Europejska debata o gotowości zdrowotnej w czasach kryzysów
05.06.2026
Jak budować odporność systemów ochrony zdrowia na sytuacje kryzysowe i jaką rolę odgrywają apteki w zapewnieniu bezpieczeństwa lekowego pacjentów? Odpowiedzi na te pytania poszukiwali uczestnicy panelu „Europe's Health Preparedness in Security Crises”, który odbył się podczas międzynarodowej konferencji zorganizowanej przez Naczelną Izbę Aptekarską we Wrocławiu.
W debacie poświęconej przygotowaniu Europy na kryzysy bezpieczeństwa uczestniczyła Olga Sierpniowska, Dyrektor Biura Głównego Inspektora Farmaceutycznego. Dyskusja koncentrowała się na odporności łańcuchów dostaw, przeciwdziałaniu brakom produktów leczniczych oraz miejscu aptek ogólnodostępnych w krajowych systemach reagowania kryzysowego.
– Ostatnie kryzysy pokazały, że gotowość nie może być dokumentem odłożonym na półkę. Musi być operacyjnym systemem, który został wcześniej przetestowany, skoordynowany i zrozumiały dla wszystkich uczestników. Przygotowanie zaczyna się jeszcze przed wystąpieniem niedoboru, pandemii czy innego zagrożenia – w momencie, gdy określamy, kto dysponuje informacją, kto podejmuje decyzje i komu ufają pacjenci – podkreśliła Olga Sierpniowska.
Jednym z głównych tematów panelu była rola aptek ogólnodostępnych podczas sytuacji nadzwyczajnych. Uczestnicy debaty wskazywali, że doświadczenia ostatnich lat potwierdziły ich znaczenie nie tylko jako miejsc wydawania leków, ale także jako łatwo dostępnych punktów kontaktu dla pacjentów.
– W Polsce apteki odegrały bardzo praktyczną rolę w utrzymaniu dostępu do produktów leczniczych i wspieraniu pacjentów w okresach zakłóceń. Dla wielu osób były pierwszym miejscem, do którego zwracano się po poradę, wyjaśnienie sytuacji czy potwierdzenie wiarygodności informacji. Pacjenci przychodzą do farmaceutów nie tylko po lek, ale także po interpretację – czy produkt jest dostępny, czy można zastosować zamiennik i jak bezpiecznie kontynuować terapię – mówiła Dyrektor Biura Głównego Inspektora Farmaceutycznego.
W trakcie dyskusji zwracano również uwagę na potrzebę pełniejszego włączenia aptek do krajowych planów reagowania kryzysowego.
– Apteki nie mogą być traktowane jako rezerwa uruchamiana dopiero wtedy, gdy system znajduje się pod presją. Powinny być postrzegane jako element infrastruktury bezpieczeństwa zdrowotnego i uwzględniane w planach kryzysowych, systemach wymiany informacji oraz działaniach edukacyjnych i profilaktycznych – zaznaczyła Olga Sierpniowska.
Paneliści wskazywali także na wyzwania stojące przed europejskimi systemami ochrony zdrowia. Wśród nich wymieniano fragmentację procesów decyzyjnych, niedostateczny przepływ informacji oraz konieczność dalszego wzmacniania odporności łańcuchów dostaw produktów leczniczych.
– W sytuacji kryzysowej system jest tylko tak silny, jak najsłabsze ogniwo łączące dane, decyzje i komunikację. Dlatego równie ważne jak dostępność leków są zaufanie społeczne, jasne przekazy i współpraca wszystkich uczestników systemu ochrony zdrowia – podkreśliła.
Odnosząc się do roli farmaceutów, Dyrektor Biura GIF zwróciła uwagę na szczególną wartość zaufania, jakim cieszy się ten zawód.
– Dostępność aptek nie ma wyłącznie wymiaru geograficznego. Ma również wymiar relacyjny. Pacjenci ufają farmaceutom, ponieważ są blisko, są dostępni i potrafią wyjaśnić w prosty sposób kwestie, które system często komunikuje językiem skomplikowanym. To zaufanie jest zasobem publicznym, który należy chronić, wspierać i odpowiedzialnie wykorzystywać – podsumowała Olga Sierpniowska.