Powrót

10. Forum Prawa Autorskiego - rozmawiamy o ochronie twórców i wyzwaniach cyfrowej rzeczywistości

20.11.2026

Znaczenie nowelizacji ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, skuteczność zasad wynagradzania wydawców prasy przez platformy cyfrowe oraz wyzwania związane z rozwojem sztucznej inteligencji - to główne tematy 10. Forum Prawa Autorskiego, które odbywa się 20 listopada br. w Kinie Iluzjon. W spotkaniu, zorganizowanym przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, uczestniczy ponad 80 przedstawicieli organizacji społecznych, pracodawców i związków zawodowych - w tym organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i pokrewnymi - stowarzyszeń, izb gospodarczych oraz spółek medialnych.

10. Forum Prawa Autorskiego – rozmawiamy o ochronie twórców i wyzwaniach cyfrowej rzeczywistości, fot. Ludwik Lis/MKiDN

Forum otworzyli Małgorzata Kidawa-Błońska - marszałkini Senatu RP, Maciej Wróbel - sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Magdalena Biejat – wicemarszałkini Senatu RP oraz Tomasz Kolankiewicz - dyrektor Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnego.

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie chce kształtować prawa autorskiego w oderwaniu od postaw i opinii środowisk. W tej kadencji pokazaliśmy, że potrafimy działać skutecznie, także w sprawach trudnych, które przez lata pozostawały nierozwiązane. Wprowadziliśmy rozwiązania wzmacniające pozycję twórców, wykonawców, dziennikarzy i wydawców oraz zapewniające im bardziej sprawiedliwy udział w przychodach z korzystania z ich dorobku – powiedział Maciej Wróbel, sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego. – 10. Forum Prawa Autorskiego to okazja, by ocenić funkcjonowanie dyrektywy DSM. Szczególnie istotna jest kwestia dozwolonego użytku na potrzeby trenowania generatywnej sztucznej inteligencji. Dyrektywa, która miała wspierać sektor kultury w dobie cyfryzacji, stała się narzędziem umożliwiającym nieuczciwe korzystanie z jego dorobku. Jako Ministerstwo Kultury popieramy postulaty rewizji dyrektywy w tym zakresie. Chcemy również usłyszeć głos środowisk w sprawie przyszłości Komisji Prawa Autorskiego. Od ośmiu lat funkcjonuje ona w obecnym kształcie, kosztowała ponad milion złotych, a w naszej ocenie praktycznie nie działa. Warto więc rozważyć jej likwidację i zastanowić się, jakie rozwiązania mogłyby ją zastąpić – dodał. 

10. Forum Prawa Autorskiego to dobry moment, by sprawdzić, jak w praktyce funkcjonuje nowelizacja ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz czy przyjęte rozwiązania spełniły nasze oczekiwania. To także okazja do oceny działalności organizacji zbiorowego zarządzania i tego, czy twórcy są usatysfakcjonowani z otrzymywanych tantiem. Dwa lata obowiązywania ustawy to czas zdobywania doświadczeń, które pozwalają nam ponownie pochylić się nad możliwymi zmianami. Ich podstawą powinno być zaufanie – między organizacjami zbiorowego zarządzania a twórcami, a także wobec Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Bez tego zaufania niczego nie zbudujemy – powiedziała Małgorzata Kidawa-Błońska, marszałkini Senatu RP.

Kiedy przyjmowaliśmy nowelizację prawa autorskiego problem sztucznej inteligencji nie był jeszcze tak nasilony jak obecnie. Dziś w dyskusji o internecie w cień odchodzi tak ważna dla nas kwestia, jak przetrwanie kultury. Popieram postulat nowelizacji europejskiej dyrektywy, która ochroni twórców przed bezpłatnym wykorzystywaniem ich dorobku do trenowania sztucznej inteligencji. Senat nie czeka jednak na działania Europy. Rozpoczynamy proces wysłuchania publicznego – panelu obywatelskiego, który odbędzie się wiosną przyszłego roku – powiedziała Magdalena Biejat, wicemarszałkini Senatu RP.

10. Forum Prawa Autorskiego objęło trzy części debaty. W pierwszej z nich głos zabrali parlamentarzyści zaangażowani w prace nad regulacjami dotyczącymi prawa autorskiego. 

Znaczenie nowelizacji ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych

Nowelizacja ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 26 lipca 2024 r. wdrożyła dwie dyrektywy unijne dotyczące prawa autorskiego w świecie cyfrowym, w tym: 

  • wprowadziła tantiemy za korzystanie w internecie z utworów audiowizualnych, literackich, publicystycznych, naukowych, muzycznych i słowno-muzycznych;
  • wprowadziła dodatkową ochronę cyfrowych publikacji prasowych w postaci prawa pokrewnego, którego beneficjentami w równym stopniu są wydawcy prasy i dziennikarze;
  • sprecyzowała odpowiedzialność dostawców usług udostępniania treści online (np. Youtube, Facebook) za materiały udostępniane przez ich użytkowników;
  • wzmocniła pozycję twórców poprzez pokreślenie, że ich wynagrodzenie musi być godziwe i odpowiednie do zakresu udzielonego prawa oraz korzyści wynikających z korzystania z utworu oraz poprzez wzmocnienie klauzuli bestsellerowej, czyli prawa do podwyższenia wynagrodzenia w sytuacji sukcesu sprzedażowego;
  • wprowadziła obowiązki informacyjne na rzecz twórców dotyczące informowania o przychodach z praw. 

Prawo autorskie wobec nowych wyzwań

W ciągu ostatnich trzech lat Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przeprowadziło szereg prac legislacyjnych w obszarze prawa autorskiego w celu dostosowania go do zmian technologicznych i potrzeb środowisk twórczych. Do najważniejszych z nich, oprócz nowelizacji ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych z 2024 roku, należą: 

  • aktualizacja listy czystych nośników

Więcej informacji: https://www.gov.pl/web/kultura/nowelizacja-rozporzadzenia-o-oplatach-reprograficznych-podpisana 

  • wzmocnienie wynagrodzeń za wypożyczenia biblioteczne poprzez podwojenie środków na Public Lending Right (PLR);

Więcej informacji: https://www.gov.pl/web/kultura/system-wynagrodzen-za-wypozyczenia-biblioteczne--rada-ministrow-przyjela-projekt-nowelizacji-proponowanych-przez-mkidn 

  • prace nad przepisami umożliwiającymi blokowanie pirackich stron internetowych w ramach wdrażania unijnego aktu o usługach cyfrowych DSA 

Więcej informacji: https://www.gov.pl/web/kultura/rada-ministrow-przyjela-projekt-ustawy-wprowadzajacej-nowoczesny-system-walki-z-tresciami-pirackimi 

Jednym z najważniejszym wyzwań dla ochrony praw twórców pozostaje rozwój sztucznej inteligencji. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego prowadzi dialog z Koalicją Organizacji Twórców i Artystów Wykonawców oraz podejmuje inicjatywy na forum Unii Europejskiej. W czasie polskiej prezydencji w Radzie UE w I połowie 2025 roku resort przygotował m.in. dokument dotyczący roli organizacji zbiorowego zarządzania w kontekście AI oraz apel do Komisji Europejskiej. 

Platformy cyfrowe a wynagrodzenia wydawców prasy

Podczas Forum Prawa Autorskiego dyskutowano także nad skutecznością zasad wynagradzania polskich wydawców za korzystanie z ich publikacji przez platformy cyfrowe. Postępowanie dotyczące ustalenia wynagrodzenia za prawo pokrewne - opracowane w Senacie RP - zapewnia równowagę pomiędzy platformami cyfrowymi i wydawcami w procesie określenia wysokości wynagrodzenia za korzystanie z prasy. 

Procedura ta składa się z następujących etapów: 

  1. Bezpośrednie negocjacje i wymiana informacji - trwające minimum 3 miesiące
  2. Mediacja przed Prezesem Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE) - 60 dni
  3. Orzeczenie administracyjne Prezesa UKE – wydawane po bezskutecznym okresie negocjacji oraz mediacji na wniosek jednej ze stron. Określa ono wysokość wynagrodzenia lub sposób jego wyliczenia. Ustalając wynagrodzenie Prezes UKE bierze pod uwagę m.in. przychody platformy z tytułu korzystania z treści prasowych, rodzaj treści prasowych, a także okres korzystania z treści prasowych przez platformę.
  4. Sprzeciw do sądu powszechnego (Sąd Okręgowy w Warszawie) od orzeczenia Prezesa UKE 

Postępowania w oparciu o tę procedurę są prowadzone na wniosek Stowarzyszenia Repropol, organizacji zbiorowego zarządzania zrzeszającej wydawców prasy i dziennikarzy, oraz Związku Pracodawców Wydawców Cyfrowych. W czasie Forum omówiono praktyczne funkcjonowanie tych regulacji.

Forum Prawa Autorskiego

Forum Prawa Autorskiego jest stałą platformą wymiany opinii między administracją publiczną a twórcami, artystami wykonawcami, wydawcami, producentami i organizacjami reprezentującymi branżę kreatywną. Jego działalność wznowiono po dziesięcioletniej przerwie we wrześniu 2024 r. Spotkania służą zarówno ocenie obowiązujących przepisów, jak i dyskusji o potrzebnych zmianach legislacyjnych oraz nowych wyzwaniach technologicznych.

Dowiedz się więcej

» 9. Forum Prawa Autorskiego

Wideo

Zdjęcia (10)

{"register":{"columns":[]}}