Centrum informacji
o konsultacjach

Przeprowadzenie prekonsultacji pozwala uniknąć zasadniczych uwag i związanej z nimi dodatkowej pracy na kolejnych etapach procesu legislacyjnego. Konsultując gotowy projekt aktu prawnego możliwości jego zmiany są ograniczone. Zebranie opinii i potencjalnych problemów oraz propozycji rozwiązań na bardzo wczesnym etapie prac umożliwia wybranie optymalnego rozwiązania, które zyska większą akceptację społeczną.

Kluczowym elementem przygotowań jest opracowanie wstępnego harmonogramu, który uwzględni nie tylko prekonsultacje, ale także kompleksową ocenę wpływu zwieńczoną przygotowaniem analizy oceny skutków regulacji (OSR). Jeżeli przeprowadzone analizy potwierdzą konieczność podjęcia interwencji legislacyjnej następuje przedstawienie go Zespołowi do spraw Programowania Prac Rządu celem uzyskania wpisu do wykazu. Dalsza ścieżka obejmuje opracowanie właściwego tekstu aktu oraz procedurę uzgodnień międzyresortowych, opiniowania i sformalizowanych konsultacji publicznych. Uwzględnienie tych etapów w harmonogramie pozwoli na precyzyjny dobór metod dialogu oraz wyznaczenie optymalnych terminów uwzględniających również przeprowadzenie prekonsultacji.

Wstępne zasięgnięcie opinii partnerów społecznych można również podzielić na kilka etapów lub zdecydować tylko o jednorazowym działaniu.​​​​​​

Wczesny etap konsultacji pozwala na dużą elastyczność i swobodę wyboru przez projektodawcę form, technik i terminów konsultacji. Podobnie jak konsultacje publiczne wskazane w Regulaminie pracy Rady Ministrów i opisane w Wytycznych do przeprowadzania oceny wpływu oraz konsultacji publicznych w ramach rządowego procesu legislacyjnego, prekonsultacje mogą być przeprowadzone w różnych formach. Ważne jednak, że ze względu na ramy prawne tego procesu konieczne jest gromadzenie i udostępnienie informacji na temat ich przeprowadzenia, w celu spełnienia obowiązków wynikających z zasady jawności życia publicznego.

Dyskusję można zainicjować w publikacji przedstawiającej wstępną wizję dostrzeżonych problemów społeczno-gospodarczych, zawierającej pytania i propozycje, które wciąż znajdują się na etapie tworzenia. Zebrane uwagi można opracować w materiale podsumowującym prekonsultacje. Publikacje takie stanowiłyby odpowiednik tzw. zielonych lub białych ksiąg. Przykładem takiej praktyki była np. Zielona księga o fundacji rodzinnej.

W zależności od tematu, zakresu czy złożoności zagadnienia, które chcemy poddać prekonsultacjom, poza wskazanymi wyżej publikacjami warto wziąć pod uwagę również następujące formy prekonsultacji:

1. ankiety i kwestionariusze;
2. warsztaty i debaty eksperckie;
3. konferencje;
4. zogniskowane wywiady grupowe;
5. spotkania otwarte.

Możemy również rozesłać do interesariuszy dokument zawierający określenie problemów, które zidentyfikowaliśmy, główne cele i rozważane warianty (co chcemy osiągnąć i w jaki sposób), a także prawdopodobne skutki oraz wskazanie grupy docelowej. Dokument powinien być napisany prostym językiem dostosowanym do odbiorcy.

Wybranie jednej z form prekonsultacji nie wyklucza zastosowania innych. Każda z nich będzie wymagała innego zakresu czasowego. Można wykorzystać terminy przewidziane w konsultacjach publicznych. Nic nie stoi też na przeszkodzie, by zorganizować wieloetapowe prekonsultacje, w których wyniki wcześniejszych prekonsultacji stanowią nowy punkt wyjścia dla dalszej analizy.

Dobrą praktyką jest poinformowanie o zamiarze przeprowadzenia prekonsultacji z wyprzedzeniem, a następnie opublikowanie informacji o trwających prekonsultacjach na stronach gov.pl oraz w bezpośredniej korespondencji do interesariuszy (w tym przypomnienie o zbliżającym się terminie).

W zależności od wybranej formy lub form prekonsultacji można zaprosić ekspertów, potencjalnych adresatów przyszłej regulacji, organizacje reprezentujące różne grupy społeczne lub obywateli. Do prekonsultacji zapraszamy zatem szeroko pojętych partnerów społecznych. Należy zadbać o dotarcie do grup, na które będzie miała wpływ regulacja, a które zwykle nie uczestniczą w konsultacjach, takich jak małe i średnie przedsiębiorstwa, osoby starsze czy młodzież.

Możemy skorzystać z bazy podmiotów do konsultacji publicznych, który zawiera listę różnych organizacji podzielonych na sektory oraz pojedynczych przedsiębiorców. Wykaz jest na bieżąco aktualizowany, a podmioty zainteresowane konsultacjami mogą się zgłaszać za pomocą dedykowanego kwestionariusza.

Bardzo istotne jest, aby podmioty, które wzięły udział w prekonsultacjach, otrzymały informację zwrotną na temat tego, w jaki sposób ich uwagi i rekomendacje zostały wykorzystane. Można zrobić to w dokumencie podsumowującym prekonsultacje, opisać w ocenie skutków regulacji i raporcie z konsultacji publicznych.​​​​

Otrzymane uwagi i rekomendacje wykorzystywane są do opracowywania koncepcji i projektu aktu prawnego. Prekonsultacje pozwalają przygotować opcje i rekomendowane rozwiązanie w ocenie skutków regulacji. Wkład otrzymany od interesariuszy może zawierać dane potrzebne do oszacowania skutków projektowanych rozwiązań. Wyniki mogą wzmocnić naszą pozycję projektodawcy w uzgodnieniach z członkami Rady Ministrów i opiniowaniu (dodatkowe argumenty za proponowanymi rozwiązaniami). W wyniku przeprowadzenia prekonsultacji możliwe jest również zidentyfikowanie rozwiązań prawnych, które mogą stanowić obciążenia administracyjne dla przedsiębiorców, a ich identyfikacja może przyczynić się do zaprojektowania ich redukcji, co pozwoli na realizację zasady równoważenia obowiązków administracyjnych. Wyniki prekonsultacji mogą również ułatwić przeprowadzenie konsultacji publicznych.

Informacje związane z przeprowadzonymi prekonsultacjami powinny zostać opublikowane w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji w zakładce Rządowy Proces Legislacyjny jako „dokumenty dotyczące prac nad projektem”.

Ich opis powinien zostać przedstawiony również w Ocenie Skutków Regulacji i raporcie z konsultacji.​​​​​