SP ZOZ MSWiA w Opolu

Terapia w komorze hiperbarycznej wywiera następujące korzystne działania:

• dostarcza zwiększoną ilość tlenu do chorych i niedotlenionych tkanek i narządów,
• poprawia krążenie krwi,
• wspiera organizm w walce z zakażeniami,
• działa bakteriobójczo i bakteriostatycznie,
• zmniejsza obrzęki tkanek i utratę płynów,
• zmniejsza objętość pęcherzyków gazu,
• przyśpiesza eliminację tlenku węgla.

 

Ostateczna kwalifikacja do leczenia HBOT dokonywana jest przez lekarza Ośrodka Terapii Hiperbarycznej na podstawie skierowania, które powinno zawierać:

1. pieczątkę lub nadruk z nazwą, adresem, telefonem świadczeniodawcy oraz numerem umowy zawartej z NFZ,

a) datę wystawienia skierowania,

b) PESEL oraz imię i nazwisko ubezpieczonego,

c) rozpoznanie i kod jednostki chorobowej według ICD-10 zgodny z wymogami NFZ,

d) cel skierowania (rodzaj porady lub przekazanie do leczenia albo rodzaj procedury),

e) podpis i pieczątkę lekarza z czytelnym numerem prawa wykonywania zawodu,

f) załączone lub opisane wykonane dotychczas badania lub dotychczasowe postępowanie,

g) jeśli powodem skierowania jest zapalenie kości – scyntygrafia, TK, MR,

h) zakażone rany – aktualny wynik badania mikrobiologicznego z zaleconym antybiotykiem

i) w przypadku skierowania z powodu nagłej głuchoty – audiogram, powtórzony po siedmiu i czternastu ekspozycjach HBO.

2. EKG ważne 2 tyg

3. RTG klatki piersiowej– ważne 1 rok.

4.Karty informacyjne z dotychczasowego leczenia.

WSKAZANIA DO LECZENIA HBO:
Wskazania przewlekłe:
Trudno gojące się rany – rany, które pomimo prawidłowego leczenia i po wyczerpaniu innych dostępnych metod leczenia nie goją się, co najmniej od 4 tygodni. Przed skierowaniem pacjenta na leczenie HBO należy wykonać:

• badanie mikrobiologiczne – posiew z rany. Na tej podstawie pacjent powinien mieć
• włączoną celowaną antybiotykoterapię.
• rana powinna być opracowana chirurgicznie przed rozpoczęciem leczenia (oczyszczona z tkanek zmienionych martwiczo, ropnego włóknika).
• badanie USG dopplerowskie naczyń tętniczych lub żylnych. W przypadku zmian w naczyniach tętniczych pacjent powinien być skonsultowany przez chirurga naczyniowego (zabieg rewaskularyzacji naczyń tętniczych powinien być wykonany przed rozpoczęciem leczenia HBO).

Zakażenie tkanek miękkich - przed skierowaniem na leczenie HBO należy wykonać:

• badanie mikrobiologiczne – posiew z rany. Na tej podstawie pacjent powinien mieć włączoną celowaną antybiotykoterapię.
• rana powinna być opracowana chirurgicznie przed rozpoczęciem leczenia ( oczyszczona z tkanek zmienionych martwiczo, ropnego włóknika).

Popromienne uszkodzenia tkanek – leczenie rozpoczynamy po 6 miesiącach od zakończenia radioterapii.

Zapalenie kości i szpiku – rozpoznanie powinno być potwierdzone badaniem obrazowym (scyntygrafia, MRI, TK)

Wskazania ostre:
1. Nagła głuchota idiopatyczna, uraz akustyczny uszu – leczenie rozpoczynamy do 4 tygodni od wystąpienia. Pacjent powinien wykonać audiogram przed rozpoczęciem leczenia, w trakcie i pod koniec leczenia.
2. Zespół zmiażdżenia – leczenie rozpoczynamy w ciągu tygodnia od wystąpienia urazu.
3. Zespół kompartmentalny – rozpoczynamy leczenie w ciągu pierwszych godzin od wystąpienia urazu.
4. Zagrożony przeszczep skóry i przeszczep mięśniowo-szkieletowy - leczenie rozpoczynamy w ciągu pierwszych dni od położenia przeszczepu.
5. Tętniczy zator gazowy. Leczenie powinno być rozpoczęte w ciągu kilku godzin od wystąpienia objawów.
6. Choroba dekompresyjna -leczenie powinno być rozpoczęte w ciągu kilku godzin od wystąpienia objawów.
7. Zgorzel gazowa klostridialna i nieklostridialna
8. Zatrucie tlenkiem węgla – do leczenia HBO kwalifikowane są zatrucia ciężkie i średnio- ciężkie.
9. Poziom COHB oznaczony we krwi:

• powyżej 20% bez innych objawów
• powyżej 15% z objawami kardiologicznymi
• 10% ciężarne
• Dodatkowe wskazania – objawy neurologiczne, kardiologiczne
• Leczenie powinno być rozpoczęte w ciągu 4 do 6 godzin od zatrucia – najlepsze wyniki leczenia. Leczenie rozpoczynamy do 24 godzin od zatrucia CO.

OPISY JEDNOSTEK CHOROBOWYCH I WPŁYW TERAPII HBO
1. Trudno gojące się rany (m.in. w przebiegu cukrzycy)
Wprowadzenie terapii hiperbarycznej jako leczenia wspomagającego w przypadkach trudno gojących się ran doprowadziło do znacznej poprawy wyników leczenia. Dobry przykład stanowią efekty leczenia ran w przebiegu stopy cukrzycowej. Terapia HBO wspomaga w tym przypadku równolegle prowadzone leczenie chirurgiczne i antybiotykoterapię. Problemy z prawidłowym gojeniem się ran mogą być spowodowane np. współistniejącą cukrzycą, niewłaściwym przepływem krwi czy infekcjami. Leczenie ran opiera się na współdziałaniu lekarza ośrodka hiperbarycznego, chirurga, diabetologa, właściwej rehabilitacji.

2. Niedokrwienne ubytki skóry oraz przeszczepy skórne
Terapia HBO poprawia przepływ krwi przez przeszczep sprawiając, że erytrocyty są w stanie przemieszczać się przez zwężone naczynia włosowate, sprawia także, że płytki krwi w mniejszym stopniu zlepiają się blokując przepływ krwi. Terapia wspomaga powstawanie nowych naczyń krwionośnych w przeszczepie co sprawia, że szanse przyjęcia się przeszczepu wzrastają. HBO zmniejsza koszty leczenia, czas hospitalizacji oraz niedogodności dla pacjenta. W przypadku kiedy przeszczep obumiera, terapia HBO może jedynie podtrzymać jeszcze żywą część przeszczepu podczas gdy obumarłą należy usunąć chirurgicznie.

3. Zapalenie kości oporne na leczenie
Zapalenie kości wikła często pospolite urazy np. na skutek zakażenia rozwijającego się wzdłuż stabilizatorów (jak pręty czy płyty usztywniające złamane kości). W szczególności narażeni są pacjenci ze współistniejącą cukrzycą, miażdżycą naczyń krwionośnych, leczeni sterydami. Leczenie operacyjne jest w takich przypadkach trudne i może powodować dalsze szerzenie się zakażenia, bądź powstawanie nowych trudno gojących się ran. HBO pozwala powstrzymać zakażenie poprzez dostarczenie leukocytom tlenu niezbędnego do walki z bakteriami. Dodatkowy tlen stymuluje aktywność komórek tworzących włókna, które zwykle stanowią podstawę nowej tkanki oraz wspomaga aktywność fibroblastów, poprawiając proces gojenia się. W późniejszym czasie wspomaga rozrost
nowych naczyń w obszarze objętym procesem chorobowym, kontynuując korzyści wynikłe ze wstępnego leczenia. Nieodzowna jest kontynuacja leczenia chirurgicznego (polegającego na usuwaniu zakażonych implantów i martwych fragmentów tkanek). Czas podjęcia leczenia chirurgicznego i antybiotykoterapii powinny być zaplanowane równolegle z terapią HBO.

4. Popromienne uszkodzenie kości i tkanek miękkich
Duże dawki promieniowania X wykorzystywane w terapii nowotworów, szczególnie w obszarze głowy, szyi, miednicy mogą doprowadzić do uszkodzenia zdrowych kości i narządów w obszarze działania wiązki. Promienie uszkadzają małe naczynia biegnące w kościach i tkankach miękkich powodując przewlekły niedobór tlenu i rozwój zakażenia. Po upływie miesięcy a nawet lat od zakończenia leczenia mogą wystąpić objawy w postaci: bólu, ograniczonej ruchomości, owrzodzeń. Jeśli nie zostanie podjęte szybkie leczenie dolegliwości nasilają się. Leczenie operacyjne może pogorszyć stan pacjenta, wytwarzając nową trudno gojącą się ranę. HBO wspomaga nie tylko działanie białych ciałek krwi w zwalczaniu infekcji, ale również stymuluje komórki odpowiedzialne za procesy naprawcze do prawidłowej pracy. Terapia ta prowadzi do wzrostu nowych naczyń krwionośnych i wspomaga utrzymanie uzyskanych wcześniej efektów leczenia.

5. Inne agresywne zakażenia
Istnieje wiele zakażeń skóry i mięśni, które mogą się szybko szerzyć i uszkadzać narządy. Przykład stanowią zgorzel Fourniera oraz martwicze zapalenie powięzi. W tych zakażeniach czynnik zakażenia stanowi mieszana flora bakteryjna, która rozwija się dobrze w środowisku bogatym w tlen. Dlatego zakażenie może rozwijać się w pierwotnie zdrowej tkance skóry i mięśni. HBO wspomaga i poprawia mechanizmy obronne organizmu, gdyż białe ciałka krwi (które atakują bakterie), potrzebują dodatkowego tlenu do prawidłowego funkcjonowania. Daje to więcej czasu na działanie antybiotykom, a chirurgom możliwość usunięcia tkanek martwiczych. Śmiertelność wynikająca z tych zakażeń może być ograniczona przez wczesne zastosowanie HBO. U pacjentów zmniejsza się ilość tkanek wymagających usunięcia chirurgicznego.

6. Urazy
W przypadku urazu następuje szybki obrzęk tkanek. Obrzęk może spowodować: ucisk biegnących przez ten obszar naczyń, niedotlenienie tkanek leżących za przeszkodą, a w dalszej kolejności rozwój zakażenia oraz inne powikłania. Odcięcie dopływu tlenu utrudnia gojenie się i odnowę uszkodzonych tkanek. Czasami konieczna okazuje się amputacja kończyny. Dodatkowy tlen dostarczony w HBO zmniejsza obrzęk poprzez ograniczenie przecieku z uszkodzonych naczyń krwionośnych a docierając do uszkodzonych obszarów przyspiesza ich gojenie. HBO nie zastępuje chirurgicznego usunięcia martwiczych tkanek jednak w wyniku terapii obszar uszkodzonych tkanek koniecznych do opracowania chirurgicznego zmniejsza się, a tym samym maleje konieczność amputacji kończyny. Aby terapia HBO przyniosła dobre rezultaty musi być podjęta jak najszybciej.

Lista przeciwwskazań do terapii HBO
1. Przeciwwskazania bezwzględne:

• odma opłucnowa niezdrenowana,
• leczenie bleomycyną.

2. Przeciwwskazania względne:

• zakażenia czynne górnego odcinka układu oddechowego w tym przewlekłe zapalenie zatok i ostre schorzenia uszu,
• leczenie doksorubicyną, disulfiramem oraz Cis-platyną,
• drgawki w wywiadzie,
• gorączka,
• odmy samoistne w wywiadzie,
• nowotwory złośliwe,
• zapalenie nerwu wzrokowego,
• ciąża (tylko zatrucia tlenkiem węgla),
• rozedma, przewlekła obturacyjna choroba płuc,
• rozrusznik serca bez atestu hiperbarycznego,
• niepełnosprawność intelektualna,
• niepełnosprawność ruchowa.

Uprawnienie do kierowania do ośrodka Terapii Hiperbarycznej posiada każdy lekarz ubezpieczenia zdrowotnego.

Kod ośrodka terapii hiperbarycznej, to 7500

Konieczne badania do kwalifikacji to zdjęcie płuc (ważne 1 rok) oraz zapis EKG (ważny 2 tygodnie).

Wskazanie	kod ICD-10
popromienne uszkodzenie tkanek	L58
	L59
	N30.4
	K62.7
trudno gojące się rany, po wcześniejszym udokumentowanym niepowodzeniu leczenia innymi metodami
1) zespół stopy cukrzycowej	E10.5
	E10.6
	E11.5
	E11.6
2) zakażenie, martwica kikuta po amputacji	T87.4
	T87.5
3) zapalenie skóry i tkanki podskórnej	L08.0
	L08.8
4) rozlane, złośliwe zapalenie ucha zewnętrznego	H60.1
	H60.2
5) owrzodzenia odleżynowe	L89
6) owrzodzenia troficzne kk. dolnych w przebiegu niewydolności żylnej	I83.2
zapalenie, martwica kości	M86
	M87
	M91
	M92
przeszczepy skóry zagrożone martwicą	Z94.5
rekonstrukcja tkanek zagrożona martwicą	T87
zakażenie rany pourazowej	T79.3
zapalenie mostka, śródpiersia	M86
pooperacyjne, niestabilność mostka	M96.8
	J85.3
ropnie
1) ropnie wewnątrzczaszkowe	G07
2) ropniak opłucnej	J86
3) ropień płuca	J85
4) ropień wątroby	K75.0
promienica	A42
nagła głuchota idiopatyczna,	H83.3
	H91.2