Unia Lubelska, zawarta między Polską i Litwą w 1569 roku – Kościół p. w. Św. Stanisława wraz z Klasztorem Dominikanów, Kościół św. Trójcy, pomnik Unii Lubelskiej

Miasto Lublin jako dziedzictwo idei Unii Lubelskiej, zawartej między Polską i Litwą w 1569 roku, zostało uhonorowane Znakiem Dziedzictwa Europejskiego w 2015 roku.

Unia Lubelska jest dziedzictwem europejskim, stanowiąc archetyp Unii Europejskiej w budowaniu federacji państw i społeczeństw obywatelskich współczesnej Europy.

Miejscami upamiętniającymi Unię Lubelską są zabytki będące świadkami jej zawarcia i ją upamiętniające, przede wszystkim: Kaplica Trójcy Świętej na Zamku Lubelskim, gdzie odbyły się obrady sejmu i podpisanie aktu w 1569 roku, zespół klasztorny oo. dominikanów, w którym odprawiono uroczystą mszę św. po zawarciu Unii oraz Pomnik Unii Lubelskiej na Placu Litewskim – świadectwo pamięci o Unii, także po upadku Rzeczypospolitej.

Dane kontaktowe:

Pan Hubert Mącik
Biuro Miejskiego Konserwatora Zabytków,  ul. Spokojna 2, 20-074 Lublin
Telefon: +48 81 466 2650
email: ehl@lublin.eu

Historyczny zespół obiektów Stoczni Gdańskiej – Sala BHP, Brama nr 2, plac Solidarności z pomnikiem Poległych Stoczniowców 1970 roku – oraz Europejskie Centrum Solidarności, prowadzące szerokie działania edukacyjne i promujące dziedzictwo Solidarności, wyróżnione zostały Znakiem Dziedzictwa Europejskiego w 2015 roku.

Wymienione obiekty są nie tylko miejscami doniosłych wydarzeń historycznych, które odegrały niebagatelną rolę w dziejach całego kontynentu, inicjując głębokie przemiany demokratyczne po 1989 roku. To również miejsca, w których w atmosferze dialogu kształtowano w pokojowy sposób otwarte społeczeństwo obywatelskie, jeden z fundamentów współczesnej Europy.

Dane kontaktowe:
Pan Andrzej Trzeciak
Kustosz Europejskiego Centrum Solidarności
pl. Solidarności 1, 80-863 Gdańsk
mail: a.trzeciak@ecs.gda.pl
tel. 58 772 40 46

Konstytucja 3 Maja, jako symbol demokratycznej, pokojowej przemiany politycznej, została wyróżniona Znakiem Dziedzictwa Europejskiego w 2015 roku. Była to pierwsza demokratycznie uchwalona ustawa zasadnicza w Europie. Obecnie przechowywana jest w Archiwum Głównych Akt Dawnych w Warszawie.

Dokument z 1791 r., uchwalony przez Rzeczpospolitą Obojga Narodów, odzwierciedla wpływy oświeceniowe, które uznawały prymat rozumu, prawa i wolności. Składa się z uroczystej preambuły i 11 artykułów, które wprowadzały w Polsce ustrój monarchii konstytucyjnej, jakiego większość państw europejskich doczekała się dopiero w następnym wieku. Konstytucja 3 Maja zachowywała stanową strukturę społeczeństwa, ale otwierała drogi awansu społecznego i perspektywy dalszych przekształceń ustroju. Przyjęła monteskiuszowski trójpodział władzy na: prawodawczą, wykonawczą i sądowniczą.

Dane kontaktowe:
Dr Hubert Wajs
Dyrektor Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie
ul. Długa 7, 00-263 Warszawa
mail: sekretariat@agad.gov.pl

Cmentarz wojenny nr 123, jako miejsce promujące wartości, takie jak godność ludzka, równość, pojednanie i pokój oraz braterstwo różnych ludzi i różnych narodów, został wyróżniony Znakiem Dziedzictwa Europejskiego w 2016 roku.

Założony w roku 1918 na wzgórzu Pustki, w miejscu jednej z największych bitew pierwszej wojny światowej na froncie wschodnim, pomiędzy armią austro-węgierską i niemiecką oraz armią rosyjską. Cmentarz jest miejscem ostatniego spoczynku żołnierzy, którzy walczyli po stronie tych trzech sił zbrojnych i którzy pochodzili z dzisiejszych terenów Austrii, Węgier, Niemiec, Polski, Ukrainy, Rosji i Słowenii. Odzwierciedla ideę ekumenizmu, zapewniając jednakowe traktowanie wszystkim poległym, bez względu na ich przynależność religijną lub etniczną i fakt, po której stronie walczyli. Cmentarz stanowi wielonarodowe dziedzictwo kulturowe, unikatowe na skalę europejską.

Dane kontaktowe:

Paulina Kwaśniak-Karp
Urząd Gminy Łużna
38-322 Łużna 634
mail: gmina@luzna.pl
tel. 18 354 30 39 w. 121

Pani Joanna Florkiewicz-Kamieniarczyk
Dyrektor Wydziału Rewaloryzacji Zabytków Krakowa i Dziedzictwa Narodowego
Małopolski Urząd Wojewódzki
ul. Basztowa 22, 31-156 Kraków
mail: jkam2@malopolska.uw.gov.pl
tel. 12 392 27 10

Na Miejsce Pamięci Narodowej w Łambinowicach składają się tereny poobozowe oraz cmentarze wojenne. Jest to obiekt szczególnie ważny, gdyż upamiętnia ofiary wielu konfliktów zbrojnych, począwszy od wojny francusko – pruskiej, poprzez I wojnę światową aż po II wojną światową, kiedy to istniał tam jeden z największych kompleksów obozowych Wehrmachtu na terenie Europy.

Należy wskazać, że obiekt wyróżnia wielowarstwowy przekaz historyczny, zapisany w zachowanych tam eksponatach. Obszar ten tworzą m.in. pozostałości poobozowe, Stary Cmentarz Jeniecki (głównie z grobami z 1871 r oraz z lat 1914–1919), Cmentarz Jeńców Radzieckich z masowymi mogiłami, Pomnik Martyrologii Jeńców Wojennych, poświęcony wszystkim jeńcom alianckim Lamsdorf z lat 1939-1945, jak również Cmentarz Ofiar Obozu Pracy 1945–1946.

Obiekt ten upamiętnia ofiary pochodzące z wielu krajów Europy ale też świata. Tworzy on również  przekaz edukacyjny i obywatelski dotyczący konieczności przestrzegania praw człowieka. Warto także wskazać, że Miejsce Pamięci w Łambinowicach prowadzi również działalność edukacyjną, w tym działania związane z edukacją obywatelską.

Obiektem opiekuje się znajdujące się na jego terenie Centralne Muzeum Jeńców Wojennych, które to gromadzi, przechowuje, opracowuje, digitalizuje i udostępnia liczne muzealia i archiwalia, a jego specjalistyczne zbiory należą do najcenniejszych i najbogatszych w Polsce.

Dane kontaktowe:
Violetta Rezler-Wasielewska
Dyrektor Centralnego Muzeum Jeńców Wojennych
ul. Minorytów 3, 45-017 Opole
mail: cmjw@cmjw.pl
tel./fax +48 77 453 78 72, +48 77 453 92 16,

Osiedla Werkbundu zostały zaprojektowanych przez stowarzyszenie Deutsches Werkbund i zbudowane w latach 1927-1932 na terenie Austrii, Czech, Niemiec i Polski. Osiedla te wywarły znaczący wpływ na współczesny krajobraz architektoniczny i zapewniły sobie ważne miejsce w historii. Tych sześć unikatowych osiedli ma nieoszacowaną wartość kulturową  i są inspiracją dla kolejnych pokoleń.  

Osiedla te nie były identyczne, każde z sześciu osiedli było inne i odpowiadało m.in. na sytuację społeczną, gospodarczą i polityczną danego kraju. 

Jako pierwsze z osiedli powstało w 1927 roku osiedle Weissenhof w Stuttgarcie, a w ciągu zaledwie następnych pięciu lat powstały następne wzorcowe osiedla. Te modernistyczne budowle oprócz Stuttgartu mieściły się również w  Brnie, Zurychu, Pradze, Wiedniu oraz Wrocławiu i nosiły nazwy Weissenhof, Nový Dům, WuWA, Neubühl, Lainz i Baba

Warto również podkreślić, że wrocławskie osiedle WuWA powstałe w roku 1929 zostało zachowane w niemal oryginalnym i nienaruszonym stanie. Zlokalizowane jest ono między innymi nieopodal wrocławskiego Zoo oraz Hali Stulecia. Sama nazwa WuWA pochodzi natomiast  od niemieckiego Wohnung und Werkraum Ausstellung, co oznacza Mieszkanie i Miejsce Pracy.

Cisterscapes – Cistercian landscapes connecting Europe” to międzynarodowy projekt zrzeszający kilkanaście ośrodków cysterskich z sześciu krajów: Austrii, Czech, Francji, Niemiec, Polski i Słowenii, w skład którego wchodzi polski obiekt - krajobraz klasztoru łekneńsko-wągrowieckiego. Projekt  oferuje nowe spojrzenie na klasztory i ich pracę, której ślady trwale zapisane są w krajobrazie. Od średniowiecza, po czasy nowożytne klasztory tego zakonu powstawały na terenach nizinnych, często w bagnistych dolinach rzek. Cystersi, jako mistrzowie melioracji, uprawy ziemi i zrównoważonej gospodarki, pozostawili po sobie specyficzne cechy krajobrazu, które do dziś są wyróżnikiem związanych z nimi ośrodków. Cysterskie krajobrazy klasztorne są wspólnym europejskim dziedzictwem. Ich najbardziej charakterystyczne cechy to m.in.

• wyrafinowany systemem hydrotechniczny służący do zaopatrywania w wodę, utylizacji nieczystości i wytwarzania energii (studnie, kuchnie, latryny, browary, młyny);
• hodowla stawowa ryb w celu zaopatrzenia w podstawowy składnik postnej diety klasztornej;
• grangie (folwarki), wyspecjalizowane gospodarstwa rolne z odpowiednio dużymi gruntami pod rolnictwo i hodowlę zwierząt;
• duże lasy zaopatrujące dobra klasztorne w budulec i opał;
• uprawa winorośli do celów religijnych i handlowych;
• uprawa owoców i chmielu (sady, ogrody, chmielniki);
• dostęp do rynku miejskiego umożliwiający sprzedaż nadwyżek produkcji.

Więcej informacji o projekcie dostępnych jest na stronach:

• https://cisterscapes.eu/en/
• http://opatowka.blink.pl/old/
• cisterscapes-cysterskie-krajobrazy-laczace-europe/

Ogród Krzysztofa Pendereckiego – dziedzictwo kulturowe zespołu dworsko-parkowego w Lusławicach to kompleks zabytków sięgających XII wieku, jak również miejsce realizacji wielu projektów artystycznych, mających na celu jednoczenie pokoleń oraz wszystkich, którzy niezależnie od pochodzenia, wyznania, poglądów czy przynależności kulturowej, dbają o wartości służące niesieniu wspólnego dobra.

Jest to uznany ośrodek koncertowo-edukacyjny, rozpoznawalny w Europie i na świecie, propagujący wartości w zakresie przynależności do Unii Europejskiej, dialog międzykulturowy, a także synergię między dziedzictwem kulturowym a współczesną twórczością i kreatywnością.

Obiekt został przywrócony do świetności (Dwór, Lamus) i rozbudowany (park/Arboretum) przez wybitnego światowej sławy polskiego kompozytora, jednego z najczęściej nagradzanych Polaków na świecie – Krzysztofa Pendereckiego.

Na zespół dworsko-parkowy składają się: Arboretum Krzysztofa Pendereckiego, Dwór Elżbiety i Krzysztofa Pendereckich, XVI-wieczny ariański Lamus, Mauzoleum Fausta Socyna, inne zabudowania dworskie, a także mała architektura parkowa.

Wyjątkowość założenia podkreśla stworzona przez Krzysztofa Pendereckiego kolekcja drzew sprowadzanych z Europy i świata.

Każdego roku instytucja realizuje ok. 300 przedsięwzięć, w tym koncerty, warsztaty edukacyjne dla dzieci, młodzieży, seniorów i osób ze szczególnymi potrzebami oraz inne wydarzenia specjalne – zarówno projekty autorskie, jak i akcje ogólnopolskie. Przedsięwzięcia te realizowane są we współpracy z instytucjami i organizacjami z Europy i ze świata.

Programy Centrum w dużej mierze kierowane są do ludzi młodych, utalentowanych muzyków z Polski i z zagranicy, a także szerokiej publiczności bez ograniczeń wiekowych i społecznych, co stanowi istotny wkład w europejską historię i kulturę.

Dane kontaktowe:

Europejskie Centrum Muzyki Krzysztofa Pendereckiego w Lusławicach
Lusławice 250, 32-840 Zakliczyn
Ilona Suchecka, po. Dyrektora ECMKP
luslawice@penderecki-center.pl
tel: +48 14 665 10 30
Strona internetowa: https://penderecki-center.pl/