Główny Inspektorat
Sanitarny

Zima sprzyja nasileniu infekcji sezonowych – grypa i RSV mogą być szczególnie groźne dla wrażliwych grup pacjentów. O aktualnych zagrożeniach epidemiologicznych oraz szczepieniach noworodków przeciw gruźlicy podczas pilotażu badań przesiewowych mówił Główny Inspektor Sanitarny dr n. med. Paweł Grzesiowski na briefingu prasowym.

Grypa

- Ostatnie tygodnie, zarówno w Polsce, jak i w większości krajów Europy, to czas dużej aktywności wirusów sezonowych. Rośnie zwłaszcza liczba osób chorujących na grypę i – w mniejszym stopniu - infekcje wywołane RSV, natomiast na średnim poziomie utrzymuje się liczba zachorowań na COVID-19 – wskazuje dr Paweł Grzesiowski. - Wbrew popularnym opiniom niskie temperatury, które panowały w ostatnich tygodniach, nie wymrażają wirusów. Osoba, która ulegnie wychłodzeniu, łatwo może złapać infekcję. Na naszą odporność negatywnie wpływa także smog, który teraz w wielu miejscach jest bardzo nasilony. Jeśli nie musimy wychodzić, warto zostać w domu.

Z najnowszych danych wynika, że zachorowalność na grypę rośnie bardzo dynamicznie –  na przełomie stycznia i lutego w ciągu tygodnia zachorowało blisko 400 osób na 100 tys. mieszkańców kraju - ale łączna liczba zachorowań wciąż jest niższa niż przed rokiem. W tym sezonie zachorowało ponad 430 tys. osób – to jednak wciąż mniej niż przed rokiem (w sezonie 2024/25 zachorowało blisko 694 tys. osób). Ponad 21,6  tys. osób trafiło do szpitali z powodu powikłań, a ponad 1 tys. osób zmarło (przed rokiem – odpowiednio 30,3 tys. i 1,5 tys.).

Dominującym podtypem pozostaje wirus A(H3N2), czyli tzw. wariant K, który nie wykazuje szczególnej zjadliwości. Charakterystycznymi objawami grypy są: gorączka, bóle mięśniowe, osłabienie i kaszel. Niepokojącymi objawami, wymagającymi szybkiego kontaktu z lekarzem, są natomiast zaburzenia oddychania czy problemy z układem krążenia.

- W najbliższym czasie spodziewamy się dużego obciążenia placówek medycznych POZ oraz SOR i szpitali – zwraca uwagę Główny Inspektor Sanitarny. – Aby ograniczyć rozprzestrzenianie się choroby, zalecamy organizację stref przyjęć dla pacjentów z objawami infekcji, ich testowanie, zapewnienie izolacji kropelkowo-powietrznej, wprowadzenie masek ochronnych, zabezpieczenie dostępności leków przeciwgrypowych i szczepienia personelu, zarówno medycznego, jak i pomocniczego.

Dr Grzesiowski przypomina także, że nadal warto się zaszczepić przeciw grypie – sezon grypowy trwa od października do maja. Szczepionki, również te objęte refundacją, są dostępne zarówno w przychodniach POZ, jak i w aptekach. Szczepienia zalecane są przede wszystkim dzieciom, seniorom, personelowi medycznemu i pracownikom oświaty i opieki społecznej.

Wciąż aktualne są także zasady niefarmakologicznego przerywania łańcucha zakażeń:

• higiena rąk,
• higiena kaszlu,
• maski fp2 w placówkach medycznych oraz opieki długoterminowej,
• dystans społeczny,
• zmniejszenie mobilności i udziału osób z grup ryzyka w zgromadzeniach,
• wprowadzanie pracy zdalnej w większym zakresie.

Więcej informacji o grypie

Zakażenia wirusem RSV

W ostatnich tygodniach wyraźnie rośnie także liczba osób zakażonych wirusem RSV – szczególnie dzieci poniżej 4 lat.

Syncytialny wirus oddechowy (RSV - respiratory syncytial virus) to powszechny wirus układu oddechowego, który powoduje zazwyczaj objawy przypominające przeziębienie.
Chociaż większość przypadków jest łagodna (osoby zakażone wirusem RSV zwykle wracają do zdrowia w ciągu około tygodnia bez konieczności leczenia), RSV może zaostrzyć istniejące schorzenia i powodować poważne komplikacje, które mogą zagrażać życiu. Najbardziej zagrożone są wcześniaki i dzieci poniżej 6. miesiąca życia, osoby powyżej 65. roku życia oraz osoby z osłabionym układem odpornościowym lub istniejącymi wcześniej schorzeniami, takimi jak cukrzyca, choroby serca i choroby płuc. Kobietom w ciąży i seniorom zaleca się szczepienie przeciwko tej chorobie.

Więcej informacji o zakażeniach wywołanych RSV

Szczepienie przeciw gruźlicy

Główny Inspektor Sanitarny przypomniał także, że w Polsce wciąż obowiązuje szczepienie noworodków przeciw gruźlicy przed wypisaniem ze szpitala położniczego, a podanie jednej dawki tej szczepionki chroni dziecko przed najcięższymi postaciami choroby. 

- Otrzymujemy sygnały, że wdrożone we wrześniu badanie przesiewowe noworodków w kierunku wrodzonych niedoborów odporności (SCID) powoduje u części rodziców wątpliwości co do szczepienia dziecka przeciw gruźlicy przed uzyskaniem wyniku tego badania. Gruźlica wciąż jednak jest w Polsce groźna. Szacuje się, że rocznie może urodzić się w Polsce 4-5 dzieci z zespołem SCID, a chorych na gruźlicę diagnozuje się w ciągu roku ponad 4 tys. Oznacza to, że ryzyko zakażenia noworodka gruźlicą jest istotnie wyższe niż ryzyko wykrycia u niego SCID – podkreśla dr Grzesiowski.

Szczepienie noworodków przeciw gruźlicy (BCG) w pierwszej dobie życia jest w Polsce powszechne i obowiązkowe, a ponadto uzasadnione obecną sytuacją epidemiologiczną. Nowe badanie przesiewowe umożliwia wczesne wykrycie SCID (ciężkiego złożonego niedoboru odporności) i natychmiastowe rozpoczęcie leczenia. W przypadku dziecka z wykrytym SCID, które zostało zaszczepione BCG, niezwłocznie wdrażane jest profilaktyczne leczenie przeciwprątkowe.

Wspólny komunikat MZ i GIS na temat szczepień noworodków przeciw gruźlicy