Światowy Dzień Wirusowego Zapalenia Wątroby
27.07.2027
Światowy Dzień Wirusowego Zapalenia Wątroby, obchodzony corocznie 28 lipca, został ustanowiony przez Światową Organizację Zdrowia (WHO). Celem tego dnia jest zwiększanie świadomości na temat wirusowych zapaleń wątroby (WZW), promowanie profilaktyki, wczesnego wykrywania zakażeń oraz zapewnienia dostępu do diagnostyki i leczenia.
Tematem przewodnim Światowego Dnia Wirusowego Zapalenia Wątroby
w 2026 r. jest, „ Wirusowe zapalenie wątroby: Zwalczmy je”, to wezwanie do zniesienia barier między ludźmi a usługami ratującymi życie. Wirusowe zapalenie wątroby nadal jest główną przyczyną chorób i zgonów, którym można zapobiec na całym świecie.
Narzędzia niezbędne do wyeliminowania wirusowego zapalenia wątroby już istnieją. Skuteczne szczepionki, precyzyjna diagnostyka, skuteczne metody leczenia wirusowego zapalenia wątroby typu C oraz dożywotnie terapie wirusowego zapalenia wątroby typu B mogą zapobiegać infekcjom, ratować życie oraz zmniejszać ryzyko zachorowania na raka wątroby i marskość wątroby. Mimo to miliony ludzi pozostają niezdiagnozowane, nieleczone lub nie mają dostępu do opieki zdrowotnej z powodu stygmatyzacji, ograniczonej świadomości, luk w systemie opieki zdrowotnej
i utrzymujących się nierówności.
Kampania w 2026 r. wzywa do wcielenia w życie sprawdzonych rozwiązań naukowych poprzez większe zaangażowanie polityczne, stałe inwestycje i wysiłki na rzecz zapewnienia równego dostępu do profilaktyki, badań, leczenia i opieki.
Czym jest wirusowe zapalenie wątroby?
Wirusowe zapalenie wątroby to grupa chorób zakaźnych wywoływanych przez wirusy oznaczone literami A, B, C, D i E. Choroby te prowadzą do stanu zapalnego wątroby, który może mieć przebieg ostry lub przewlekły. Nieleczone zakażenia mogą prowadzić do marskości wątroby, niewydolności tego narządu oraz raka wątrobowokomórkowego.
Drogi zakażenia
Poszczególne typy wirusowego zapalenia wątroby przenoszą się różnymi drogami:
- WZW typu A (HAV) – drogą pokarmową, najczęściej poprzez spożycie skażonej żywności lub wody oraz z powodu niewłaściwej higieny rąk.
- WZW typu B (HBV) – przez kontakt z zakażoną krwią i innymi płynami ustrojowymi, podczas kontaktów seksualnych oraz z matki na dziecko podczas porodu.
- WZW typu C (HCV) – przede wszystkim przez kontakt z zakażoną krwią, np. podczas zabiegów wykonywanych niesterylnym sprzętem lub używania wspólnych igieł.
- WZW typu D (HDV) – występuje wyłącznie u osób zakażonych wirusem HBV.
- WZW typu E (HEV) – najczęściej szerzy się drogą pokarmową, zwłaszcza poprzez skażoną wodę.
10 zasad, które sprzyjają prawidłowemu funkcjonowaniu wątroby
1. Nie dopuszczaj do nadmiaru tkanki tłuszczowej
Najważniejszym czynnikiem ryzyka rozwoju stłuszczeniowej choroby wątroby związanej z dysfunkcja metaboliczną- MASLD (Metabolic Dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease ), najczęstszej przewlekłej choroby wątroby na świecie, jest nadmiar tkanki tłuszczowej, zwłaszcza trzewnej.
2. Jedz jak mieszkańcy basenu Morza Śródziemnego
Najlepiej przebadanym modelem żywienia dla zmniejszenia ryzyka sercowo – naczyniowego i MASLD jest dieta śródziemnomorska.
Stawiaj na:
• warzywa i owoce,
• oliwę z oliwek,
• rośliny strączkowe,
• pełnoziarniste produkty zbożowe,
• ryby morskie,
• orzechy.
Ogranicz:
• żywność ultraprzetworzoną,
• tłuszcze trans,
• nadmiar czerwonego mięsa.
3. Ogranicz cukier, szczególnie fruktozę
Nadmiar cukrów prostych nasila proces de novo lipogenezy w wątrobie.
Unikaj:
• słodzonych napojów,
• syropu glukozowo-fruktozowego,
• nadmiaru soków owocowych,
• regularnego podjadania słodyczy.
4. Ruszaj się codziennie
Aktywność fizyczna zmniejsza ilość tłuszczu wątrobowego nawet bez dużej utraty masy ciała.
Cel:
• minimum 150–300 minut umiarkowanego wysiłku tygodniowo,
• 2–3 treningi oporowe,
• ograniczenie siedzenia.
5. Alkohol traktuj jako wyjątek, nie codzienność
Nie istnieje całkowicie bezpieczna dawka alkoholu dla wszystkich.
Im mniej:
• tym lepiej dla regeneracji hepatocytów,
• mniejsze ryzyko marskości,
• niższe ryzyko nowotworów wątroby.
W chwili obecnej uważa się, że każda ilość alkoholu jest szkodliwa dla zdrowia.
6. Chroń się przed wirusowymi zapaleniami wątroby
Zapobieganie jest skuteczniejsze niż leczenie.
Pamiętaj o:
• wykonaniu chociaż raz w życiu badania na obecność przeciwciał anty HCV,
• jeśli urodziłeś się przed 1996 r. (rok kiedy wprowadzono w Polsce obowiązkowe szczepienianoworodków przeciw WZW B), wykonaj badanie na obecność AgHBs,
• zaszczep się przeciw WZW B jeśli nie jesteś chory i do tej pory się nie szczepiłeś,
• jeśli nie wiesz, czy byłeś szczepiony wykonaj badanie na obecność przeciwciał anty HBs,
• jeśli dużo podróżujesz zaszczep się przeciw WZW A.
• diagnostyce w kierunku zakażeń wirusowych wątroby przy nieprawidłowych wynikach transaminaz – ALT.
7. Uważaj na leki i suplementy diety
Przyjmowanie dużej liczby suplementów diety nie zawsze jest zdrowe, zwłaszcza bez kontroli i zwłaszcza, jeśli łączy się je z lekami.
Są częstą przyczyną polekowego i po suplementacjnego uszkodzenia wątroby – DILI/HILI (Drug-Induced Liver Injury/ Herb-Induced Liver Injury)
Nigdy:
• nie przekraczaj zalecanych dawek leków, nawet tych bez recepty np. paracetamolu,
• nie łącz wielu preparatów bez konsultacji z lekarzem,
• nie stosuj długotrwale suplementów niewiadomego pochodzenia.
8. Zachowaj bilans pomiędzy pracą a życiem prywatnym – work-life-balance oraz Dbaj o rytm dobowy i sen
Zaburzenia snu zwiększają ryzyko zaburzeń metabolicznych oraz stłuszczenia wątroby.
Staraj się:
• spać 7–9 godzin,
• utrzymywać stałe godziny snu,
• unikać późnonocnego podjadania.
9. Pij kawę
To jedna z najlepiej udokumentowanych interwencji ochronnych dla wątroby.
Korzyści obserwowano przy:
• min. 2–3 filiżanki dziennie,
• również kawa bezkofeinowa wykazuje działanie ochronne, ale nieco w mniejszym stopniu.
Kawa wiąże się z mniejszym ryzykiem:
• stłuszczenia,
• przewlekłego zapalenia,
• włóknienia,
• marskości,
• rozwoju raka wątrobowokomórkowego.
10. Kontroluj swoje wyniki
Wątroba długo nie daje objawów lub objawy są subkliniczne.
Regularnie oceniaj:
• aktywność ALT i AST,
• profil lipidowy,
• poziom glukozy lub HbA1c,
• ciśnienie tętnicze,
• masę ciała i obwód talii.
Badania te powinny być wykonywane co roku.
W grupach ryzyka warto rozważyć ocenę stłuszczenia wątroby – USG jamy brzusznej, elastografia wątroby metodą VCTE i włóknienia wątroby - wskaźnik FIB-4, elastografia wątroby metodą VCTE.
Osoby zdrowe, bez przewlekłych chorób wątroby i czynników ryzyka ich rozwoju, powinny wykonywać usg jamy brzusznej co 3-5 lat.
Złota zasada longevity dla wątroby
To, co szkodzi wątrobie najbardziej, to nieprawidłowy styl życia – niewłaściwa dieta: przewlekły nadmiar kalorii, cukrów prostych, tłuszczów nasyconych, alkoholu i siedzący trybu życia.
To, co służy jej najlepiej, to regularność: aktywność fizyczna, zbilansowana dieta, kawa, unikanie alkoholu, dbanie o prawidłową masę ciała i profilaktyka obejmująca zarówno szczepienia ochronne przeciw WZW A i B, jak i wykonywanie systematyczne badań okresowych z oceną parametrów wątrobowych, w tym przynajmniej raz w życiu oznaczenie anty HCV oraz metabolicznych.
Liczba zakażeń w województwie kujawsko-pomorskim w 2025 roku
W województwie kujawsko-pomorskim w 2025 roku stwierdzono 25 zachorowań na WZW A, 191 zachorowań na WZW B, 220 zachorowań na WZW C.
Źródła
1. Dr n. med. Paweł Rajewski, prof. WSNoZ, MBA specjalistą chorób wewnętrznych, specjalista chorób zakaźnych, hepatolog, transplantolog
Kliniczny , Konsultant wojewódzki w dziedzinie chorób zakaźnych dla województwa kujawsko- pomorskiego
2. https://www.who.int/campaigns/world-hepatitis-day
3. https://www.who.int/campaigns/world-hepatitis-day/2026
4.https://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/2025/Ch_2025.pdf