P42 - Związki partnerskie
Celem priorytetu jest uregulowanie sytuacji prawnej związków nieformalnych, które nie chcą albo nie mogą zawrzeć małżeństwa oraz wykonanie wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Projekt ustawy zawiera uregulowania dotyczące sposobu zawierania, ustania i unieważnienia związku partnerskiego/nieformalnego, praw i obowiązków osób w takim związku oraz stosunków majątkowych. Projekt przyznaje tym związkom uprawnienia w obszarze opieki zdrowotnej, zabezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, pomocy społecznej, dziedziczenia i podatków. Priorytet zakłada także nowelizacje przepisów związanych z ochroną praw osób trzecich.
Stan realizacji (na 31.03.2026)
Projekt ustawy został przyjęty przez Radę Ministrów, co zakończyło etap rządowy priorytetu. 30 grudnia 2025 r. projekt trafił do Sejmu, a 13 lutego 2026 r. odbyło się jego I czytanie. Wniosek o odrzucenie projektu w pierwszym czytaniu został oddalony — za odrzuceniem głosowało 199 posłów, przeciw 233, przy 3 głosach wstrzymujących się. Komisja Nadzwyczajna do rozpatrzenia projektów ustaw dotyczących statusu osoby najbliższej w związku i umowy o wspólnym pożyciu przeprocedowała ustawę główną, a następnie zajmie się ustawą wprowadzającą.
Główne działania zrealizowane w I kw. 2026 r.
- Rządowy projekt ustawy trafił do Parlamentu, gdzie miało miejsce I czytanie na posiedzeniu Sejmu.
Główne działania planowane do realizacji w I kw. 2026 r.
- Przeprocedowanie projektu ustawy przez Parlament.
Najważniejsze założenia projektu ustawy:
- Umożliwia osobom pełnoletnim zawarcie umowy o wspólnym pożyciu u notariusza, która będzie rejestrowana w Urzędzie Stanu Cywilnego.
- Strony mogą, ale nie muszą, uregulować w umowie kwestie majątkowe (wspólność lub rozdzielność) oraz obowiązek alimentacyjny po rozwiązaniu związku.
- Umowa może obejmować prawo do korzystania ze wspólnego mieszkania i termin jego opuszczenia w razie rozwiązania związku.
- Zapewnia dostęp do informacji medycznych i dokumentacji partnera.
- Daje możliwość skorzystania ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn oraz czynności cywilnoprawnych.