Interwencja 5

Interwencja 5. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie.

Interwencja polega na zachowaniu tradycyjnych i rzadkich w uprawach gatunków roślin rolniczych, warzywnych i zielarskich, a także dawnych odmian oraz miejscowych populacji i ekotypów uprawianych na terenie Polski, skutkiem czego będzie dywersyfikacja upraw sprzyjająca zwiększaniu bioróżnorodności na terenach wiejskich.

Interwencja skierowana jest do beneficjentów, którzy uczestniczą w ochronie zaniechanych w uprawach odmian gatunków roślin uprawnych, a także gatunków roślin uprawnych, obecnie zagrożonych erozją genetyczną.

Interwencja 5. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie:

Wariant 5.1. Uprawa rzadkich gatunków lub odmian roślin;

Wariant 5.2. Wytwarzanie materiału siewnego rzadkich gatunków lub odmian roślin.

Realizacja interwencji polega na uprawie lub wytwarzaniu materiału siewnego:

odmian regionalnych i/lub amatorskich wpisanych do Krajowego Rejestru, tj.:

odmiany pszenicy zwyczajnej ozimej: Almari, Ostka Grodkowicka, Ostka Gruboziarnista Grodkowicka, Square Head Grodkowicka,
odmiany ziemniaka: Aksamitka, Aster, Atol, Ceza, Dalia, Drop, Ibis, Kolia, Lawina, Pierwiosnek, Ruta, Salto, Sonda, Wawrzyn, Zebra, Żagiel oraz
odmiana czosnku pospolitego: Silvia Prima, lub

odmian marginalnych gatunków roślin rolniczych wpisanych do krajowego rejestru lub zarejestrowanych we Wspólnym katalogu odmian roślin rolniczych, takich jak: owies szorstki (syn. owies owsik), proso zwyczajne, pszenica orkisz jara, pszenica twarda, gorczyca sarepska, kminek zwyczajny, len zwyczajny – włóknisty, mak, rzepik, esparceta siewna, komonica zwyczajna, koniczyna białoróżowa (syn. koniczyna szwedzka), koniczyna perska, lucerna chmielowa, kostrzewa nitkowata, kostrzewa owcza, mietlica biaława, mietlica pospolita, mietlica psia, mietlica rozłogowa, rajgras wyniosły (syn. rajgras francuski), stokłosa uniolowata, tymotka kolankowata, wiechlina błotna, wiechlina gajowa, wiechlina zwyczajna, wyczyniec łąkowy, brukiew, kapusta pastewna
gatunków rzadko uprawianych roślin rolniczych i warzywnych, takich jak: pszenica płaskurka, pszenica samopsza, żyto krzyca, lnianka siewna (lniczniki siewny), nostrzyk biały, nostrzyk żółty, przelot pospolity, komonica błotna, gryka tatarka, lędźwian siewny, soczewica jadalna, pasternak zwyczajny, sałata łodygowa,
gatunków rzadko uprawianych roślin zielarskich, takich jak: bukwica zwyczajna, centuria pospolita, czosnek niedźwiedzi, fiołek trójbarwny, goryczka żółta, pierwiosnka lekarska, różeniec górski, turówka leśna, turówka wonna, wiązówka bulwkowa, arnika górska, arcydzięgiel litwor*.

* Wytwarzanie materiału siewnego (wariant 5.2) nie dotyczy gatunków rzadko uprawianych roślin zielarskich wymienionych w lit. d).

Ze względu na specyfikę interwencji, w trakcie realizacji zobowiązania dopuszczalne jest zwiększanie lub zmniejszanie powierzchni objętej zobowiązaniem lub zmiany miejsca realizacji tego zobowiązania. Rolnik może również dokonywać zmiany uprawianych roślin lub miejsca ich uprawy, pod warunkiem, że mimo dokonania tych zmian są spełnione warunki przyznania tej płatności.

Jednostkami odpowiedzialnymi za genetyczne zasoby roślin są:

Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin - Państwowy Instytut Badawczy
w Radzikowie,
Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach.

Płatności są przyznawane corocznie, przez okres 5-letniego zobowiązania rolnikom, którzy dobrowolnie przyjmują na siebie zobowiązanie w zakresie danego lub wariantu. Płatność w całości lub w części rekompensuje utracony dochód i dodatkowo poniesione koszty.

Wymogi, jakie muszą zostać spełnione w ramach Interwencji 5:

obowiązek posiadania planu działalności rolnośrodowiskowej;
obowiązek prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej.

Rolnik realizujący zobowiązanie w ramach wariantu 5.1. Uprawa rzadkich gatunków lub odmian roślin, składa do 31 lipca roku złożenia wniosku, dokument potwierdzający zakup kwalifikowanego materiału siewnego lub materiału siewnego kategorii standard roślin odmian regionalnych i amatorskich wpisanych do krajowego rejestru lub odmian marginalnych z gatunków roślin rolniczych – w przypadku gdy składany wniosek dotyczy:

roku, w którym została rozpoczęta w ramach tego wariantu uprawa rośliny danej odmiany regionalnej albo amatorskiej wpisanej do krajowego rejestru albo odmiany marginalnych z gatunków roślin rolniczych;
czwartego roku uprawy w ramach tego wariantu rośliny danej odmiany regionalnej albo amatorskiej wpisanej do krajowego rejestru albo odmiany marginalnych z gatunków roślin rolniczych – składanie dokumentu w czwartym roku nie dotyczy odmian regionalnych i odmian amatorskich wpisanych do krajowego rejestru oraz odmian marginalnych gatunków roślin rolniczych, które są bylinami.

Rolnik realizujący zobowiązanie w ramach wariantu 5.2. Wytwarzanie materiału siewnego rzadkich gatunków lub odmian roślin, składa do 31 października roku złożenia wniosku:

świadectwo oceny laboratoryjnej materiału siewnego odmian regionalnych lub odmian amatorskich wpisanych do krajowego rejestru lub odmian marginalnych gatunków roślin rolniczych, albo
informację o wynikach badania materiału siewnego uzyskanego z roślin uprawianych w tym roku - w przypadku roślin gatunków rzadko uprawianych roślin rolniczych i warzywnych, lub
oświadczenie o posiadaniu plantacji nasiennej rośliny dwuletniej lub rośliny będącej byliną – w pierwszym roku uprawy tej rośliny dwuletniej lub będącej byliną.

Płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna do tego samego obszaru może być przyznana tylko z tytułu realizacji jednego zobowiązania (jednej interwencji lub wariantu). W przypadku gdy rolnik ubiega się o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do tego samego obszaru z tytułu realizacji więcej niż jednego wariantu lub interwencji, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana do zobowiązania, dla którego przewidziano wyższą stawkę płatności na 1 ha.

Łączenie różnych zobowiązań oraz różnych działań w gospodarstwie.

Płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna w ramach wariantów Interwencji 5. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie może być przyznana w przypadku równoczesnej realizacji w gospodarstwie zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego podjętego w ramach PROW 2014-2020 w ramach Pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone.

W przypadku płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych (WPR 2023-2027) rekompensata kosztów transakcyjnych przysługuje w ramach Wariantu 5.2, z tytułu wykonania w laboratoriach urzędowych lub laboratoriach akredytowanych, oceny wytworzonego materiału siewnego potwierdzającej wymaganą jakość wytworzonego materiału siewnego gatunków lub odmian roślin uprawianych na gruntach ornych, zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, objętych obszarem zatwierdzonym, w ramach danego wariantu.

W przypadku ubiegania się o rekompensatę kosztów transakcyjnych, należy zaznaczyć odpowiednie pola „przyznanie kosztów transakcyjnych w ramach” w części dotyczącej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach WPR 2023-2027 w eWniosekPlus.

W przypadku realizacji wariantu 5.2 płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana do gruntów ornych, których łączna powierzchnia wynosi nie mniej niż wielkość powierzchni plantacji nasiennych roślin odmian regionalnych i amatorskich wpisanych do krajowego rejestru, lub odmian marginalnych z gatunków roślin rolniczych, określona dla wytwarzania materiału siewnego kategorii kwalifikowany w przepisach o nasiennictwie.

Płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna w ramach wszystkich wariantów Interwencji 5. jest przyznawana do łącznej powierzchni uprawy rośliny danego gatunku lub danej odmiany nie większej niż 5 ha.