Stan prac nad projektami i ich znaczenie dla sektora kultury przedstawili podczas konferencji prasowej: Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego, oraz wiceministrowie Maciej Wróbel i Marek Krawczyk.

Przez lata kultura w Polsce zmieniała się znacznie szybciej niż prawo, które ją reguluje. Dzisiaj nadrabiamy tę różnicę. Jej fundamentem jest „Konstytucja dla kultury”, czyli nowelizacja ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej – powiedziała ministra Marta Cienkowska podczas konferencji. - Ta ustawa, uchwalona w 1991 roku, reguluje funkcjonowanie instytucji kultury, ich relacje z organizatorami i zasady ich zarządzania. Po 35 latach najwyższy czas dostosować ją do współczesnych warunków funkcjonowania kultury. Ale zmiany muszą objąć także kolejne obszary – od rynku książki i sytuacji twórców, przez prawo autorskie, film i media, po ochronę zabytków. Chcemy w ten sposób usuwać bariery, które przez lata narastały w sektorze kultury, upraszczać procedury, zwiększać stabilność i bezpieczeństwo oraz tworzyć warunki, w których kultura może się rozwijać – dodała.

Nowelizacja ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przygotowało projekt gruntownej nowelizacji ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Obowiązująca ustawa pochodzi z 1991 r. i mimo licznych zmian nie została dotychczas kompleksowo dostosowana do współczesnych warunków funkcjonowania kultury. Nazwaliśmy ją umownie „Konstytucją dla kultury” – pierwszą tak ważną ustawą porządkującą działania instytucji.

Projekt przewiduje trzy zasadnicze rozwiązania:

• uregulowanie współprowadzenia instytucji kultury przez państwo i samorządy. Umowy będą zawierane na okres do 10 lat, z możliwością przedłużenia po ewaluacji. Każdy współorganizator będzie zobowiązany do udziału w finansowaniu instytucji na poziomie co najmniej 10% jej budżetu;
• jednolite zasady powoływania dyrektorów instytucji państwowych i samorządowych. Kadencja dyrektora będzie trwała od 3 do 5 lat lub od 3 do 5 sezonów artystycznych, a możliwość powołania bez konkursu zostanie ograniczona do dwóch kadencji. Po drugiej kadencji przeprowadzenie konkursu będzie obowiązkowe.
• wprowadzenie społecznych instytucji kultury – nowej formy stabilnego finansowania najważniejszych projektów organizacji i fundacji pozarządowych. Finansowanie będzie mogło obejmować okres od 3 do 5 lat, w tym koszty administracyjne;

Projekt zakłada również, że w komisjach konkursowych zachowana zostanie równowaga pomiędzy przedstawicielami organizatora, zespołu instytucji i strony społecznej, a osoba wyłoniona w konkursie będzie musiała zostać powołana na stanowisko.

» Uwagi do ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej 

Ustawa o ochronie rynku książki

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego rozpoczęło prace nad projektem ustawy o ochronie rynku książki. Wniosek o wpisanie projektu do Wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów został skierowany 21 września br. Po publikacji projektu przez Rządowe Centrum Legislacji rozpoczną się konsultacje społeczne.

Projekt zakłada m.in.:

• wprowadzenie jednolitej ceny książki przez 12 miesięcy od jej wprowadzenia do obrotu;
• ograniczenie maksymalnego rabatu udzielanego przez dystrybutora do 45% ceny jednolitej;
• zagwarantowanie autorowi co najmniej 10% ceny okładkowej, a tłumaczowi co najmniej 3%;
• wprowadzenie zautomatyzowanego systemu raportowania danych o sprzedaży.

Rozwiązania obejmą książki w różnych formatach, w tym e-booki i audiobooki. Projekt uwzględni również specyfikę bibliotek, instytucji kultury, uczelni i instytutów badawczych, które będą mogły korzystać z określonych rabatów także w okresie obowiązywania jednolitej ceny. Szczególne zasady będą dotyczyć również wielodniowych targów książki.

» Rozpoczęcie prac nad projektem ustawy o ochronie rynku książki 

Public Lending Right

Sejm przyjął zmiany w systemie wynagrodzeń z tytułu wypożyczeń bibliotecznych. Podstawa naliczania środków dla twórców i wydawców wzrośnie z 5 do 10% wartości zakupów bibliotek publicznych z poprzedniego roku. Oznacza to zwiększenie puli środków do ok. 10 mln zł rocznie. Wynagrodzenia trafią m.in. do autorów, tłumaczy, ilustratorów i wydawców.

Zmiana nie wpłynie na sposób korzystania z bibliotek przez czytelników. Finansowanie systemu Public Lending Right nadal będzie pochodzić z Funduszu Promocji Kultury.

» System wynagrodzeń za wypożyczenia biblioteczne – Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji 

Ustawa o zabezpieczeniu społecznym osób wykonujących zawód artystyczny

Trwają prace parlamentarne nad projektem ustawy o zabezpieczeniu społecznym osób wykonujących zawód artystyczny. Projekt ma stworzyć system odpowiadający na specyfikę pracy twórczej – często projektowej, sezonowej i wiążącej się z nieregularnymi dochodami.

Celem rozwiązań jest zapewnienie osobom wykonującym zawody artystyczne dostępu do zabezpieczenia społecznego oraz ograniczenie sytuacji, w których konieczność podjęcia dodatkowego zatrudnienia uniemożliwia lub znacząco ogranicza działalność artystyczną.

W lipcu br. podczas wysłuchania publicznego przedstawiciele środowisk twórczych wskazywali m.in. na problemy z ciągłością ubezpieczenia, dostępem do świadczeń oraz ryzykiem ubóstwa emerytalnego.

» Ustawa o zabezpieczeniu socjalnym artystów – wysłuchanie publiczne w Sejmie 

Ustawa o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach

Przyjęty przez Sejm projekt ustawy o archiwach ma dostosować przepisy do cyfrowego obiegu dokumentów. Jedną z najważniejszych zmian będzie nadanie dokumentom cyfrowym mocy prawnej oryginału, co pozwoli instytucjom ograniczyć przechowywanie papierowej dokumentacji i lepiej wykorzystywać przestrzeń archiwalną.

Ustawa nie wprowadza obowiązku wdrażania nowego systemu informatycznego. Instytucje, które korzystają z Elektronicznego Zarządzania Dokumentacją, będą mogły nadal wykorzystywać istniejące rozwiązania.

Projekt przewiduje również rozwiązania deregulacyjne oraz wzmocnienie funkcji edukacyjnych Archiwów Państwowych.

» Ustawa o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach – Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy 

Gry wideo w ustawie o prawie autorskim

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego pracuje także nad dostosowaniem prawa autorskiego do specyfiki sektora gier wideo.

Cyfryzacja archiwów to nie jedyny obszar kultury, który dostosowujemy do technologicznych realiów – zmieniamy też prawo autorskie w sektorze gier wideo. Proponowane przez nas rozwiązania są administracyjnym zauważeniem tego, co rynek wie od lat - gry wideo to niezwykle ważna część kultury, a polskie gry wideo to jeden z najmocniejszych obszarów polskiego soft power. Mógłbym powiedzieć wręcz „marki Polska”. Po raz pierwszy w ustawie o prawie autorskim pojawi się pojęcie „gry wideo” jako przykładowego rodzaju utworu – mówił wiceminister Maciej Wróbel. - Zmiany prawa autorskiego w sektorze gier wideo to efekt naszych konsultacji z branżą, które prowadzimy konsekwentnie i regularnie od zeszłego roku – dodał.

Projekt zakłada m.in. wprowadzenie do ustawy o prawie autorskim pojęcia „gry wideo” jako przykładowego rodzaju utworu, uproszczenie zasad przenoszenia praw i udzielania licencji wyłącznych oraz dostosowanie przepisów dotyczących odstąpienia twórcy od umowy.

W przypadku gry, która nie została wprowadzona na rynek, termin na odstąpienie od umowy ma zostać wydłużony do 20 lat.

» Wprowadzenie do ustawy o prawie autorskim pojęcia „gry wideo” jako przykładowego rodzaju utworu 

Ustawa o finansowym wspieraniu produkcji audiowizualnej

18 września br. Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy o finansowym wspieraniu produkcji audiowizualnej oraz niektórych innych ustaw. Nowe przepisy mają zapewnić większą przewidywalność finansowania produkcji filmowej i uprościć procedury. Zakładają m.in.:

• dalsze finansowanie systemu zachęt dla produkcji audiowizualnej w latach 2028–2037, z minimalnym poziomem finansowania 108 mln zł rocznie;
• podział środków na wsparcie produkcji na dwa okresy rozliczeniowe;
• możliwość wykorzystania przyznanego wsparcia jako zabezpieczenia finansowania bankowego;
• uproszczenie obowiązków sprawozdawczych kin;
• możliwość finansowania przygotowania archiwalnych kopii filmów o szczególnym znaczeniu dla dziedzictwa kulturowego.

» Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o finansowym wspieraniu produkcji audiowizualnej 

Ustawa medialna - nowelizacja

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego kontynuuje również prace nad projektem nowelizacji ustawy medialnej. Założenia projektu obejmują zmianę modelu finansowania mediów publicznych, likwidację abonamentu radiowo-telewizyjnego oraz zapewnienie finansowania mediów publicznych z budżetu państwa na poziomie 2,5 mld zł rocznie.

Projekt oczekuje na rozpatrzenie przez Stały Komitet Rady Ministrów.

» Założenia nowelizacji ustawy medialnej – prezentacja audytu w TVP 

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Resort kultury prowadzi prace nad gruntowną nowelizacją ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

W Polsce mamy więcej zarejestrowanych zabytków niż we Włoszech. Można z tego wyciągnąć dwa wnioski, które nie wykluczają się wzajemnie. Pierwszy taki, że nasze dziedzictwo jest niezwykle bogate, że powinno być powodem do dumy, ale dla nas w resorcie kultury przedmiotem wytężonej pracy. Drugi taki, że możemy mieć problem z gminną ewidencją zabytków – mówił wiceminister Marek Krawczyk. - Dzięki zwiększeniu środków Narodowego Funduszu Ochrony Zabytków oraz wzmocnieniu ochrony miejsc wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO polskie dziedzictwo będzie chronione lepiej. A jak ważne jest zabezpieczanie tych miejsc przekonaliśmy się ostatnio w Sanoku, gdzie doszczętnie spłonął zabytkowy kościół św. Mikołaja z 1667 rok – dodał.

Projekt koncentruje się na trzech obszarach:

• skuteczniejszej ochronie zabytków, m.in. poprzez zwiększenie środków Narodowego Funduszu Ochrony Zabytków i wzmocnienie ochrony miejsc wpisanych na Listę światowego dziedzictwa UNESCO;
• uproszczeniu procedur i ułatwieniu inwestycji, m.in. dzięki możliwości przenoszenia pozwoleń konserwatorskich między podmiotami;
• cyfryzacji, w tym stworzeniu elektronicznego, publicznego rejestru zabytków.

Nowe rozwiązania mają ułatwić właścicielom zabytków prowadzenie inwestycji, a służbom konserwatorskim – skuteczniejsze zarządzanie informacją o zasobie dziedzictwa.

» Ustawa o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz niektórych innych ustaw podpisana przez Prezydenta RP