Rozmawiamy o przyszłości kultury w Europie - za nami Rada UE w Brukseli
20.11.2026
20 listopada br. Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego, uczestniczyła w posiedzeniu Rady UE ds. Edukacji, Młodzieży, Kultury i Sportu w Brukseli. Podczas obrad przedstawiono sprawozdanie z postępu prac nad rozporządzeniem EU KIDS ACT, po którym odbyła się debata dotycząca poparcia dla projektu. W czasie obrad zatwierdzono też Rezolucję w sprawie planu prac UE w dziedzinie kultury na lata 2027-2030.
W trakcie posiedzenia Rady omówiono również m.in. budżet programu „AgoraEU” na lata 2028–2034 oraz przedłużenie projektu Europejskich Stolic Kultury na lata 2034-2047. Skierowano też apel ws. utrzymania wspólnego stanowiska UE dotyczącego wykluczenia udziału Rosji w Biennale Architektury 2027.
Projekt EU KIDS ACT
Celem EU KIDS ACT jest ustanowienie spójnych zasad zwiększających bezpieczeństwo dzieci i młodzieży w internecie. Regulacja nakłada na dostawców obowiązek uwzględniania dobra małoletnich zarówno na etapie projektowania, jak i funkcjonowania usług cyfrowych.
Projekt rozporządzenia został przyjęty przez Komisję Europejską i przedstawiony 17 września 2026 r. Możliwość przedstawiania uwag do wniosku w ramach konsultacji społecznych trwa do 26 listopada br. Na forum Rady UE projekt jest obecnie przedmiotem prac Grupy roboczej ds. audiowizualnych i mediów. EU KIDS ACT ma uzupełniać istniejące unijne ramy prawne, w szczególności akt o usługach cyfrowych (DSA), akt o sztucznej inteligencji (AI Act), RODO oraz przepisy dotyczące audiowizualnych usług medialnych.
Do najważniejszych rozwiązań przewidzianych w projekcie należą:
- stopniowanie dostępu małoletnich do mediów społecznościowych w zależności od wieku
Dzieci poniżej 13. roku życia nie będą mogły korzystać z serwisów społecznościowych, natomiast osoby w wieku 13–14 lat będą mogły korzystać z nich w ograniczonym zakresie, za pośrednictwem konta zarządzanego przez rodzica lub opiekuna. Możliwość samodzielnego utworzenia i prowadzenia konta ma przysługiwać od ukończenia 15. roku życia.
- wprowadzenie skutecznych mechanizmów zapewniania i weryfikacji wieku użytkowników
Obowiązki w tym zakresie mają obejmować m.in. serwisy społecznościowe, platformy udostępniania wideo oraz sklepy z aplikacjami (akt wyłącza z zakresu usługi o charakterze czysto edukacyjnym, naukowym, nienastawione na zysk encyklopedie internetowe oraz repozytoria open-source).
- ograniczenie stosowania rozwiązań mogących prowadzić do nadmiernego lub kompulsywnego korzystania z usług przez małoletnich (w tym m.in. nieskończonego przewijania treści oraz określonych mechanizmów powiadomień)
- zapewnienie wysokiego poziomu prywatności małoletnich jako ustawienia domyślnego (m.in. w celu ograniczenia niepożądanych kontaktów ze strony nieznajomych)
- ustanowienie szczególnych wymogów dotyczących systemów AI wykorzystywanych przez małoletnich
- wzmocnienie odpowiedzialności dostawców usług (w tym m.in. zobowiązanie dostawców dużych platform internetowych do wykazania, że oferowane przez nich usługi są bezpieczne dla małoletnich i zostały zaprojektowane z uwzględnieniem ich dobrostanu)
Polska popiera cel projektu EU Kids Act, jakim jest zapewnienie dzieciom bezpiecznego środowiska cyfrowego. Ochrona małoletnich przed zagrożeniami w internecie musi jednak uwzględniać również ich prawo do prywatności, dostępu do informacji i komunikacji. Opowiadamy się za wspólnymi, unijnymi rozwiązaniami, które zagwarantują jednolity poziom ochrony we wszystkich państwach członkowskich, jednocześnie umożliwiając im podejmowanie skutecznych działań krajowych jeszcze przed przyjęciem unijnych regulacji. Popieramy wprowadzenie minimalnego wieku 15 lat dla samodzielnego zakładania kont w serwisach społecznościowych i usługach udostępniania wideo, bez wyjątków w postaci tzw. kont nadzorowanych dla dzieci w wieku 13–14 lat – mówiła Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego podczas posiedzenia Rady UE. - Istotne jest również proporcjonalne podejście do regulacji dotyczących gier wideo. Obowiązki powinny być dostosowane do charakteru gry, jej funkcjonalności i rzeczywistych zagrożeń, a także możliwości podmiotów, które ją tworzą. Szczególnej analizy wymaga objęcie jednakowymi wymogami gier jednoosobowych, które nie przewidują interakcji między użytkownikami. Wydaje się wskazane uzupełnienie projektu EU Kids Act o mechanizm oceny potencjalnych zagrożeń, jakie może nieść ze sobą dana gra, oraz nakładania proporcjonalnych obowiązków na jej dostawców – dodała.
Plan pracy UE w dziedzinie kultury na lata 2027-2030
Plan pracy UE w dziedzinie kultury jest dokumentem wyznaczającym kierunki współpracy państw członkowskich Unii Europejskiej w obszarze kultury na kolejne cztery lata. Określa on priorytety mające na celu odpowiedź na najważniejsze wyzwania stojące obecnie przed sektorem kultury i sektorem kreatywnym, a także wskazuje działania służące ich realizacji, podejmowane w ramach ścisłej współpracy państw członkowskich, Komisji Europejskiej i Rady UE.
Obecnie obowiązujący Plan pracy UE w dziedzinie kultury obowiązuje do końca 2026 roku. Nowy plan na lata 2027–2030 nawiązuje do strategii „Kompasu Kultury dla Europy”, przyjętej przez Komisję Europejską w listopadzie 2025 roku. Plan koncentruje się na czterech kluczowych filarach:
- Wartości i prawa kulturalne (ochrona wolności artystycznej, różnorodności kulturowej oraz wzmacnianie demokracji i praw obywatelskich w całej UE),
- Wsparcie artystów i dostępu do kultury (poprawa warunków pracy osób zawodowo związanych z kulturą oraz ułatwianie dostępu do wydarzeń kulturalnych),
- Konkurencyjność i spójność (wykorzystanie potencjału dziedzictwa kulturowego i sektorów kreatywnych na rzecz innowacji, odporności społecznej oraz rozwoju regionów),
- Wymiar międzynarodowy (promowanie europejskiej kultury w relacjach zewnętrznych i partnerstwach globalnych).
» Więcej informacji o strategii „Kompas Kultury dla Europy"
Apel o wspólne stanowisko UE dotyczące wykluczenia Rosji z Biennale Architektury 2027
Apel jest inicjatywą Polski, do której przyłączyły się takie państwa jak: Austria, Chorwacja, Dania, Estonia, Finlandia, Łotwa, Litwa, Niemcy i Szwecja.
Przyszłoroczne Biennale Architektury w Wenecji będzie odbywać się pod hasłem „Tworzyć architekturę - na rzecz możliwości współistnienia w obliczu prawdziwej rzeczywistości”. W tym kontekście Unia Europejska jest zobowiązana do ścisłej współpracy na rzecz uniemożliwienia jakiegokolwiek udziału Rosji w wydarzeniach kulturalnych, który stanowiłby rażący kontrast w stosunku do rzeczywistości, jaką jest trwająca agresja Rosji na Ukrainę i niszczenie ukraińskiego dziedzictwa kulturowego – wskazała Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego. - Rosja w sposób systematyczny bierze na cel ukraińską tożsamość oraz dziedzictwo narodowe z intencją ich unicestwienia. Dobitnym tego przykładem są celowe uderzenia w Narodowe Studio Filmowe im. Dowżenki w Kijowie z 2 i 15 czerwca 2026 roku, które doprowadziły do zniszczenia 18 budynków kompleksu oraz historycznej kolekcji ponad 100 tys. kostiumów filmowych. O brutalnej powtarzalności tych działań świadczy kolejny atak na to samo studio, przeprowadzony w nocy z 6 na 7 października 2026 roku. Łącznie, według danych na koniec września 2026 roku, rosyjska agresja dotknęła już ponad 2 tys. obiektów dziedzictwa kulturowego oraz ponad 2,5 tys. instytucji kultury w Ukrainie – dodała.
Sygnatariusze wezwali Radę UE do podjęcia wspólnych działań w celu wykluczenia Rosji z przyszłorocznego Biennale Architektury w Wenecji. Postulowali również o zapewnienie spójności między decyzjami politycznymi UE, a nałożonymi sankcjami gospodarczymi i personalnymi.
Budżet programu „AgoraEU” na lata 2028–2034
Podczas pobytu w Brukseli w dniach 19-20 listopada ministra Marta Cienkowska spotkała się z Wolframem Weimerem, ministrem ds. kultury i mediów Niemiec, Ernestem Urtasunem, ministrem kultury Hiszpanii oraz Lukasem Alsysem, ministrem kultury Litwy. Odbyła też rozmowy z Glennem Micallefem, komisarzem UE ds. sprawiedliwości międzypokoleniowej, młodzieży, kultury i sportu, Bogdanem Zdrojewskim, posłem do Parlamentu Europejskiego i Piotrem Serafinem, komisarzem UE ds. budżetu, zwalczania nadużyć finansowych i administracji publicznej.
Głównym tematem rozmów była potrzeba utrzymania pierwotnie zaproponowanego przez Komisję Europejską budżetu programu „AgoraEU” na lata 2028–2034. Opublikowany przez prezydencję irlandzką dokument „NegoBox” zakłada zmniejszenie jego finansowania z 8,582 do 6,007 mld euro, czyli o 30%. Propozycja ta spotkała się ze sprzeciwem wielu ministrów kultury państw UE, którzy z inicjatywy hiszpańskiego ministra kultury skierowali list do irlandzkiego ministra Charliego McConalogue’a, wyrażając w nim obawy dotyczące planowanych cięć. Polska przyłączyła się do tej inicjatywy.