Główny Inspektorat
Sanitarny

XXI wiek jest wiekiem informacji i ciągłych zmian – telewizja, radio, Internet. Każdego dnia jesteśmy odbiorcami ogromnej liczby danych. Nie raz są one ze sobą sprzeczne albo służą jedynie wywołaniu zainteresowania, które przekłada się na zysk finansowy ich autorów. 

Przykładowe pułapki Internetu:

• łańcuszki i fake newsy - nie podawaj dalej takich informacji, jeśli nie masz pewności o ich wiarygodności
• reklamy cudownych leków, terapii - uważaj na oferowane produkty o niewiadomym składzie i pochodzeniu posiadające szerokie spektrum działania
• fałszywe profile podszywające się pod osoby publiczne lub instytucje - oprócz wprowadzania w błąd mogą służyć do wyłudzania danych lub środków finansowych.

Fałszywe informacje o zdrowiu:

• cudowne diety - szczególnie gdy oferują wyleczenie chorób,
• leki bez recepty,
• specyfiki działające na wszystko,
• niezweryfikowane terapie.
   

Fake newsy to: „wpisy, wiadomości, w których przekazywane dane okazują się nieprawdziwe lub przeinaczone. Celowo wprowadzają w błąd, szokują i budzą kontrowersje. Granica między zwyczajną pomyłką pisarską czy przejęzyczeniem, a fake newsem staje się coraz bardziej niejasna”.

Fake news ma przyciągnąć uwagę, wzbudzić emocje, zainteresowanie i zachęcić do interakcji. Często podawany jest w sensacyjnej, krótkiej i atrakcyjnej formie (np. Lekarze nie mówią nam prawdy!!!; Firmy farmaceutyczne kłamią!!! Słońce produkuje naturalne szczepionki!).

• tytuł i treść mają budzić silne emocje takie jak: przerażenie, wzburzenie, niepewność, zaciekawienie, a jednocześnie tłumaczyć skomplikowane zjawiska w bardzo prosty sposób (np. jedząc jedną oliwkę dziennie nie zachorujesz na raka!),
• treść niekoniecznie jest adekwatna do tytułu – to tzw. clickbait, czyli nagłówek mający zachęcić do kliknięcia w link,
• informacja jest chaotyczna, wielowątkowa, przeładowana emocjami autora,
• okraszone są budzącymi emocje zdjęciami, często nieprawdziwymi, zmienianymi w programach graficznych lub nieadekwatnymi do omawianego tematu czego jednak nie da się stwierdzić na pierwszy rzut oka,
• nie wskazują źródeł informacji lub wskazują je w sposób niejasny (np. jak twierdzą eksperci) lub trudny do weryfikacji (np. Amerykańscy naukowcy potwierdzają),
• żerują na niskich instynktach takich jak uprzedzenia czy zazdrość budząc, ciekawość (np. bigpharma okrada nas ze zdrowia i pieniędzy) i budując narrację spisku,
• przedstawiają opinie jako fakty (np. wszyscy bruneci są przystojni),
• budują wrogie podejście do grup np. lekarzy, prawników, profesorów różnych dziedzin nauki – polaryzując społeczeństwo i dzieląc je na „wrogie obozy”.

Treści posiadające takie cechy powinny budzić wątpliwości i potrzebę weryfikacji, w tym:

• weryfikacja wiarygodności danego medium – jeśli to strona internetowa, należy zwrócić uwagę, czy wygląda na wiarygodną, czy jest profesjonalnie przygotowana, czy autorzy są znani, czy znane są źródła finansowania strony, czy jej adres nie budzi wątpliwości (np. domena pochodząca z egzotycznych krajów), jeśli to gazeta, to czy jest ona powszechnie uznawana za wiarygodną, czy raczej szerzącą niesprawdzone sensacyjne informacje,
• sprawdzenie źródeł, na które powołuje się autor,
• poszukanie innych informacji na ten sam temat i porównanie ich ze sobą,
• porównanie tytułu z treścią, czy faktycznie artykuł wiąże się z tytułem.

Dostajesz smsa:

Od dziś koniec problemów z łysieniem!!!
Płyn Hair-Mega-Attraction działa już po tygodniu stosowania!!!!
Wystarczy regularnie wmasowywać płyn w skórę głowy, a będziesz miał bujną, lśniącą czuprynę! I żadnych siwych włosów! Włosy odzyskają swój naturalny kolor!

Nie martw się łysieniem! Nie przejmuj się siwymi włosami!

Jesteśmy odpowiedzią na Twój problem!

W laboratoriach Alaska Kodiack Uniwesity najznamienitsi naukowcy opracowali tą unikatową tajną formułę! Nie dowiesz się tego u fryzjera! Nie dowiesz się tego u lekarza!
Kup jedną butelkę (wystarcza na trzy miesiące kuracji!!!) za 199,99 zł, albo kup trzy butelki, żeby utrzymać efekt - za jedynie 399,98 zł!

Promocja trwa do 23:59! Tylko dziś! Tylko dla Ciebie! Zwiększ swoją atrakcyjność i poczucie pewności siebie!
 

• brzmi bardzo emocjonalnie i straszy
• adres strony internetowej podany w ogłoszeniu jest nieprawdziwy
• prośba o przelanie pieniędzy – to typowe dla oszustów
• zastosowana jest presja czasowa – byś nie tracił czasu na weryfikowanie wiarygodności
• błędy językowe, literówki i dziwny numer telefonu
• brak oficjalnego potwierdzenia w mediach
• nie panikuj
• nie odpowiadaj i nic nie przelewaj
• zadzwoń do kogoś zaufanego lub do instytucji (ZUS, bank)
• zgłoś podejrzaną wiadomość wysyłając na numer: 8080 lub przez stronę incydent.cert.pl.

1. Korzystając z formularza na stronie państwowego instytutu badawczego NASK, można zgłosić treści zamieszczane na stronach internetowych bądź w mediach społecznościowych o charakterze dezinformacyjnym, które za podstawowy cel swojego działania mają wprowadzenie w błąd użytkowników Internetu.

Strona www.nask.pl/dezinfo to kluczowy element kampanii na rzecz walki z dezinformacją:

• zawiera praktyczne wskazówki, jak rozpoznawać fałszywe informacje, analizować ich źródła i zgłaszać je do odpowiednich instytucji,
• wyjaśnia mechanizmy działania dezinformacji oraz prezentuje narzędzia ułatwiające weryfikację treści,
• dzięki konkretnym przykładom strona zachęca do nierozpowszechniania nieprawdziwych informacji.

2. Możesz również przesłać zgłoszenie na numer: 8080 lub przez stronę internetową incydent.cert.pl

3. Zgłoszenie możliwe jest też poprzez aplikację mObywatel - w zakładce „Bezpiecznie w sieci”.