HPV - dlaczego warto pomyśleć o profilaktyce już dziś?
Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) należy do najczęściej występujących zakażeń przenoszonych podczas kontaktów intymnych. Zakażenie zazwyczaj nie powoduje żadnych objawów, dlatego wiele osób nie wie, że miało kontakt z wirusem.
Do zakażenia dochodzi przede wszystkim podczas kontaktów seksualnych. Warto pamiętać, że transmisja wirusa może nastąpić także poprzez bezpośredni kontakt skóry i błon śluzowych okolic intymnych, dlatego do zakażenia nie jest konieczna pełna penetracja. Profilaktyka ma znaczenie już od początku aktywności seksualnej.
U większości osób organizm eliminuje wirusa samoistnie. Jednak niektóre typy HPV mogą utrzymywać się przez wiele lat. Długotrwałe zakażenie może prowadzić do rozwoju zmian przednowotworowych i nowotworów. HPV jest związany nie tylko z rakiem szyjki macicy, ale również z nowotworami odbytu, prącia, pochwy, sromu oraz niektórymi nowotworami głowy i szyi.
HPV a nowotwory głowy i szyi
Mówiąc o HPV, najczęściej myślimy o raku szyjki macicy. Warto jednak wiedzieć, że wirus brodawczaka ludzkiego może mieć związek również z rozwojem niektórych nowotworów głowy i szyi oraz, że dotyczy nie tylko kobiet, ale i mężczyzn – nowotwory HPV zależne występują bez względu na płeć. Do tej grupy należą między innymi nowotwory rozwijające się w obrębie jamy ustnej, gardła czy krtani. W nowotworach głowy i szyi większość przypadków związanych z HPV (86-95%) jest związana z HPV16, natomiast pozostałe typy HPV wysokiego ryzyka odgrywają jedynie marginalną rolę w tym przypadku. Nowotwory głowy i szyi rozwijają się często powoli, a ich pierwsze objawy mogą przypominać zwykłe infekcje górnych dróg oddechowych. Dlatego bywają rozpoznawane dopiero po pewnym czasie. Do sygnałów alarmowych należą m.in. przewlekły ból gardła, trudności w połykaniu, utrzymująca się chrypka, niegojące się zmiany w jamie ustnej czy powiększone węzły chłonne szyi. Objawy utrzymujące się dłużej niż trzy tygodnie wymagają konsultacji lekarskiej. Podjęcie leczenia w pierwszym stadium choroby daje szanse na wyleczenie nawet u 95% pacjentów.
Eksperci wskazują kilka głównych czynników ryzyka rozwoju nowotworów głowy i szyi. Należą do nich przede wszystkim palenie tytoniu, używanie alkoholu oraz zakażenie wirusem HPV. Szczególnie niekorzystne jest jednoczesne palenie i spożywanie alkoholu, przy czym zakażenie HPV również stanowi istotny czynnik związany z ryzykiem zachorowania.
Z perspektywy młodych ludzi najważniejsze jest zrozumienie, że zakażenie HPV zwykle nie daje objawów od razu. Od momentu zakażenia do ewentualnego rozwoju choroby mogą minąć lata. Właśnie dlatego działania profilaktyczne warto podejmować wcześniej, zanim dojdzie do zakażenia lub zanim pojawią się jego odległe konsekwencje zdrowotne.
Jednym z najważniejszych elementów profilaktyki są szczepienia przeciw HPV. Chronią one przed typami wirusa odpowiedzialnymi za rozwój wielu chorób nowotworowych związanych z HPV, w tym również niektórych nowotworów głowy i szyi. W profilaktyce znaczenie ma także unikanie palenia tytoniu, ograniczanie lub całkowita rezygnacja z alkoholu oraz dbanie o higienę jamy ustnej.
„Czy wiesz, że?”
- HPV dotyczy zarówno kobiet jak i mężczyzn.
- HPV może mieć związek nie tylko z rakiem szyjki macicy, ale także z wybranymi nowotworami głowy i szyi.
- Zakażenie często przebiega bezobjawowo.
- Skutki zdrowotne mogą pojawić się wiele lat po zakażeniu.
- Profilaktyka może pomóc zmniejszyć ryzyko zachorowania w przyszłości.
Skutki zakażenia mogą pojawić się długo po zakażeniu nawet wtedy, gdy osoba nie zauważyła żadnych objawów.
Najskuteczniejszą metodą zapobiegania chorobom związanym z HPV są szczepienia ochronne. Dodatkową ochronę stanowi stosowanie prezerwatyw, choć nie eliminują one całkowicie ryzyka zakażenia.
Kobiety mogą korzystać z badań przesiewowych w kierunku raka szyjki macicy. Obecnie w programie profilaktycznym podstawowym badaniem jest test HPV HR, który zastąpił klasyczną cytologię jako pierwszy etap przesiewu. W przypadku mężczyzn nie prowadzi się badań przesiewowych w kierunku HPV, dlatego szczególnego znaczenia nabierają szczepienia oraz świadome i odpowiedzialne zachowania prozdrowotne.
Zapamiętaj: HPV często nie daje objawów, ale jego konsekwencje mogą pojawić się wiele lat później. Dlatego warto chronić swoje zdrowie już dziś.
Przeczytaj więcej o HPV: https://www.gov.pl/web/zdrowie/hpv
Jak umówić się na badanie?
- bezpośrednio w placówce, która wykonuje badania,
- przez centralną e-rejestrację (IKP).
Źródła:
Materiały
Program #MłodziŚwiadomi_Sprawozdanie opisowe i liczbowe_ I edycjaProgram_#MłodziŚwiadomi_Sprawozdanie_opisowe_i_liczbowe__I_edycja.pdf 0.08MB