Agencja Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa

Pakiet 4 (Interwencja 10. Kontynuacja zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych realizowanych w ramach działania „Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 w zakresie Pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000)
Pakiet 5 (Interwencja 11.  Kontynuacja zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych realizowanych w ramach działania „Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 w zakresie Pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000) 

W roku 2026 kontynuowane są jedynie zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatyczne podjęte w roku 2022 w ramach PROW 2014-2020.

Pakiet 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000 składa się z poniższych wariantów:
Wariant 4.1. Zmiennowilgotne łąki trzęślicowe,
Wariant 4.2. Zalewowe łąki selernicowe i słonorośla,
Wariant 4.3. Murawy,
Wariant 4.4. Półnaturalne łąki wilgotne,
Wariant 4.5. Półnaturalne łąki świeże,
Wariant 4.6.1. Torfowiska – wymogi obowiązkowe,
Wariant 4.6.2. Torfowiska – wymogi obowiązkowe i uzupełniające,
Wariant 4.7. Ekstensywne użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO),
Wariant 4.8. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki,
Wariant 4.9. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: wodniczki,
Wariant 4.10. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: dubelta lub kulika wielkiego,
Wariant 4.11. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: derkacza

Pakiet 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000 składa się z poniższych wariantów:
Wariant 5.1. Zmiennowilgotne łąki trzęślicowe,
Wariant 5.2. Zalewowe łąki selernicowe i słonorośla,
Wariant 5.3. Murawy,
Wariant 5.4. Półnaturalne łąki wilgotne,
Wariant 5.5. Półnaturalne łąki świeże,
Wariant 5.6.1. Torfowiska – wymogi obowiązkowe,
Wariant 5.6.2. Torfowiska – wymogi obowiązkowe i uzupełniające

Płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna w 2026 roku przysługuje rolnikowi lub zarządcy, jeżeli:
•    został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o przyznanie tej płatności;
•    łączna powierzchnia posiadanych przez rolnika użytków rolnych w przypadku realizacji Pakietu 4 i 5 wynosi co najmniej 1 ha użytków rolnych lub 1 ha obszarów przyrodniczych w przypadku wnioskowania o tę płatność o zarządców; 
•    posiada grunty na podstawie tytułu prawnego na dzień 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności;
•    realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 70 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 przez 1 rok, które jest kontynuacją zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego podjętego w 2022 r. w ramach PROW 2014-2020 w zakresie Pakietu 1 lub 4 lub 5.
Rolnika wnioskującego o płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne nie obowiązuje warunek rolnika aktywnego zawodowo.
Zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne w ramach Pakietów 4 i 5 obejmuje użytki rolne lub obszary przyrodnicze, na których występują typy siedlisk przyrodniczych wymienione w ust. 3 pkt 1 lit. b, c lub f załącznika nr 4 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego PRSK lub siedliska lęgowe ptaków z gatunków wymienionych w ust. 3 pkt 3 załącznika nr 4 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego PRSK, które były objęte zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym PRSK, objęte obszarem zatwierdzonym.
Zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne w ramach wariantów Pakietu 4 i 5 nie podlega zmianie w trakcie realizacji (brak możliwości zmiany: wielkości obszaru objętego tym zobowiązaniem, zmiany uprawianych roślin (trwałych użytków zielonych lub obszarów przyrodniczych) lub miejsca ich uprawy.
Jeżeli w trakcie realizacji zobowiązania w ramach wariantu Pakietu 4 obszary objęte tym zobowiązaniem zostaną wyłączone z obszaru Natura 2000, zobowiązanie to staje się zobowiązaniem w ramach odpowiedniego wariantu Pakietu 5. Powyższa zasada nie dotyczy zobowiązań realizowanych w ramach wariantów 4.7 – 4.11. 
Jeżeli w trakcie realizacji zobowiązania w ramach wariantu Pakietu 5 obszary objęte tym zobowiązaniem zostaną objęte obszarem Natura 2000, zobowiązanie to staje się zobowiązaniem w ramach odpowiedniego wariantu Pakietu 4.

Rolnik lub zarządca realizujący zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne w ramach Pakietu 4 i 5 przestrzega następujących wymogów:
•    posiada plan działalności rolnośrodowiskowej, sporządzony w roku, w którym podjął odpowiednie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne PROW,
•    prowadzi na formularzu udostępnionym przez ARiMR, rejestr działalności rolnośrodowiskowej w odniesieniu do gruntów objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym, zawierający wykaz: działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin oraz wypasów zwierząt – w przypadku prowadzenia wypasu,
•    posiada dokumentację przyrodniczą stanowiącą szczegółową charakterystykę danego siedliska przyrodniczego lub siedliska lęgowego ptaków, sporządzoną przez eksperta przyrodniczego, na formularzu udostępnionym przez Agencję, zgodnie z metodyką sporządzania takiej dokumentacji udostępnioną przez Agencję, w roku poprzedzającym rok rozpoczęcia lub w roku rozpoczęcia realizacji danego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego lub w drugim roku realizacji zobowiązania – w przypadku Pakietu 4 i 5, z wyłączeniem wariantu 4.7, czyli sporządzoną w ramach odpowiedniego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW,
•    określonych przez doradcę rolnośrodowiskowego w planie działalności rolnośrodowiskowej – w przypadku wariantu 4.7,
•    określonych przez eksperta przyrodniczego w dokumentacji przyrodniczej – w przypadku Pakietu 4 i 5, z wyłączeniem wariantu 4.7 – chyba że te wymogi są sprzeczne z wymogami określonymi w rozporządzeniu PRSK,
•    określonych w załączniku nr 2 do rozporządzenia PRSK dla danego pakietu lub wariantu.

W 2026 r. w ramach Pakietu 5 płatności podlegają degresywności w zależności od powierzchni deklarowanej do płatności. Stosowana jest następująca degresywność:
•    100% stawki podstawowej – za powierzchnię od 0,10 ha do 50 ha,
•    75% stawki podstawowej – za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha,
•    60% stawki podstawowej – za powierzchnię powyżej 100 ha.

Stawka podstawowa jest określona w rozporządzeniu ZRSK.

W przypadku gdy o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach pakietu 1 i 5 ubiega się spółdzielnia produkcji rolnej albo spółdzielnia rolników, progi degresywności są stosowane w odniesieniu do każdego z członków tych spółdzielni osobno (na wniosek spółdzielni), zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu ZRSK oraz pod warunkiem, jeżeli ta spółdzielnia poddała się badaniu lustracyjnemu, w ciągu ostatnich trzech lat poprzedzających rok złożenia wniosku o przyznanie tej płatności.

Płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna może zostać przyznana:
•    w ramach Pakietu 4 do położonych na obszarze Natura 2000:
•    trwałych użytków zielonych, na których występują siedliska przyrodnicze (w przypadku wariantów 4.1–4.6) lub siedliska lęgowe ptaków (w przypadku wariantów  4.8–4.11), określone w zał. nr 4 do rozporządzenia PRSK, jeżeli są położone na specjalnym obszarze ochrony siedlisk lub na obszarze specjalnej ochrony ptaków, lub na obszarze mającym znaczenie dla Wspólnoty, w rozumieniu przepisów o ochronie przyrody;
•    obszarów przyrodniczych, na których występują siedliska przyrodnicze (w przypadku wariantu 4.2, 4.3 lub 4.6) lub siedliska lęgowe ptaków (w przypadku wariantów 4.8–4.11), określone w zał. nr 4 do rozporządzenia PRSK, jeżeli są położone na specjalnym obszarze ochrony siedlisk lub na obszarze specjalnej ochrony ptaków, lub na obszarze mającym znaczenie dla Wspólnoty, w rozumieniu przepisów o ochronie przyrody.

Jeżeli dla danego obszaru Natura 2000 został ustanowiony plan ochrony albo plan zadań ochronnych, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna w ramach wariantów Pakietu 4 jest przyznawana, jeżeli:
•    działania obligatoryjne zawarte w tym planie nie są sprzeczne z wymogami określonymi dla danego wariantu – w przypadku wszystkich wariantów  Pakietu 4;
•    działania fakultatywne zawarte w tym planie nie są sprzeczne z wymogami określonymi dla danego wariantu – w przypadku wariantów Pakietu 4 innych niż wariant 4.7.

•    w ramach Pakietu 5 do położonych poza obszarem Natura 2000:
•    trwałych użytków zielonych lub obszarów przyrodniczych, które były objęte zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym PROW podjętym w 2022 roku w ramach Pakietu 5, na których występują siedliska przyrodnicze, określone w zał. nr 4 rozporządzeniu PRSK.
Jeżeli w trakcie realizacji zobowiązania w ramach wariantu Pakietu 4 obszary objęte tym zobowiązaniem zostaną wyłączone z obszaru Natura 2000, zobowiązanie to staje się zobowiązaniem w ramach odpowiedniego wariantu Pakietu 5 (nie dotyczy wariantów 4.7–4.11).
Jeżeli w trakcie realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego w ramach wariantu Pakietu 5 obszary objęte tym zobowiązaniem, zostaną objęte obszarem Natura 2000, zobowiązanie to staje się zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach odpowiedniego wariantu Pakietu 4.
Wymogi jakie rolnik musi spełniać w przypadku realizacji zobowiązania w ramach Pakietu 4 i 5:
•    zakaz tworzenia nowych, rozbudowy i odtwarzania istniejących urządzeń melioracji wodnych, 
z wyjątkiem konstrukcji urządzeń mających na celu dostosowanie poziomu wód, wykorzystując istniejące urządzenia melioracji wodnych do wymogów siedliskowych gatunków lub siedlisk będących przedmiotem ochrony w danym pakiecie, jeżeli takie działania zostaną dopuszczone przez eksperta przyrodniczego, a w przypadku wariantu 4.7. – przez doradcę rolnośrodowiskowego;
•    składowania biomasy wśród kęp drzew i zarośli, w rowach, jarach i innych obniżeniach terenu (położonych na działkach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej),
•    w przypadku ochrony siedlisk lęgowych ptaków w zależności od występujących gatunków: rycyka, kszyka, krwawodzioba, czajki, wodniczki, dubelta, kulika wielkiego i derkacza, w załączniku nr 2 do rozporządzenia PRSK określone są szczegółowe wymogi w odniesieniu do: sposobu użytkowania, terminów koszenia, odsetka powierzchni pozostawionej bez koszenia, częstości pokosu, maksymalnej obsady zwierząt, terminów wypasu, ograniczenia dawki nawozów, wapnowania (dotyczy wariantów Pakietu 4),
•    w przypadku ochrony zmiennowilgotnych łąk trzęślicowych, zalewowych łąk selernicowych i słonorośli, muraw, półnaturalnych łąk wilgotnych, półnaturalnych łąk świeżych, torfowisk szczegółowe wymogi w odniesieniu do: sposobu użytkowania, terminów koszenia, odsetka powierzchni pozostawionej bez koszenia, liczby pokosów, maksymalnej obsady zwierząt, terminów wypasu, ograniczenia dawki nawozów, wapnowania, bronowania, określone są w załączniku nr 2 do rozporządzenia PRSK (dotyczy wariantów Pakietu 4 i 5).