Agencja Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa

Pojęcie siły wyższej odnosi się do nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych okoliczności niezależnych od powołującego się na nie podmiotu gospodarczego, których skutków nie można było uniknąć pomimo zachowania należytej staranności.

Katalog przypadków, które mogą zostać uznane za siłę wyższą lub nadzwyczajne okoliczności nie ma charakteru zamkniętego. Siłą wyższą jest każde zdarzenie charakteryzujące się następującymi cechami: zewnętrznością, niemożliwością jego przewidzenia oraz niemożliwością zapobieżenia jego skutkom. ARiMR/SW w każdym przypadku dokonuje indywidualnej oceny, czy zgłoszone przez beneficjenta przyczyny niedopełnienia zobowiązania można uznać za siłę wyższą lub nadzwyczajne okoliczności.

Siła wyższa i nadzwyczajne okoliczności mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach:

• poważnej klęski żywiołowej lub poważnego zdarzenia pogodowego powodującego duże szkody w gospodarstwie;
• zniszczenia budynków inwentarskich w gospodarstwie w wyniku wypadku;
• wystąpienia ogniska choroby epizootycznej, choroby roślin lub obecności agrofaga roślin dotykającego cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw;
• wywłaszczenia całości lub dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku;
• śmierci beneficjenta;
• długoterminowej niezdolności beneficjenta do wykonywania zawodu.

Siła wyższa zwalnia podmiot gospodarczy z pewnych konsekwencji, które zgodnie z obowiązującymi przepisami zwykle wynikałyby z niedopełnienia obowiązku. Decyzję w sprawie uznania wystąpienia siły wyższej/nadzwyczajnych okoliczności podejmowana jest w oparciu o odpowiednie dowody.  
Dowodem potwierdzającym wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, mogą być wszystkie dane lub informacje, które przyczynią się do wyjaśnienia sprawy, a nie są sprzeczne z prawem. Dowodem mogą być przykładowo dokumenty urzędowe, dokumentacja medyczna, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.

Dowodami potwierdzającymi działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności w szczególności mogą być:

1. odpis skrócony aktu zgonu beneficjenta;
2. zaświadczenie o czasowej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, wydane na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników;
3. zaświadczenie o wystąpieniu pożaru - w przypadku szkód w uprawach lub płodach rolnych spowodowanych pożarem - wydane przez właściwego ze względu
   na miejsce wystąpienia zdarzenia komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej, w przypadku, gdy w zdarzeniu tym uczestniczyły jednostki ochrony przeciwpożarowej;
4. dokument sporządzony przez zakład ubezpieczeń z którym beneficjent zawarł umowę ubezpieczenia upraw co najmniej od jednego z tych ryzyk potwierdzający wystąpienie szkody w uprawach rolnych, z którego wynika powierzchnia upraw,
   na których wystąpiła szkoda spowodowana przez suszę, grad, deszcz nawalny, ujemne skutki przezimowania, przymrozki wiosenne, powódź, huragan, piorun, obsunięcie się ziemi lub lawinę w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich;
5. pisemne oświadczenia potwierdzające wystąpienie szkody w uprawach rolnych, spowodowanej przez suszę, grad, deszcz nawalny, ujemne skutki przezimowania, przymrozki wiosenne, powódź, huragan, piorun, obsunięcie się ziemi lub lawinę
   w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich sporządzone przez dwóch świadków, którzy nie są domownikami beneficjenta w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników – w przypadku gdy, komisja powoływana przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód, o której mowa w przepisach w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, nie została powołana oraz uprawy nie zostały objęte umową ubezpieczenia;
6. pisemne oświadczenie o wystąpieniu powodzi/zalania/huraganu sporządzone przez rolnika i potwierdzone przez dwóch świadków niebędących domownikami beneficjenta w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników;
7. pisemne oświadczenie beneficjenta o położeniu gospodarstwa rolnego na obszarze,
   na którym został wprowadzony stan klęski żywiołowej na podstawie przepisów
   o stanie klęski żywiołowej;
8. protokół oszacowania szkód w uprawach rolnych, spowodowanych przez suszę, grad, deszcz nawalny, ujemne skutki przezimowania, przymrozki wiosenne, powódź, huragan, piorun, obsunięcie się ziemi lub lawinę w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, sporządzony przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód, np. uwierzytelniony przez beneficjenta wydruk z aplikacji publicznej protokołu oszacowania szkód wraz z informacją o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody;
9. protokół oględzin lub ostatecznego szacowania szkody w uprawach i płodach rolnych wyrządzonych przez dzikie zwierzęta (np. dziki, łosie, jelenie, daniele
   i sarny), sporządzony przez upoważnionego przedstawiciela dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego lub inne podmioty uprawnione do szacowania szkód łowieckich na podstawie przepisów prawa łowieckiego;
10. protokół oględzin i oszacowania szkód wyrządzonych przez dzikie zwierzęta
    (np. żubry, niedźwiedzie, bobry) w uprawach rolnych sporządzony przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska, a na obszarze parku narodowego przez dyrektora tego parku, zgodnie z przepisami ustawy o ochronie przyrody.
11. decyzja właściwego wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa, wydana na podstawie przepisów o ochronie roślin, nakazująca zniszczenie roślin, produktów roślinnych lub przedmiotów w przypadku wystąpienia lub podejrzenia wystąpienia organizmów kwarantannowych;
12. decyzja właściwego organu nadzoru budowlanego, wydana na podstawie przepisów prawa budowlanego, określająca zakres i termin wykonania niezbędnych robót w celu uporządkowania terenu katastrofy i zabezpieczenia budynku służącego gospodarce rolnej do czasu wykonania robót doprowadzających budynek do stanu właściwego;
13. decyzja właściwego powiatowego lekarza weterynarii, wydana na podstawie przepisów o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, nakazująca zabicie lub ubój zwierząt chorych lub zakażonych, podejrzanych o zakażenie lub o chorobę epizootyczną albo zwierząt z gatunków zwierząt wrażliwych na daną chorobę epizootyczną;

Wniosek o uznanie wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności (zawierający opis sprawy oraz zaistniałej siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności wraz z uzasadnieniem oraz niezbędnymi dokumentami) należy złożyć w ARiMR /SW w terminie 15 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba ma możliwość dokonania takiego zgłoszenia. Datę, od której biegnie termin na zgłoszenie siły wyższe ustala się w wyniku indywidualnego rozpatrzenia danej sprawy, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów występujących w sprawie. Dowodami na okoliczność ustalenia tego terminu mogą być m.in.: zaświadczenie o czasowej niezdolności do pracy beneficjenta wydane na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, zaświadczenie o przebywaniu poza miejscem prowadzenia działalności rolniczej w związku z ewakuacją oraz inne związane z rodzajem zaistniałej siły wyższej.