Łukasz Pietrzak o wyzwaniach związanych ze stosowaniem leków zawierających kodeinę i pseudoefedrynę
05.06.2026
Główny Inspektor Farmaceutyczny Łukasz Pietrzak był gościem programu informacyjnego „Fakty” TVN, w którym mówił o wyzwaniach dotyczących obrotu produktami leczniczymi kategorii OTC zawierającymi substancje psychoaktywne.
Dostępne statystyki wskazują na wahania w sprzedaży leków zawierających kodeinę i pseudoefedrynę, które często występują w połączeniu z paracetamolem. W piątkowe popołudnia oraz w soboty wielkość sprzedaży tych produktów wzrasta średnio o 30% w porównaniu do poziomu notowanego w środy i czwartki.
Zgodnie z obecnie obowiązującymi regulacjami prawnymi, wskazane leki mogą być sprzedawane wyłącznie osobom pełnoletnim. Tego typu preparaty są jednak kupowane również przez młodzież i używane niezgodnie ze wskazaniami medycznymi.
Wyzwaniem jest też ograniczenie zjawiska tzw. turystyki aptecznej. Aktualnie obowiązują ograniczenia związane z jednorazowym nabyciem leków zawierających substancje psychoaktywne. W większości przypadków pozwalają wydać tylko jedno opakowanie. Aby ominąć ten limit, osoby poszukujące takich substancji zaopatrują się w wielu placówkach. Brak systemowego monitoringu na poziomie poszczególnych transakcji umożliwia zaopatrywanie się w duże ilości leków zawierających substancje psychoaktywne.
Proponowane rozwiązania, w tym m.in. rejestracja numeru PESEL nabywcy, mają na celu uszczelnienie nadzoru nad wydawaniem preparatów zawierających kodeinę i pseudoefedrynę oraz ograniczenie ich używania niezgodnie ze wskazaniami medycznymi. – Jeżeli chodzi o leki na receptę, mamy powiązanie numeru PESEL z lekiem, z wydaniem. W przypadku leków bez recepty takiego monitoringu nie mamy – mówił w programie „Fakty” Główny Inspektor Farmaceutyczny Łukasz Pietrzak.
Stosowanie tych substancji niezgodnie z ich przeznaczeniem terapeutycznym, nierzadko kończy się interwencją medyczną na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym lub na oddziale toksykologicznym, m.in. z objawami ze strony układu pokarmowego czy z podejrzeniem uszkodzenia nerek i wątroby.
Kodeina jest wykorzystywana m.in. w leczeniu bólu oraz suchego kaszlu, natomiast pseudoefedryna pomaga łagodzić objawy niedrożności nosa związanej z infekcjami górnych dróg oddechowych. Działania podejmowane w celu ograniczenia nadużywania tych substancji nie mają na celu utrudnienia dostępu do terapii pacjentom, którzy stosują te leki zgodnie z ich przeznaczeniem. Proponowane zmiany legislacyjne mają służyć zwiększeniu bezpieczeństwa farmakoterapii i ochronie zdrowia publicznego.