekazują swoją wiedzę i umiejętności. Dziś są z nami przedstawiciele grup depozytariuszy z całej Polski – reprezentują różne regiony, lecz łączy ich wspólna pasja, wiedza i kunszt – mówiła Bożena Żelazowska, sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego. – Wniosek na Listę Reprezentatywną powstał jednak dzięki współpracy wielu środowisk: organizacji pozarządowych, władz samorządowych, regionalnych instytucji kultury, szkół oraz lokalnych społeczności, które od początku były zaangażowane w jego przygotowanie – dodała.
W uroczystości, która odbyła się w siedzibie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, uczestniczyli depozytariusze z Rudnika nad Sanem (woj. podkarpackie); Nowego Tomyśla (woj. wielkopolskie); Lublina, regionu radomskiego oraz Powiśla mazowieckiego i radomskiego (woj. mazowieckie i lubelskie); Ostrołęki, Kurpi Puszcza Zielona i firmy „Siostry Plotą” z Warszawy (woj. mazowieckie); Liceum Sztuk Plastycznych w Nałęczowie (woj. lubelskie); Śląska Cieszyńskiego i Stowarzyszenia Serfenta oraz Cisku na Śląsku Opolskim (woj. śląskie); Centrum Kultury Gminy Ciężkowice (woj. małopolskie); Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego w Gdańsku (woj. pomorskie) oraz Stowarzyszenia Plecionkarzy Polskich.
Tradycja plecionkarstwa
Plecionkarstwo należy do najstarszych dziedzin rękodzieła w Polsce. Wyplatane kosze, naczynia i pojemniki od wieków towarzyszyły codziennemu życiu – od królewskich folwarków, przez wiejskie gospodarstwa, aż po współczesne domy i przestrzenie publiczne. Często była to praca wykonywana na marginesie innych prac gospodarskich. W regionach o słabo rozwiniętym przemyśle i mało żyznej ziemi z czasem stało się jednak głównym zajęciem. Przykładem są okolice Nowego Tomyśla, gdzie od XVIII wieku rozwijano uprawę wikliny, stwarzając warunki do rozwoju plecionkarstwa jako zawodu. Początek szkolnictwa w zakresie plecionkarstwa w Polsce dała Szkoła Koszykarska w Rudniku nad Sanem, utworzona w 1878 roku.
Tradycja plecionkarstwa opiera się na dwóch filarach: kunszcie ręcznej pracy przekazywanej z pokolenia na pokolenie oraz głębokiej wiedzy o naturze, pozwalającej pozyskiwać i odpowiednio przygotowywać naturalne surowce – wiklinę, słomę czy korzenie drzew.
Podstawowym surowcem wykorzystywanym w tej sztuce zawsze były materiały pochodzenia roślinnego – łodygi traw, słomy, korzenie sosny czy jałowca. Tym, co wyróżnia polskie plecionkarstwo, jest dominacja wikliny jako materiału podstawowego. To element głęboko zakorzeniony w lokalnej historii i kulturze rzemiosła. Jej silne powiązanie z rzekami sprawiło, że tradycje plecionkarskie są silnie związane z ekologią i dziedzictwem nadrzecznych krajobrazów.
Dziś, mimo wielu zmian gospodarczych, zapotrzebowania na wyplatane produkty w naszym kraju jest wciąż bardzo żywe. Niemal w każdym domu można spotkać koszyki na zakupy, kwiaty, owoce czy tradycyjną wielkanocną święconkę. Techniki plecionkarskie stosuje się także we współczesnym etnodizajnie opartym o naturalne surowce i tradycyjne techniki.
