Uroczystość przekazania odzyskanej monety do macierzystych zbiorów odbyła się 31 sierpnia br. w siedzibie resortu kultury. W wydarzeniu wzięli udział: Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego, Aleksandra Mierzejewska, dyrektorka Muzeum Okręgowego w Toruniu oraz Robert Żytkowicz, kustosz Gabinetu Numizmatycznego Muzeum Okręgowego w Toruniu.

Poznaj historię monety szkocki teston

Srebrna moneta teston z 1557 roku o średnicy 26,2 mm i wadze 5,97 g stanowiła część spuścizny po polskim kolekcjonerze Walerym Amrogowiczu. Była jednym z ponad 360 numizmatów, które w latach 2013-2017 zostały skradzione ze zbiorów Muzeum Okręgowego w Toruniu i Toruńskiego Towarzystwa Naukowego. Moneta została wpisana do krajowego wykazu zabytków skradzionych lub nielegalnie wywiezionych za granicę pod numerem 11265. Według ustaleń śledztwa skradzione monety były następnie wprowadzane do obrotu w Polsce i za granicą, m.in. za pośrednictwem aukcji w Niemczech i Wielkiej Brytanii.

Odnalezienie i odzyskanie zabytku

5 stycznia 2026 roku pracownik Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego odnalazł teston na brytyjskim rynku numizmatycznym. Identyfikację monety potwierdzili specjaliści Muzeum Okręgowego w Toruniu oraz resortu kultury. W działania na rzecz jej odzyskania zaangażowano m.in. brytyjską jednostkę MET Police Art and Crime Unit, KGP oraz Heritage Crime Task Force OBWE, wykorzystując również policyjny kanał SIENA.

W toku postępowania ustalono brytyjski łańcuch sprzedaży i obecnego posiadacza monety. 16 lipca br. monetę zabezpieczył brytyjski funkcjonariusz Alan Seldon BEM. Jej odzyskanie było możliwe dzięki współpracy wielu instytucji i osób: Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Muzeum Okręgowego w Toruniu, funkcjonariuszy Komendy Głównej Policji, brytyjskiej Art and Crime Unit oraz partnerów z Heritage Crime Task Force OBWE.

Szkocki teston z 1557 roku jest dziesiątą z kolei monetą ze zbiorów numizmatycznych Muzeum Okręgowego w Toruniu, którą udało się odzyskać w wyniku działań restytucyjnych Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Jedną z nich był m.in. Holey Dollar z 1813 roku - odzyskany w 2024 roku w Australii.

Działania restytucyjne Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego

W wyniku działań restytucyjnych Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego do Polski powróciło już ponad 900 dóbr kultury. Obecnie prowadzimy ponad 200 spraw restytucyjnych w 18 krajach.

Dowiedz się więcej

» Holey Dollar - zabytkowa moneta z 1813 roku - powróciła do Muzeum Okręgowego w Toruniu