Kategoryzacja ryzyka w zakresie przeprowadzania kontroli przedsiębiorców
Podstawą opracowania niniejszej analizy jest art. 47 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r., poz. 1480, z zm.), który stanowi, że kontrole planuje się i przeprowadza po uprzednim dokonaniu analizy prawdopodobieństwa naruszenia prawa w ramach wykonywania działalności gospodarczej. Analiza obejmuje identyfikację obszarów podmiotowych i przedmiotowych, w których ryzyko naruszenia przepisów jest największe, a sposób jej przeprowadzenia określił organ nadrzędny, w przedmiotowym przypadku Główny Inspektor Sanitarny.
1. Obszar bezpieczeństwa żywności i żywienia
Nie stosuje się art. 47 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców ponieważ zasady i tryb kontroli wynikają z przepisów odrębnych.
Podstawa prawna:
- Rozporządzenie (UE) 2017/625 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie urzędowych kontroli
oraz krajowe przepisy wykonawcze, m.in.:
- ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia
- zarządzenie Głównego Inspektora Sanitarnego nr 291/19 z dnia 13 grudnia 2019 r. zmieniające zarządzenie w sprawie procedury przeprowadzania urzędowej kontroli żywności oraz materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, częstotliwość i zakres kontroli urzędowych prowadzonych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej są uzależnione od kategorii ryzyka, jaką przypisano danemu zakładowi spożywczemu. W procedurze wprowadzonej ww. zarządzeniem GIS jest instrukcja dotyczącą kryteriów oceny zakładu produkcji/obrotu żywnością/żywienia zbiorowego/materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością, która określa kryteria oceny zakładu uwzględniając rodzaj ryzyka -ryzyko niskie, średnie i duże a także kategoryzacja zakładów w oparciu o profil działalności. Kategoria nie jest przypisywana raz, w każdej chwili może ulec zmianie. Na podstawie ustaleń kontrolnych może zostać podwyższona, obniżona lub utrzymana.
2. Nadzór nad chemikaliami.
Obszar produktów biobójczych
|
Analiza ryzyka |
||
|
Wysokie ryzyko |
Wyniki poprzednich kontroli: |
Stwierdzone wcześniej poważne uchybienia w zakresie przepisów dotyczących produktów biobójczych - udostępniania na rynku produktu biobójczego bez pozwolenia lub zawierającego substancje czynną nie znajdującą się w wykazie, o którym mowa w art. 95 rozporządzenia BPR. Nieterminowe realizowanie zaleceń z poprzednich kontroli. Unikanie i celowe utrudnianie kontroli. |
|
Interwencje oraz informacje od innych organów: |
Liczne interwencje konsumenckie lub informacje od innych organów w zakresie naruszenia przepisów dotyczących produktów biobójczych - udostępniania na rynku produktu biobójczego bez pozwolenia lub zawierającego substancje czynną nie znajdującą się w wykazie, o którym mowa w art. 95 rozporządzenia BPR. |
|
|
Średnie ryzyko |
Wyniki poprzednich kontroli: |
Stwierdzone wcześniej uchybienia w zakresie przepisów ustawy o produktach biobójczych opisanych w art. 46 ust. 1 pkt 1-7 oraz ust. 2
Brak współpracy w czasie poprzednich kontroli. |
|
Interwencje oraz informacje od innych organów: |
Pojedyncze interwencje konsumenckie lub informacje od innych organów nadzoru w zakresie naruszenia przepisów ustawy o produktach biobójczych opisanych w art. 46 ust. 1 pkt 1-7 oraz ust. 2
|
|
|
Inne przesłanki: |
|
|
|
Niskie ryzyko |
Wyniki poprzednich kontroli: |
Nieliczne, drobne uchybienia w zakresie przepisów dotyczących produktów biobójczych |
|
Interwencje oraz informacje od innych organów: |
Interwencje lub pojedyncze skargi konsumenckie w zakresie naruszenia innych niż wskazanych dla wyższych poziomów ryzyka przepisów dotyczących produktów biobójczych |
|
|
Inne przesłanki: |
Braki naruszeń kwalifikujących do wysokiego i średniego ryzyka. Brak innych przesłanek do kwalifikacji wysokiego lub średniego ryzyka. |
|
Obszar produktów kosmetycznych
|
Analiza ryzyka – osoby odpowiedzialne |
||
|
Wysokie ryzyko |
Wyniki poprzednich kontroli: |
Stwierdzone wcześniej poważne uchybienia w zakresie przepisów dotyczących:
Nieterminowe realizowanie zaleceń z poprzednich kontroli. Unikanie i celowe utrudnianie kontroli. |
|
Interwencje oraz informacje od innych organów: |
Liczne interwencje konsumenckie dotyczące podejrzeń niewłaściwej jakości zdrowotnej lub informacje od innych organów zakresie przepisów dotyczących w szczególności art. 10, 11 (dokumentacja i raport bezpieczeństwa) np. brak dokumentacji, brak raportu lub brak w raporcie istotnych danych (załącznik I), 14 i 15 (ograniczenia odnoszące się do substancji) rozporządzenia 1223/2009. |
|
|
Średnie ryzyko |
Wyniki poprzednich kontroli: |
Stwierdzone wcześniej uchybienia w zakresie przepisów dotyczących:
Uchybienia w zakresie oznakowania produktów kosmetycznych (art. 19 i 20 rozporządzenia 1223/2009). Uchybienia w zakresie art. 13 rozporządzenia 1223/2009 (zgłaszanie) np. bark zgłoszenia. Brak współpracy w czasie poprzednich kontroli. |
|
Interwencje oraz informacje od innych organów: |
Pojedyncze interwencje konsumenckie lub informacje od innych organów nadzoru w zakresie przepisów dotyczących produktów kosmetycznych dot. w szczególności składu lub oznakowania produktów kosmetycznych (art. 19 i 20 rozporządzenia 1223/2009). |
|
|
Inne przesłanki: |
Braki naruszeń kwalifikujących do dużego ryzyka. |
|
|
Niskie ryzyko |
Wyniki poprzednich kontroli: |
Nieliczne, drobne uchybienia w zakresie przepisów dotyczących produktów kosmetycznych nie wskazanych w poprzednich pkt dot. dużego i średniego ryzyka. Nieścisłości lub brak aktualizacji zgłoszenia produktu (art. 13 rozporządzenia 1223/2009). |
|
Interwencje oraz informacje od innych organów: |
Pojedyncze interwencje konsumenckie w zakresie przepisów dotyczących produktów kosmetycznych np. uchybienia w zakresie oznakowania produktów kosmetycznych (art. 19 i 20 rozporządzenia 1223/2009). Uchybienia w zakresie art. 13 rozporządzenia 1223/2009 (zgłaszanie np. bark zgłoszenia). |
|
|
Inne przesłanki: |
Braki naruszeń kwalifikujących do dużego i średniego ryzyka. Brak innych przesłanek do kwalifikacji dużego lub średniego ryzyka. |
|
|
Analizy ryzyka – wytwórcy – art. 8 rozporządzenia 1223/2009: |
||
|
Wysokie ryzyko |
Wyniki poprzednich kontroli: |
|
|
Interwencje oraz informacje od innych organów: |
Liczne interwencje np. od podmiotów zlecających wytworzenie produktu, informacje od innych organów. |
|
|
Inne przesłanki: |
Rodzaj produktów kosmetycznych:
Nieterminowe realizowanie zaleceń z poprzednich kontroli. Unikanie i celowe utrudnianie kontroli. |
|
|
Średnie ryzyko |
Wyniki poprzednich kontroli: |
Stwierdzone uchybienia w systemie GMP nie wpływające w sposób znaczący na bezpieczeństwo produktu kosmetycznego. |
|
Interwencje oraz informacje od innych organów: |
Interwencje od podmiotów zlecających wytworzenie produktu, informacje od innych organów. |
|
|
Inne przesłanki: |
Rodzaj produktów kosmetycznych:
Brak współpracy w czasie kontroli. Braki naruszeń kwalifikujących do dużego ryzyka. |
|
|
Niskie ryzyko |
Wyniki poprzednich kontroli: |
Wyniki poprzednich kontroli:
|
|
Interwencje oraz informacje od innych organów: |
Pojedyncze interwencje od podmiotów zlecających wytworzenie produktu lub informacje od innych organów nadzoru. |
|
|
Inne przesłanki: |
Rodzaj produktów kosmetycznych: perfumy, produkty z dużą zawartością alkoholu lub niskiego ryzyka mikrobiologicznego Braki naruszeń kwalifikujących do dużego i średniego ryzyka. |
|
|
Analizy ryzyka - dystrybutorzy: |
||
|
Wysokie ryzyko |
Wyniki poprzednich kontroli: |
Stwierdzone poważne uchybienia w zakresie przepisów dotyczących produktów kosmetycznych:
|
|
Interwencje oraz informacje od innych organów: |
Liczne interwencje konsumenckie, informacje od innych organów |
|
|
Inne przesłanki: |
Nieterminowe realizowanie zaleceń z poprzednich kontroli. Unikanie i celowe utrudnianie kontroli. |
|
|
Średnie ryzyko |
Wyniki poprzednich kontroli: |
Nieliczne uchybienia w zakresie przepisów dotyczących produktów kosmetycznych np. art. 6 i 7 rozporządzenia 1223/2009. Sporadyczne przypadki sprzedaży produktów po upływie terminu trwałości. |
|
Interwencje oraz informacje od innych organów: |
Pojedyncze interwencje konsumenckie lub informacje od innych organów nadzoru. |
|
|
Inne przesłanki: |
Brak współpracy w czasie kontroli. |
|
|
Niskie ryzyko |
Wyniki poprzednich kontroli: |
Brak uchybień. |
|
Interwencje oraz informacje od innych organów: |
Brak interwencji. |
|
|
Inne przesłanki: |
Braki naruszeń kwalifikujących do dużego i średniego ryzyka. |
|
Obszar substancji chemicznych i ich mieszanin
|
Analiza ryzyka |
||
|
Wysokie ryzyko |
Wyniki poprzednich kontroli Interwencje oraz informacje od innych organów |
Stwierdzone w poprzednich kontrolach poważne uchybienia, liczne interwencje (10 lub więcej w okresie 5 lat) i/lub informacje od innych organów dotyczące poniższych obowiązków w zakresie substancji chemicznych i ich mieszanin:
Nieterminowe realizowanie zaleceń z poprzednich kontroli. Unikanie i celowe utrudnianie kontroli. |
|
Inne przesłanki |
W przypadku producentów i wprowadzających do obrotu:
|
|
|
Średnie ryzyko |
Wyniki poprzednich kontroli Interwencje oraz informacje od innych organów |
Stwierdzone w poprzednich kontrolach uchybienia, interwencje (powyżej 3 w okresie 3 lat) i/lub informacje od innych organów w zakresie przepisów dotyczących substancji chemicznych i ich mieszanin oraz detergentów nie opisane w punkcie dotyczącym wysokiego ryzyka. Brak dokumentacji w łańcuchu dostaw m.in. zakresie informacji o substancjach zawartych w wyrobach (SVHC), bazy SCIP, zgłoszeń PCN/UFI. Brak współpracy w czasie poprzednich kontroli. |
|
Inne przesłanki |
W przypadku importerów:
Braki naruszeń kwalifikujących do wysokiego ryzyka. |
|
|
Niskie ryzyko |
Wyniki poprzednich kontroli Interwencje oraz informacje od innych organów |
Stwierdzone w poprzednich kontrolach pojedyncze, drobne uchybienia lub interwencje (1-3 w okresie 5 lat) w zakresie przepisów dotyczących substancji chemicznych i ich mieszanin oraz detergentów nie opisane w punktach dotyczących wysokiego i średniego ryzyka. |
|
Inne przesłanki |
Braki naruszeń kwalifikujących do wysokiego i średniego ryzyka. |
|
W każdym przypadku właściwy terenowo państwowy powiatowy inspektor sanitarny może zwiększyć częstotliwość kontroli, tzn. przedsiębiorstwo może zostać zakwalifikowane do wyższej kategorii ryzyka z uwagi na stwierdzone podczas kontroli nieprawidłowości, wpływające zasadne interwencje oraz informacje od innych organów lub na skutek uzasadnionych przesłanek wynikających z sytuacji sanitarno-epidemiologicznej.
W przypadku nowopowstałych podmiotów, z racji braku historii kontroli, można przyjąć kategorię wysokiego ryzyka. Jednak kategoria ryzyka powinna być zrewidowana po pierwszej kontroli.
Należy pamiętać, że zasady częstotliwości kontroli wynikające z kategorii ryzyka stosuje się z uwzględnieniem przepisów szczególnych, które mogą określać inne częstotliwości lub procedury kontroli w danym obszarze nadzoru.
3. Obszar higieny radiacyjnej
Pola elektromagnetyczne
|
Podmioty |
Kategoria ryzyka |
|
Podmioty lecznicze wykonujące świadczenia szpitalne, w których są stosowane rezonanse magnetyczne oraz inne urządzenia wykorzystujące pola elektromagnetyczne. |
ryzyko wysokie |
|
Pozostałe podmioty lecznicze oraz inne podmioty wykorzystujące pola elektromagnetyczne do celów medycznych. |
ryzyko średnie |
|
Podmioty wykorzystujące pola elektromagnetyczne do celów innych niż medyczne (energetyka, przemysł, radiokomunikacja i łączność, nauka i inne). |
ryzyko niskie |
Promieniowanie jonizujące
|
Podmioty |
Kategoria ryzyka |
|
Jednostki ochrony zdrowia prowadzące działalność związaną z narażeniem na promieniowanie jonizujące wykonujące świadczenia szpitalne |
ryzyko wysokie |
|
Pozostałe jednostki ochrony zdrowia wykonujące działalność związaną z narażeniem na promieniowanie jonizujące |
ryzyko średnie |
Właściwy terenowo państwowy inspektor sanitarny może zwiększyć częstotliwość kontroli w obiektach, kierując się innymi uzasadnionymi przesłankami wynikającymi z aktualnej sytuacji sanitarno-epidemiologicznej. Czynniki wpływające na zmianę częstotliwości kontroli, w szczególności:
- wystąpienie podejrzenia zagrożenia życia lub zdrowia,
- nakazy dotyczące terminu / częstotliwości kontroli wynikające z przepisów prawa (np. dotyczące kontroli kąpielisk),
- uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia,
- przeprowadzenie postępowania w celu sprawdzenia wykonania zaleceń pokontrolnych organu lub wykonania decyzji nakazujących usunięcie naruszeń prawa, w związku z przeprowadzoną kontrolą.
4. Obszar higieny dzieci i młodzieży
|
Podmioty |
Kategoria ryzyka |
|
ryzyko wysokie |
|
ryzyko średnie |
|
ryzyko niskie |
Właściwy terenowo państwowy inspektor sanitarny może zwiększyć częstotliwość kontroli w obiektach, kierując się innymi uzasadnionymi przesłankami wynikającymi z aktualnej sytuacji sanitarno-epidemiologicznej. Czynniki wpływające na zmianę częstotliwości kontroli, w szczególności:
- wystąpienie podejrzenia zagrożenia życia lub zdrowia,
- nakazy dotyczące terminu / częstotliwości kontroli wynikające z przepisów prawa (np. dotyczące kontroli kąpielisk),
- uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia,
- przeprowadzenie postępowania w celu sprawdzenia wykonania zaleceń pokontrolnych organu lub wykonania decyzji nakazujących usunięcie naruszeń prawa, w związku z przeprowadzoną kontrolą.
5. Obszar higieny pracy
|
Podmioty |
Kategoria ryzyka |
|
1A Zakłady, w których występują przekroczenia dopuszczalnych poziomów czynników szkodliwych dla zdrowia lub były stwierdzone przekroczenia NDS/NDN, NDSCh, NDSP w minionym roku. (z wyjątkiem zakładów (dot. stanowisk pracy) z przekroczeniami NDN hałasu i drgań mechanicznych, w których wdrożono program działań organizacyjno-technicznych) |
ryzyko wysokie |
|
1B Zakłady, w których występuje narażenie inhalacyjne na czynniki rakotwórcze, mutagenne lub reprotoksyczne (CMR) w stężeniach > 0,5 NDS. |
|
|
1C Zakłady, w których dochodzi do zamierzonego użycia szkodliwego czynnika biologicznego z grupy 4 oraz podmioty lecznicze wyznaczone do opieki nad pacjentem ze zdiagnozowaną chorobą zakaźną wywołaną szkodliwym czynnikiem biologicznym z grupy 4. Zakłady, w których występuje narażenie na szkodliwe czynniki biologiczne grupy 3 o podwyższonym ryzyku narażenia względem ryzyka populacyjnego – praca w zakładach gospodarki odpadami oraz przy oczyszczaniu ścieków. |
|
|
1D Zakłady, w których w ostatnich latach występuje wzmożone występowanie chorób zawodowych mających bezpośredni związek z obecnie prowadzoną działalnością zakładu. |
|
|
1E Zakłady, które dotychczas nie były objęte nadzorem (planowana pierwsza kontrola celem oceny zagrożeń środowiska pracy) |
|
|
2A Zakłady, w których występują czynniki szkodliwe, ale ich stężenia i natężenia wynoszą 0,5 < x ≤1 NDS/NDN oraz zakłady (dot. stanowisk pracy) z przekroczeniami NDN hałasu i drgań mechanicznych, w których wdrożono program działań organizacyjno-technicznych. |
ryzyko średnie |
|
2B Zakłady, w których występuje narażenie na czynniki rakotwórcze, mutagenne lub reprotoksyczne (CMR) w stężeniach 0,1<x≤0,5 NDS i/lub, w których występuje narażenie na czynniki rakotwórcze, mutagenne lub reprotoksyczne (CMR), dla których nie określono wartości NDS lub nie przeprowadzono badań i pomiarów tych czynników w środowiska pracy. |
|
|
2C Zakłady, w których występuje narażenie na szkodliwe czynniki biologiczne grupy 3 o podwyższonym ryzyku narażenia względem ryzyka populacyjnego (z wyjątkiem przychodni lekarskich i stomatologicznych oraz zakładów wymienionych w podgrupie 1 C). |
|
|
3A Pozostałe zakłady, w których czynniki szkodliwe dla zdrowia występują w stężeniach lub natężeniach mniejszych/równych 0,5 NDS/NDN |
ryzyko niskie |
|
3B Pozostałe zakłady, w których występują czynniki rakotwórcze, mutagenne lub reprotoksyczne (CMR) (niewymienione w grupie 1B i 2B) |
|
|
3C Pozostałe zakłady, w których występuje narażenie na szkodliwe czynniki biologiczne grupy 3 (niewymienione w grupie 1C i 2C) lub w których występuje wyłącznie narażenie na czynniki biologiczne grupy 2 |
|
|
3D Pozostałe zakłady, niespełniające kryteriów średniego lub wysokiego ryzyka |
Właściwy terenowo państwowy inspektor sanitarny może zwiększyć częstotliwość kontroli w obiektach, kierując się innymi uzasadnionymi przesłankami wynikającymi z aktualnej sytuacji sanitarno-epidemiologicznej. Czynniki wpływające na zmianę częstotliwości kontroli, w szczególności:
- wystąpienie podejrzenia zagrożenia życia lub zdrowia,
- nakazy dotyczące terminu / częstotliwości kontroli wynikające z przepisów prawa (np. dotyczące kontroli kąpielisk),
- uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia,
- przeprowadzenie postępowania w celu sprawdzenia wykonania zaleceń pokontrolnych organu lub wykonania decyzji nakazujących usunięcie naruszeń prawa, w związku z przeprowadzoną kontrolą.
6. Obszar higieny komunalnej, w tym bezpieczeństwa zdrowotnego wody
|
Podmioty |
Kategoria ryzyka |
|
podmioty lecznicze tj.: szpital, zakład opiekuńczo-leczniczy, zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy, zakład rehabilitacji leczniczej, hospicjum, zakład lecznictwa, uzdrowiskowego (sanatorium), zakład patomorfologii, prosektura;
|
ryzyko wysokie |
|
ryzyko średnie |
|
ryzyko niskie |
Właściwy terenowo państwowy inspektor sanitarny może zwiększyć częstotliwość kontroli w obiektach, kierując się innymi uzasadnionymi przesłankami wynikającymi z aktualnej sytuacji sanitarno-epidemiologicznej. Czynniki wpływające na zmianę częstotliwości kontroli, w szczególności:
- wystąpienie podejrzenia zagrożenia życia lub zdrowia,
- nakazy dotyczące terminu / częstotliwości kontroli wynikające z przepisów prawa (np. dotyczące kontroli kąpielisk),
- uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia,
- przeprowadzenie postępowania w celu sprawdzenia wykonania zaleceń pokontrolnych organu lub wykonania decyzji nakazujących usunięcie naruszeń prawa, w związku z przeprowadzoną kontrolą.
7. Obszar epidemiologii
|
Podmioty |
Kategoria ryzyka |
|
Podmioty lecznicze w rodzaju szpitale
|
ryzyko wysokie |
|
Szpitale 1 dniowe: |
|
|
Zakłady opiekuńczo-lecznicze, opiekuńczo-pielęgnacyjne |
|
|
Podmioty lecznicze ambulatoryjne - zabiegowe: tj. punkty szczepień , przychodnie i praktyki lekarskie (np. , chirurgiczne, stomatologiczne, ginekologiczne, laryngologiczne i wykonujące zabiegi endoskopowe,) |
|
|
Stacje krwiodawstwa |
|
|
Stacje dializ |
|
|
Podmioty lecznicze w rodzaju sanatoria, ośrodki rehabilitacji |
ryzyko średnie |
|
Punkty pobrań krwi |
|
|
Podmioty lecznicze ambulatoryjne tj. przychodnie i praktyki lekarskie i pielęgniarskie (za wyjątkiem zabiegowych), fizjoterapia |
ryzyko niskie |
Właściwy terenowo państwowy inspektor sanitarny może zwiększyć częstotliwość kontroli w obiektach, kierując się innymi uzasadnionymi przesłankami wynikającymi z aktualnej sytuacji sanitarno-epidemiologicznej. Czynniki wpływające na zmianę częstotliwości kontroli, w szczególności:
- wystąpienie podejrzenia zagrożenia życia lub zdrowia,
- nakazy dotyczące terminu / częstotliwości kontroli wynikające z przepisów prawa (np. dotyczące kontroli kąpielisk),
- uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia,
- przeprowadzenie postępowania w celu sprawdzenia wykonania zaleceń pokontrolnych organu lub wykonania decyzji nakazujących usunięcie naruszeń prawa, w związku z przeprowadzoną kontrolą.
- Pierwsza publikacja:
- 06.03.2026 09:10 Dominik Kraczewski
- Wytwarzający/ Odpowiadający:
- Dominik Kraczewski
| Tytuł | Wersja | Dane zmiany / publikacji |
|---|---|---|
| Kategoryzacja ryzyka w zakresie przeprowadzania kontroli przedsiębiorców | 2.0 | 06.03.2026 09:11 Dominik Kraczewski |
| Kategoryzacja ryzyka w zakresie przeprowadzania kontroli przedsiębiorców | 1.0 | 06.03.2026 09:10 Dominik Kraczewski |
Aby uzyskać archiwalną wersję należy skontaktować się z Redakcją BIP