Poznaj historię krucyfiksu

Monumentalna drewniana rzeźba przedstawiająca ukrzyżowanego Chrystusa powstała w XIX wieku. Przed II wojną światową znajdowała się w zbiorach Muzeum Zamkowego w Malborku i była eksponowana w Sali Baszty Maślankowej.

Zachowana dokumentacja fotograficzna potwierdza obecność obiektu w muzeum już przed 1908 rokiem. Oględziny zabytku ujawniły sygnaturę Osmara Trillhaase (1857-1922), rzeźbiarza z Erfurtu, który dla zamku w Malborku wykonał także inne realizacje.

Po zakończeniu wojny losy zabytku pozostawały nieznane. Przez ponad siedem dekad krucyfiks był uznawany za zaginiony.

Zaginiony po wojnie, odnaleziony w Bawarii

Na trop obiektu natrafił Tomasz Agejczyk, dyrektor Muzeum Miasta Malborka, który prowadził badania dotyczące malborskich strat wojennych w obszarze dóbr kultury w ramach programu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Badanie Polskich Strat Wojennych”.

W trakcie kwerendy zidentyfikował drewniany krucyfiks znajdujący się w prywatnej kolekcji w Bawarii, który mógł pochodzić z Malborka. O swoich ustaleniach poinformował Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Równolegle zespół badaczy Muzeum Zamkowego w Malborku zgromadził dokumentację dotyczącą historii obiektu. Zachowane fotografie i materiały archiwalne pozwoliły jednoznacznie potwierdzić, że odnaleziona w Niemczech rzeźba jest tym samym krucyfiksem, który przed wojną znajdował się w zbiorach Muzeum Zamkowego w Malborku. Analiza ekspertów wykazała, że stanowi element przedwojennego wyposażenia malborskiego zamku.

Po przeanalizowaniu zgromadzonych materiałów Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego nawiązało kontakt z właścicielem zabytku. Posiadacz krucyfiksu, urodzony w czasie wojny w Malborku, otrzymał rzeźbę wiele lat później już w Niemczech i nie wiedział o jej związku z malborskim zamkiem. Po przedstawieniu dokumentacji bezwarunkowo zgodził się przekazać zabytek stronie polskiej.

Powrót utraconego zabytku do macierzystych zbiorów

Powrót krucyfiksu do Malborka jest efektem współpracy badaczy, muzealników, historyków sztuki oraz pracowników Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wspólne działania pozwoliły odtworzyć historię obiektu, potwierdzić jego pochodzenie i przywrócić go do miejsca, z którym był związany przez dziesięciolecia.

Sprawa pokazuje znaczenie badań proweniencyjnych oraz międzynarodowej współpracy w identyfikowaniu i odzyskiwaniu utraconych dóbr kultury. Dzięki zaangażowaniu wszystkich uczestników procesu kolejny zabytek utracony w wyniku II wojny światowej wrócił do Polski.

Działania restytucyjne MKiDN

Obecnie Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego prowadzi ponad 200 postępowań restytucyjnych w 18 krajach. Od 2008 roku do Polski powróciło 900 utraconych dóbr kultury. Powrót krucyfiksu jest kolejnym przykładem skuteczności tych działań.

Dowiedz się więcej:

» Odwiedź stronę Muzeum Zamkowego w Malborku: zamek.malbork.pl

» Misja restytucja – prezentujemy kolejne odzyskane obiekty 

» „Historyczny dzień!” - nowy etap polsko-niemieckich relacji w obszarze restytucji dóbr kultury