Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

Definicje pojęć

Ilekroć w niniejszym dokumencie mowa jest o:

1. Biurze – należy przez to rozumieć Biuro w siedzibie Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych;
2. ewaluacji programu– należy przez to rozumieć ocenę jakości, skuteczności i efektywności programu;
3. monitorowaniu– należy przez to rozumieć proces systematycznego zbierania i analizowania ilościowych i jakościowych informacji na temat programu w aspekcie finansowym i rzeczowym;
4. Oddziale– należy przez to rozumieć Oddział Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych;
5. osobie z niepełnosprawnością– należy przez to rozumieć osobę z niepełnosprawnością, o której mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych;
6. PFRON lub Funduszu – należy przez to rozumieć Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych;
7. procedurach– należy przez to rozumieć procedury realizacji „Programu wyrównywania różnic między regionami III”;
8. programie– należy przez to rozumieć „Program wyrównywania różnic między regionami III”;
9. Projektodawcy– należy przez to rozumieć podmiot, wskazany w rozdziale VI programu, wnioskujący do samorządu powiatowego lub Oddziału PFRON o dofinansowanie projektów, o których mowa w rozdziale II pkt 12 programu sporządzonych zgodnie z zasadami stanowiącymi załącznik nr 1, 2 lub 3 do procedur;
10. wniosku samorządu powiatowego – należy przez to rozumieć wniosek o dofinansowanie ze środków PFRON zawierający opisy projektów własnych samorządu powiatowego;
11. wniosku o dofinansowanie projektu w obszarze A– należy przez to rozumieć wniosek podmiotu wymienionego w rozdziale VI pkt 1 programu, spełniającego warunki, o których mowa w rozdziale VII ust. 4 pkt 1 i ust. 5 programu, składany przez projektodawcę bezpośrednio do właściwego terytorialnie Oddziału PFRON;
12. wniosku o dofinansowanie projektu w obszarze E– należy przez to rozumieć wniosek podmiotu wymienionego w rozdziale VI pkt 5 programu, spełniającego warunki, o których mowa w rozdziale VII ust. 4 pkt 5 i ust. 5 programu o dofinansowanie wymaganego wkładu własnego w projekcie dotyczącym aktywizacji i/lub integracji osób z niepełnosprawnościami, składany przez projektodawcę bezpośrednio do właściwego terytorialnie Oddziału PFRON;
13. wniosku o dofinansowanie projektu w obszarze H– należy przez to rozumieć wniosek podmiotu wymienionego w rozdziale VI pkt 8 programu, spełniającego warunki, o których mowa w rozdziale VII ust. 4 pkt 8 i ust. 5 programu, składany przez powiat (projekt własny powiatu) bezpośrednio do właściwego terytorialnie Oddziału PFRON lub gminę (projekt własny gminy) składany do właściwego terytorialnie powiatu (realizatora);
14. wystąpieniu w sprawie uczestnictwa samorządu powiatowego w realizacji projektów w ramach obszaru H – należy przez to rozumieć wystąpienie samorządu powiatowego do właściwego terytorialnie Oddziału PFRON w sprawie uczestnictwa w realizacji programu w obszarze H;
15. wystąpieniu samorządu powiatowego– należy przez to rozumieć wystąpienie samorządu powiatowego do Funduszu w sprawie uczestnictwa w realizacji programu, zawierające opisy projektów zgłoszonych do samorządu powiatowego przez projektodawców do dofinansowania ze środków PFRON;
16. ustawie -należy przez to rozumieć ustawę z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

I. Postanowienia ogólne.

1. Procedury określają:
   1. tryb przesyłania przez PFRON do samorządu powiatowego zaproszeń do uczestnictwa w programie oraz przyjmowania od tych samorządów oświadczeń o przyjęciu roli realizatora;
   2. tryb składania i zasady rozpatrywania oraz tryb podejmowania decyzji w sprawie:
      1. wystąpień,
      2. wystąpień z obszaru H programu,
      3. wniosków o dofinansowanie samorządów powiatowych,
      4. wniosków z obszaru A programu,
      5. wniosków z obszaru E programu,
      6. wniosków z obszaru H programu;
   3. tryb podejmowania decyzji w sprawie przystąpienia samorządu powiatowego do realizacji programu;
   4. zasady przekazywania i rozliczania środków PFRON;
   5. zasady sprawowania kontroli nad wykorzystaniem środków Funduszu przekazanych w ramach realizacji programu;
   6. zasady monitorowania i ewaluacji programu.
2. Załącznikami do procedur są:
   1. Zasady dotyczące wyboru, dofinansowania i rozliczania projektów dotyczących obszarów B, C, D, F i G programu – załącznik nr 1 do procedur;
   2. Zasady naboru i realizacji wniosków w ramach obszaru A programu – załącznik nr 2 do procedur;
   3. Zasady dotyczące wyboru, dofinansowania i rozliczania projektów dotyczących obszaru E programu – załącznik nr 3 do procedur;
   4. wzór Oświadczenia o wyrażeniu zgody na wstąpienie w rolę realizatora programu – załącznik nr 4 do procedur;
   5. wzór Wystąpienia w sprawie uczestnictwa samorządu powiatowego w realizacji „Programu wyrównywania różnic między regionami III” – załącznik nr 5 do procedur;
   6. wzór Wniosku o dofinansowanie ze środków PFRON projektów w ramach obszaru B, C, D, F i G „Programu wyrównywania różnic między regionami III” – załącznik nr 6 do procedur;
   7. wzór Zestawienia projektów – załącznik nr 7 do procedur;
   8. wzór Umowy o realizację przez samorząd powiatowy „Programu wyrównywania różnic między regionami III” w obszarze/obszarach B, C, D i F – załącznik nr 8 do procedur;
   9. wzór Umowy o dofinansowanie projektów w ramach „Programu wyrównywania różnic między regionami III” w obszarze/obszarach B, C, D, F i G – załącznik nr 9 do procedur;
   10. wzór Umowy o zaliczkowe dofinansowanie projektów w ramach „Programu wyrównywania różnic między regionami III” w obszarze/obszarach B, C, D, F i G – załącznik nr 10 do procedur;
   11. wzór Wniosku o dofinansowanie ze środków PFRON projektów w ramach obszaru A „Programu wyrównywania różnic między regionami III” – załącznik nr 11 do procedur;
   12. wzór Umowy o dofinansowanie projektu w ramach „Programu wyrównywanie różnic między regionami III” obszar A – załącznik nr 12 do procedur;
   13. wzór Wniosku o dofinansowanie ze środków PFRON projektów w ramach obszaru E „Programu wyrównywania różnic między regionami III” – załącznik nr 13 do procedur;
   14. wzór Promesy w sprawie wstępnego dofinansowania projektów dotyczących obszaru E programu – załącznik nr 14 do procedur;
   15. wzór Umowy o dofinansowanie projektu w ramach „Programu wyrównywania różnic między regionami III” obszar E – załącznik nr 15 do procedur;
   16. wzór Półrocznego sprawozdania z realizacji „Programu wyrównywania różnic między regionami III” – załącznik nr 16 do procedur;
   17. wzór Oświadczenia dotyczącego podatku od towarów i usług – załącznik nr 17 do procedur;
   18. Zasady dotyczące wyboru, dofinansowania i rozliczania projektów dotyczących obszaru H programu – załącznik nr 18 do procedur;
   19. wzór Wystąpienia w sprawie uczestnictwa samorządu powiatowego w realizacji projektów w ramach obszaru H „Programu wyrównywania różnic między regionami III” – załącznik nr 19 do procedur;
   20. wzór Wniosku o dofinansowanie ze środków PFRON projektów w ramach obszaru H „Programu wyrównywania różnic między regionami III” – załącznik nr 20 do procedur;
   21. wzór umowy o realizację projektu w ramach „Programu wyrównywanie różnic między regionami III” obszar H – załącznik nr 21 do procedur;
   22. wzór Umowy o dofinansowanie projektu w ramach „Programu wyrównywanie różnic między regionami III” obszar H – załącznik nr 22 do procedur.
3. Projekty, których realizacja może podlegać dofinansowaniu ze środków Funduszu w ramach programu, zostały określone w rozdziale VII programu i zaliczone odpowiednio do obszaru A, B, C, D, E, F, G i H.
4. W przypadku, gdy projektodawcą jest jednostka samorządu powiatowego oraz w przypadku wniosków dotyczących obszaru A oraz E programu dofinansowanie jest przyznawane bezpośrednio przez PFRON.
5. Rodzaje kosztów, które mogą być dofinansowywane ze środków Funduszu w ramach programu, wymienione zostały w rozdziale VIII programu.
6. Z uczestnictwa w programie wykluczeni są projektodawcy, którzy po otrzymaniu dofinansowania ze środków PFRON na cele określone w ustawie, w tym również w ramach programów zatwierdzonych przez Radę Nadzorczą PFRON, nie dotrzymali warunków umowy i nie wykonali do dnia złożenia projektu ciążących na nich zobowiązań wynikających z niedotrzymania tych warunków. Weryfikacji ww. warunku dokonują Oddziały PFRON.
7. Obsługę programu zapewniają realizatorzy programu (samorządy powiatowe), Biuro oraz Oddziały PFRON w zakresie ustalonym w programie oraz procedurach.
8. W finansowaniu projektów niedopuszczalny jest udział środków Funduszu przekazywanych samorządom zgodnie z algorytmem z zastrzeżeniem postanowień ust. 9.
9. Udział środków Funduszu przekazywanych samorządom zgodnie z algorytmem dopuszczalny jest jedynie w finansowaniu projektów z obszaru D, E, F i G programu, o ile łączny udział środków PFRON w finansowaniu projektu w tych obszarach, tj. środków z programu i algorytmu nie przekracza maksymalnych wartości kwotowych i progów procentowych:
   1. wskazanych w programie;
   2. wynikających z ustawy i aktów wykonawczych do tej ustawy regulujących realizację zadania ustawowego.

II. Tryb przesyłania przez PFRON do samorządu powiatowego zaproszeń do uczestnictwa w programie oraz przyjmowania od tych samorządów oświadczeń o przyjęciu roli realizatora.

1. Rokrocznie po zatwierdzeniu kierunków działań oraz warunków brzegowych obowiązujących w danym roku realizatorów programu, Oddział PFRON przesyła do właściwych miejscowo samorządów powiatowych, na terenie których program może być realizowany:
   1. zaproszenie do uczestnictwa w programie;
   2. wzór oświadczenia o wyrażeniu zgody na wstąpienie w rolę realizatora programu;
   3. kierunki działań i warunki brzegowe obowiązujące realizatorów programu w danym roku.
2. Samorządy powiatowe wyrażające gotowość wstąpienia w rolę realizatora programu przesyłają do właściwego miejscowo Oddziału PFRON podpisane przez osoby uprawnione do reprezentowania samorządu oświadczenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2.
3. Fundusz zastrzega, że pomoc przewidziana w ramach obszarów B, C, D, F, G i H programu nie będzie udzielana projektodawcom z terenu samorządów powiatowych, które nie wyraziły zgody na wstąpienie w rolę realizatora programu.

3a.  W terminie naboru od 1 czerwca do 15 lipca 2026 r.  samorząd powiatowy wyrażający gotowość realizacji programu w obszarze H jest zobowiązany do złożenia oświadczenia o wyrażeniu zgody na wstąpienie w rolę realizatora programu wraz z wystąpieniem.

4. Zaproszenie do uczestnictwa w programie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 oraz zaakceptowane przez samorząd powiatowy oświadczenie o wyrażeniu zgody na wstąpienie w rolę realizatora programu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 są przesłane w formie dokumentu elektronicznego z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego i publicznej usługi hybrydowej. 
5. Kierunki działań i warunki brzegowe obowiązujące realizatorów programu w danym roku, o których mowa w ust. 1 pkt 3 umieszczane są na stronie www.pfron.org.pl

III. Tryb składania i zasady rozpatrywania wystąpień, wniosków o dofinansowanie samorządów powiatowych oraz wniosków o dofinansowanie projektów w obszarze A i E programu.

1. W przypadku obszarów programu B, C, D, F, G i H projektodawca składa wniosek o przyznanie środków finansowych na realizację projektu do samorządu powiatowego, właściwego dla miejsca realizacji projektu zawierający projekt sporządzony zgodnie z Zasadami dotyczącymi wyboru, dofinansowania i projektów dotyczących obszarów B, C, D, F i G programu, a w przypadku obszaru H zgodnie z zasadami dotyczącymi wyboru, dofinansowania i rozliczania projektów dotyczących obszaru H programu – z zastrzeżeniem ust. 4.
2. W przypadku obszaru A, E programu projektodawca składa wniosek o przyznanie środków finansowych na realizację projektu bezpośrednio do Oddziału PFRON, właściwego dla miejsca realizacji projektu, zawierający projekt sporządzony zgodnie z:
   1. Zasadami naboru i realizacji wniosków w ramach obszaru A programu – w przypadku wniosków dotyczących obszaru A programu;
   2. Zasadami dotyczącymi wyboru, dofinansowania i rozliczania projektów dotyczących obszaru E programu – w przypadku wniosków dotyczących obszaru E programu.
3. Samorządy powiatowe, które przyjmą zaproszenie do uczestnictwa w programie oraz spełniają warunki ustalone w dokumencie, o którym mowa w rozdziale XI ust. 3 programu, uprawnione są, w roku którego ten dokument dotyczy, do złożenia w Funduszu wystąpienia w sprawie uczestnictwa w realizacji programu, zawierającego opisy projektów, o których mowa w ust. 1, zgłoszonych przez projektodawców z terenu działania samorządu zwanego dalej „wystąpieniem”.
4. W przypadku, gdy projektodawcą jest jednostka samorządu powiatowego będącego realizatorem programu, wniosek o przyznanie środków finansowych na realizację projektu (projektów) tej jednostki, zwany dalej „wnioskiem o dofinansowanie” oraz wniosek o dofinansowanie w obszarze H, składane są bezpośrednio do Oddziału PFRON.
5. Wystąpienia samorządu powiatowego oraz wnioski o dofinansowanie należy składać wyłącznie w formie dokumentu elektronicznego z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego i publicznej usługi hybrydowej na adres: AE:PL-20012-50011-SAVUD-30.
6. Za datę złożenia wystąpienia samorządu powiatowego, wniosku o dofinansowanie lub wniosku o dofinansowanie projektów w obszarze A, E oraz H uważa się datę jego nadania na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w ust. 5. za pośrednictwem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego i publicznej usługi hybrydowej.
7. Do wystąpienia samorządu powiatowego powinna być załączona informacja o wszystkich złożonych do jednostki samorządu projektach, sporządzona zgodnie z wzorem stanowiącym załącznik do wystąpienia.
8. Samorząd powiatowy zobowiązany jest zgłosić bezzwłocznie do Oddziału wszelkie informacje o zmianach mogących mieć wpływ na wysokość przyznanej pomocy finansowej.
9. Fundusz nie dofinansowuje kosztów związanych z przygotowaniem wystąpienia lub wniosku o dofinansowanie, a także wniosku o dofinansowanie projektu w obszarze A, E oraz H, z wyjątkiem:
   1. kosztów wydania opinii, o której mowa w rozdziale I ust. 4 pkt 10 lit. g załącznika nr 1 do procedur;
   2. kosztów wydania opinii, o której mowa w rozdziale I ust. 4 pkt 11 lit. e załącznika nr 1 do procedur;
   3. kosztów wydania opinii, o której mowa w rozdziale I ust. 4 pkt 12 lit. c załącznika nr 1 do procedur;
   4. kosztów dokonania czynności, o których mowa w rozdziale II ust. 3 pkt 3 załącznika nr 2 do procedur;
10. Podanie informacji niezgodnych z prawdą eliminuje wystąpienie lub wniosek o dofinansowanie, a także wniosek o dofinansowanie projektu w obszarze A, E oraz H z dalszego rozpatrywania.
11. Oddział w terminie 20 dni roboczych od dnia złożenia wystąpienia samorządu powiatowego lub wniosku o dofinansowanie, sprawdza prawidłowość wypełnienia formularzy oraz sporządza wykaz nieścisłości, błędów i brakujących załączników, który w formie pisemnej przekazuje w celu wyjaśnienia oraz uzupełnienia.
12. Podmiot składający wystąpienie / wniosek powinien uzupełnić braki lub udzielić niezbędnych wyjaśnień najpóźniej w terminie 10 dni roboczych od daty otrzymania pisma z Oddziału.
13. Wystąpienia samorządu powiatowego oraz wnioski o dofinansowanie nieuzupełnione we wskazanym przez Oddział terminie, są weryfikowane negatywnie i podlegają archiwizacji.
14. W przypadku niespełniania kryteriów uczestnictwa w programie, Oddział powiadamia realizatora bądź wnioskodawcę pisemnie o niezakwalifikowaniu się do programu.
15. Korespondencja w sprawie wystąpień samorządu powiatowego oraz wniosków o dofinansowanie prowadzona jest wyłącznie w formie dokumentu elektronicznego z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego i publicznej usługi hybrydowej.
16. Wnioski o dofinansowanie samorządu powiatowego oraz wnioski o dofinansowanie projektu w obszarze A, E oraz H weryfikowane są w Oddziale pod względem merytorycznym i formalnoprawnym.
17. Wystąpienia samorządu powiatowego o dofinansowanie projektów weryfikowane są w Oddziale PFRON pod względem formalnoprawnym. Merytoryczna weryfikacja projektów jest obowiązkiem realizatora.
18. W uzasadnionych przypadkach Oddział PFRON może zażądać od realizatora programu bądź projektodawcy dokumentów źródłowych dotyczących projektów zawartych w wystąpieniu samorządu powiatowego w celu sprawdzenia prawidłowości weryfikacji merytorycznej dokonanej przez realizatora programu.
19. Oddział przekazuje do Biura PFRON informację dotyczącą każdego projektu, sporządzoną w zbiorczym zestawieniu projektów. Wzór zestawienia stanowi załącznik nr 7 Procedur.
20. Jednostka organizacyjna Biura PFRON odpowiedzialna za realizację programu, na podstawie danych zawartych w zbiorczym zestawieniu, o którym mowa w ust. 19, przekazanych przez Oddziały i dokonanej prognozy potrzeb w obszarze A, E oraz H programu przygotowuje wystąpienie do Pełnomocników Zarządu w Biurze PFRON w sprawie podjęcia decyzji, o której mowa w rozdziale IV ust. 1 procedur.
21. W uzasadnionych przypadkach, powstałych z przyczyn niezależnych od realizatora bądź projektodawcy, dopuszcza się możliwość podjęcia przez Pełnomocników Zarządu PFRON w Oddziałach decyzji o przywróceniu realizatorowi bądź projektodawcy terminu określonego w procedurach. Ubiegając się o przywrócenie terminu, realizator lub projektodawca zobowiązany jest opisać przyczyny uchybienia terminu.

IV. Tryb podejmowania decyzji w sprawie przystąpienia samorządu powiatowego do realizacji programu.

1. Na podstawie zbiorczego zestawienia projektów, o którym mowa w rozdziale III ust. 19, Pełnomocnicy Zarządu w Biurze PFRON podejmują decyzje w sprawie wysokości limitów środków finansowych dla Oddziałów na realizację poszczególnych obszarów programu w danym województwie:
   1. na udzielanie dofinansowania w poszczególnych jego obszarach;
   2. na pokrycie kosztów obsługi realizacji programu przez samorząd powiatowy.
2. Pełnomocnicy Zarządu Funduszu w Oddziałach podejmują decyzje w sprawie wysokości dofinansowania:
   1. samorządów powiatowych, będących beneficjentami lub/i realizatorami programu w obszarach B, C, D, F, G i H;
   2. wniosków o dofinansowanie projektów w obszarze A programu;
   3. wniosków o dofinansowanie projektów w obszarze E programu.
3. O podjętej decyzji Oddział powiadamia w formie pisemnej.
4. Umowy z samorządem powiatowym oraz umowy w obszarze A, E programu, w imieniu Funduszu są zawierane przez Pełnomocników Zarządu PFRON w Oddziałach w formie elektronicznej, podpisane za pomocą kwalifikowalnego podpisu elektronicznego lub podpisem zaufanym. Dopuszcza się podpisanie umowy w formie papierowej z podpisem tradycyjnym.
5. Zawieranie umów oraz rozliczanie przekazanych na ich podstawie środków odbywa się w Oddziałach PFRON.
6. Przekazanie środków PFRON następuje na podstawie umowy w sprawie realizacji programu bądź umowy na dofinansowanie. Umowa ta, a także kolejne aneksy do tej umowy oraz korespondencja pomiędzy Realizatorem a PFRON, są przez PFRON rejestrowane i obsługiwane w postaci elektronicznej w systemie teleinformatycznym do elektronicznego zarządzania dokumentacją.
7. Uwierzytelnione dokumenty elektroniczne składane przez Realizatora lub PFRON są równoważne dokumentom opatrzonym podpisem własnoręcznym.

V. Zasady przekazywania i rozliczania środków PFRON.

1. Wysokość przyznanego dofinansowania, sposób przekazania środków oraz termin i sposób ich rozliczenia określa umowa, zawarta pomiędzy Funduszem a samorządem powiatowym lub beneficjentem w przypadku obszaru A oraz E programu. Szczegółowy zakres rzeczowy i finansowy umowy w podziale na rodzaje kosztów dofinansowywanych ze środków PFRON, określony jest w załącznikach do umowy, uzgodnionych i podpisanych przez strony.
2. Środki na realizację wniosków samorządu powiatowego (z wyjątkiem wniosków dotyczących obszaru E), przekazywane są w formie zaliczki, pod warunkiem, że samorząd powiatowy złożył końcowe dokumenty rozliczeniowe dotyczące przyznanych i przekazanych zaliczkowo w roku poprzednim środków PFRON na dofinansowanie w ramach programu projektów własnych samorządu.
3. Realizator programu zobowiązany jest prowadzić osobny dla każdej umowy rachunek bankowy, wydzielony dla środków PFRON (z wyjątkiem projektów dotyczących obszaru E programu) oraz prowadzić ewidencję księgową w sposób umożliwiający jednoznaczne określenie przeznaczenia kwot przekazywanych przez Fundusz w ramach realizacji programu.
4. Podmiot, który zawarł umowę z PFRON zobowiązany jest pod rygorem jej wypowiedzenia do powiadomienia Funduszu w formie pisemnej, o każdym zdarzeniu mającym wpływ na termin lub zakres realizacji zobowiązań wynikających z umowy w terminie do 5 dni roboczych od zaistnienia zdarzenia.
5. Pełnomocnicy Zarządu w Oddziałach PFRON na uzasadniony wniosek podmiotu, który zawarł umowę z PFRON mogą podejmować decyzje dotyczące zmiany warunków zawartych umów, o ile proponowane zmiany:
   1. nie naruszają zasad określonych w programie, procedurach realizacji programu, kierunkach działań oraz warunkach brzegowych obowiązujących realizatorów programu;
   2. nie powodują konieczności zwiększenia limitu środków PFRON przyznanych na realizację projektu;
   3. nie wiążą się ze zmniejszeniem zakresu rzeczowego projektu, chyba że zmniejszenie zakresu rzeczowego projektu powiązane jest z obniżeniem kwoty dofinansowania ze środków PFRON.
6. Pełnomocnicy Zarządu w Oddziałach PFRON na uzasadniony wniosek samorządu powiatowego mogą podjąć decyzję o uznaniu rozliczenia dofinansowania przyznanego na realizację obszaru G programu w sytuacji wydatkowania w danym roku przez powiat na realizację zadań z zakresu rehabilitacji zawodowej mniejszej od zakładanej na etapie składania projektu kwoty środków algorytmu, o ile wysokość środków algorytmu faktycznie wydatkowanych na realizację zadań z zakresu aktywizacji zawodowej nie jest mniejsza niż 90% wartości środków zaplanowanych przez powiat na ten cel na etapie składania projektu.
7. Za kwalifikowalne mogą być uznane wyłącznie wydatki związane z projektem, o ile:
   1. są niezbędne do realizacji projektu;
   2. zostały uwzględnione w budżecie projektu i umieszczone w umowie zawartej w ramach programu;
   3. spełniają wymogi racjonalnego i oszczędnego gospodarowania środkami publicznymi, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów;
   4. zostały faktycznie poniesione w okresie objętym umową;
   5. są poparte stosownymi dokumentami i wykazane w dokumentacji finansowej beneficjenta.
8. Nie są kwalifikowalne w ramach programu:
   1. pożyczki i spłaty rat oraz odsetek;
   2. wydatki poniesione na przygotowanie wniosku, z wyjątkiem:
      1. kosztów wydania opinii, o której mowa w rozdziale I ust. 4 pkt 10 lit. g załącznika nr 1 do procedur,
      2. kosztów wydania opinii, o której mowa w rozdziale I ust. 4 pkt 11 lit. e załącznika nr 1 do procedur,
      3. kosztów wydania opinii, o której mowa w rozdziale I ust. 4 pkt 12 lit. c załącznika nr 1 do procedur,
      4. kosztów dokonania czynności, o których mowa w rozdziale II ust. 3 pkt 3 załącznika nr 2 do procedur;
   3. wydatki nieodnoszące się jednoznacznie do projektu;
   4. wydatki nieudokumentowane;
   5. wydatki na zakup nieruchomości;
   6. mandaty, opłaty karne i wydatki na procesy sądowe.
9. W przypadku, gdy beneficjent jest podatnikiem VAT, VAT nie jest kwalifikowalny, chyba że beneficjent oświadczy, iż będąc podatnikiem podatku VAT nie może obniżyć kwoty podatku należnego o podatek naliczony, ze względu na wyłączenie możliwości odliczenia podatku naliczonego, wynikające z obowiązujących przepisów prawa.
10. Beneficjent zobowiązany jest przy korzystaniu ze środków PFRON do:
    1. przestrzegania przepisów o zamówieniach publicznych;
    2. dokonywania zakupów i/lub zamawiania usług z zastosowaniem, odpowiedniego dla danego przypadku trybu zamówienia przewidzianego w przepisach o zamówieniach publicznych lub w przypadku zamówień nieprzekraczających wartości 170 000,00 zł netto, zgodnie z zasadami wynikającymi z wewnętrznych uregulowań obowiązujących u Beneficjenta;
    3. W przypadku braku wewnętrznych uregulowań dla zamówień o wartości powyżej 20 000,00 zł netto do kwoty 170 000,00 zł netto, należy zrealizować następujące czynności:
       1. przygotować zapytanie ofertowe, zawierające opis towaru lub usługi, kryteria wyboru i termin składania ofert,
       2. umieścić zapytanie ofertowe na stronie internetowej Beneficjenta, a w przypadku braku strony internetowej, wysłać zapytanie ofertowe do co najmniej trzech potencjalnych (oferujących wybrane towary lub usługi) wykonawców,
       3. dokonać wyboru najkorzystniejszej oferty spośród otrzymanych ofert, przy czym możliwe jest dokonanie wyboru na podstawie tylko jednej otrzymanej oferty,
       4. potwierdzić zlecenie wykonania zamówienia lub podpisać umowę z wybranym wykonawcą,
       5. udokumentować ww. czynności poprzez posiadanie co najmniej następujących dokumentów: potwierdzenia przeprowadzenia szacowania wartości zamówienia, wydruku zapytania ofertowego zamieszczonego na stronie internetowej lub potwierdzenia wysłania zapytania do co najmniej trzech wykonawców, otrzymane oferty, potwierdzenia złożenia zamówienia/podpisanej umowy.
    4. Beneficjenci, którzy nie są zobowiązani do stosowania przepisów ustawy PZP, dokonują zakupów zgodnie z zapisami ustępu 10 pkt 3 chyba, że posiadają wewnętrzne procedury dokonywania zakupów. Opisana procedura dotyczy również wydatków powyżej 170.000,00 zł netto;
    5. Realizacja projektów w ramach obszaru H może być zlecana organizacjom pozarządowym oraz innym uprawnionym podmiotom, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w trybie otwartego konkursu ofert lub w innych trybach przewidzianych w tej ustawie, w szczególności na podstawie art. 11–19a.
11. Samorząd powiatowy, będący realizatorem programu, przy udzielaniu pomocy ze środków PFRON zobowiązany jest do:
    1. stosowania zasad postępowania podmiotu udzielającego pomocy, określonych w ustawie z dnia 30 kwietnia 2004 roku o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej;
    2. stwierdzenia, czy planowana pomoc dla podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą jest pomocą de minimis;
    3. przechowywania dokumentów związanych z udzieloną pomocą de minimis przez okres co najmniej 10 lat, od dnia jej przyznania;
    4. udzielania informacji oraz udostępniania dokumentacji związanej z udzieloną pomocą przez okres jej przechowywania, na każde żądanie uprawnionych organów kontrolnych;
    5. w przypadkach określonych w ustawie, o której mowa w pkt 1, wydawania zaświadczeń stwierdzających, iż udzielona pomoc ma charakter pomocy de minimis.
12. Beneficjent obowiązany jest prowadzić dokumentację, dotyczącą kosztów realizacji projektu w sposób umożliwiający ocenę wykonania każdego zadania będącego elementem projektu pod względem rzeczowym i finansowym.
13. Wszelkie oświadczenia związane z realizacją umowy, powinny być składane przez osoby upoważnione do składania oświadczeń woli w imieniu stron umowy.
14. Na żądanie PFRON podmiot, który zawarł umowę z PFRON zobowiązany jest do składania dodatkowych wyjaśnień oraz dokumentów źródłowych – oryginałów lub kserokopii poświadczonych za zgodność z oryginałem przez osoby do tego uprawnione, niezbędnych do rozliczenia przyznanego dofinansowania.
15. Pisemna informacja o decyzji dotyczącej rozliczenia dofinansowania przekazywana jest w terminie 5 dni roboczych od daty jej podjęcia.

VI. Zasady sprawowania kontroli nad wykorzystaniem środków Funduszu przekazanych w ramach realizacji programu.

1. Fundusz zastrzega sobie prawo kontroli prawidłowości, rzetelności i zgodności ze stanem faktycznym danych zawartych w wystąpieniach lub wnioskach, załącznikach i rozliczeniach.
2. Dla dokonania oceny wykorzystania środków finansowych PFRON, Fundusz uprawniony jest do przeprowadzania kontroli w siedzibie realizatora lub beneficjentów oraz miejscach wykonywania przez nich działalności.

VII. Zasady monitorowania i ewaluacji programu.

1. Oddziały przekazują do Biura Funduszu informacje dotyczące realizacji programu, wg wzoru stanowiącego załącznik nr 16 do procedur – co pół roku (do końca miesiąca następującego po zakończeniu półrocza, którego dotyczy sprawozdanie).
2. Na prośbę Biura Funduszu Oddziały przekazują informacje niezbędne do ewaluacji programu, sporządzone, między innymi, na podstawie danych przekazanych przez beneficjentów programu, zgodnie z zobowiązaniem wynikającym z umowy.
3. Ustala się następujące wskaźniki bazowe będące przedmiotem monitorowania programu oraz będące podstawą ewaluacji programu dla obszaru A – dofinansowanie projektów dotyczących inwestycji w wielorodzinnych budynkach mieszkalnych zapewniających dostępności do lokali zamieszkiwanych przez osoby niepełnosprawne:
   1. liczba osób z niepełnosprawnością narządu ruchu o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności zamieszkujących w wielorodzinnym budynku mieszalnym, w którym ma zostać zrealizowana inwestycja;
   2. liczba lokali w wielorodzinnym budynku mieszalnym, którym powinna zostać zapewniona dostępność.
4. Ustala się następujący wskaźnik bazowy będący przedmiotem monitorowania programu oraz będące podstawą ewaluacji programu dla obszaru B – likwidacja barier w urzędach, placówkach edukacyjnych, środowiskowych domach samopomocy, centrach i klubach integracji społecznej, przedsiębiorstwach społecznych, bibliotekach publicznych lub prowadzonych przez organizacje pozarządowe placówek rehabilitacyjnych w zakresie umożliwienia osobom z niepełnosprawnościami poruszania się i komunikowania: liczba osób z niepełnosprawnościami uczęszczających do środowiskowego domu samopomocy, centrum i klubu integracji społecznej którego dotyczy projekt lub liczba dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami uczęszczających do placówki edukacyjnej, której dotyczy projekt, według stanu na ostatni dzień roku poprzedzającego rok złożenia wystąpienia samorządu powiatowego lub wniosku o dofinansowanie.
5. Ustala się następujący wskaźnik bazowy będący przedmiotem monitorowania programu oraz będące podstawą ewaluacji programu dla obszaru C – tworzenie spółdzielni socjalnych osób prawnych:
   1. planowana liczba osób z niepełnosprawnościami, które znajdą zatrudnienie w spółdzielni socjalnej osób prawnych na nowo wyposażonych stanowiskach pracy;
   2. wysokość środków zaplanowanych przez beneficjenta na utworzenie spółdzielni socjalnej osób prawnych, na rok złożenia wystąpienia samorządu powiatowego lub wniosku o dofinansowanie.
6. Ustala się następujące wskaźniki bazowe będące przedmiotem monitorowania programu oraz będące podstawą ewaluacji programu dla obszaru D – likwidacja barier transportowych:
   1. liczba pojazdów (w rozbiciu na mikrobusy-pojazdy o liczbie miejsc 9 łącznie z kierowcą i autobusy) wykorzystywanych do przewozu osób z niepełnosprawnościami będących w posiadaniu beneficjenta, w tym pojazdów przystosowanych do przewozu osób na wózkach inwalidzkich, według stanu na ostatni dzień roku poprzedzającego rok złożenia wystąpienia samorządu powiatowego lub wniosku o dofinansowanie;
   2. liczba osób z niepełnosprawnościami, z wyodrębnieniem osób z niepełnosprawnościami na wózkach inwalidzkich, którym beneficjent zapewnia stały codzienny przewóz, według stanu na ostatni dzień roku poprzedzającego rok złożenia wystąpienia samorządu powiatowego lub wniosku o dofinansowanie;
   3. wysokość środków zaplanowanych przez beneficjenta na zakup lub przystosowanie pojazdów przeznaczonych do przewozu osób z niepełnosprawnościami, na rok złożenia wystąpienia samorządu powiatowego lub wniosku o dofinansowanie;
   4. liczba placówek służących rehabilitacji osób z niepełnosprawnościami / warsztatów terapii zajęciowej, których uczestnikom beneficjent zapewnia stały codzienny przewóz, według stanu na ostatni dzień roku poprzedzającego rok złożenia wystąpienia jednostki samorządu powiatowego lub wniosku o dofinansowanie.
7. Ustala się następujące wskaźniki będące przedmiotem monitorowania programu oraz będące podstawą ewaluacji programu dla obszaru E – dofinansowanie wymaganego wkładu własnego w projektach dotyczących aktywizacji i/lub integracji osób z niepełnosprawnościami:
   1. wskaźniki wkładu:
      1. iloraz kwoty wkładu własnego deklarowanej przez beneficjenta projektu oraz kwoty rzeczywistego wkładu własnego w projekcie,
      2. iloraz kwoty środków pochodzących z PFRON deklarowanej przez beneficjenta projektu oraz kwoty rzeczywistego wkładu środków pochodzących z PFRON w projekcie,
      3. iloraz planowanego kosztu projektu oraz rzeczywistego kosztu projektu;
   2. wskaźnik rezultatu – liczba osób z niepełnosprawnościami, które skorzystały z rezultatów projektu w ciągu sześciu miesięcy następujących po miesiącu zakończenia projektu.
8. Ustala się następujące wskaźniki bazowe będące przedmiotem monitorowania programu oraz będące podstawą ewaluacji programu dla obszaru F – utworzenie / remont lub modernizację warsztatów terapii zajęciowej:
   1. liczba warsztatów terapii zajęciowej, środowiskowych domów samopomocy i zakładów aktywności zawodowej na terenie powiatu (według stanu na ostatni dzień roku poprzedzającego rok wystąpienia realizatora programu o uczestnictwo w programie), w których zidentyfikowano ryzyko likwidacji miejsc dla osób z niepełnosprawnościami ze względu na degradację infrastruktury warsztatu;
   2. wysokość środków przeznaczonych w planie realizatora programu na utworzenie warsztatu terapii zajęciowej, na rok wystąpienia realizatora programu o uczestnictwo w programie;
   3. wysokość środków przeznaczonych w planie realizatora programu na przeciwdziałanie degradacji infrastruktury istniejących warsztatów terapii zajęciowej, środowiskowych domów samopomocy i zakładów aktywności zawodowej na rok wystąpienia realizatora programu o uczestnictwo w programie.
9. Ustala się następujące wskaźniki bazowe będące przedmiotem monitorowania programu oraz będące podstawą ewaluacji programu dla obszaru G – finansowanie zadań ustawowych powiatu dotyczących rehabilitacji zawodowej:
   1. liczba osób z niepełnosprawnościami zarejestrowanych jako bezrobotne lub poszukujące pracy na terenie powiatu, według stanu na ostatni dzień roku poprzedzającego rok złożenia przez samorząd powiatowy wniosku o dofinansowanie;
   2. wysokość środków zaplanowanych przez powiat na zadania dotyczące aktywizacji zawodowej osób z niepełnosprawnościami, na rok złożenia wniosku o dofinansowanie.
10. Ustala się następujące wskaźniki bazowe będące przedmiotem monitorowania programu oraz będące podstawą ewaluacji programu dla obszaru H –zmniejszenie barier transportowych, które napotykają osoby z niepełnosprawnościami:
    1. planowana liczba osób z niepełnosprawnościami, które zostaną objęte usługą transportu door-to-door w ramach realizacji projektu.;
    2. planowana liczba przewozów osób z niepełnosprawnościami, które zostaną zrealizowane w ramach usługi door-to-door w okresie realizacji projektu.
11. Na podstawie porównania wskaźników, o których mowa w ust. 3-10 przeprowadzana jest ocena realizacji programu w poszczególnych samorządach powiatowych uczestniczących w programie oraz ewaluacja interim (w połowie okresu programowania) oraz ex-post całego programu.
12. Ewaluujący program może w procesie ewaluacji użyć oprócz analizy wskaźników wskazanych w programie innych, uznanych w nauce, metod ewaluacji.
13. Koszty ewaluacji pokrywane są ze środków przeznaczonych w planie finansowym Funduszu na realizację programu.
14. Środki przeznaczone w planie finansowym Funduszu na ewaluację programu pozostają w dyspozycji Zarządu PFRON.