Wojewódzki Inspektorat Jakości Handlowej
Artykułów Rolno-Spożywczych w Olsztynie

W I kwartale 2026 roku Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych przeprowadziła kontrolę doraźną w zakresie jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, ich zamienników i wyrobów gotowych wyprodukowanych na ich bazie na różnych etapach w łańcuchu podmiotów. Celem kontroli było sprawdzenie zgodności produktów z obowiązującymi przepisami oraz deklaracjami producentów, w szczególności w zakresie zapobiegania podmianie tańszych zamienników droższych surowców, takich jak sery, śmietana, miód czy czekolada.

Kontrolę przeprowadzono na etapie sprzedaży hurtowej oraz w placówkach gastronomicznych. Kontrolą objęto łącznie 19 podmiotów, w tym 3 hurtownie spożywcze, w których nie stwierdzono nieprawidłowości oraz 16 placówek gastronomicznych, gdzie nieprawidłowości ujawniono w 13 podmiotach, co stanowi 81,25% skontrolowanych jednostek.

Stwierdzone nieprawidłowości dotyczyły m.in.:

• wprowadzania konsumentów w błąd poprzez podmianę asortymentową. Stwierdzono m.in. przypadki zastępowania:
  • sera feta – serem sałatkowym,
  • sera – produktem seropodobnym,
  • śmietany – produktem śmietanopodobnym,
  • produktów chronionych (np. feta, oscypek, szynka parmeńska) – wyrobami nieposiadającymi wymaganej ochrony oznaczeń geograficznych,
• braku wykazu składników lub niepełnego wykazu składników, w tym braku wyróżnienia substancji alergennych,
• niepodania konsumentowi wykazu składników lub nieumieszczenia w wykazie składników nazw wszystkich składników wykorzystanych do przygotowania dania w tym nazw składników elementarnych wchodzących w skład składników złożonych, nazw składników mogących powodować alergie lub reakcje nietolerancji

Warto wiedzieć, że…

Podmiana asortymentowa to forma zafałszowania żywności, która polega na zastąpieniu cennego składnika (np. sera Feta, szynki parmeńskiej czy miodu) tańszym zamiennikiem o podobnych właściwościach organoleptycznych, ale innym składzie lub pochodzeniu. Takie działanie narusza prawo konsumenta do rzetelnej informacji i stanowi nieuczciwą praktykę rynkową.

Produkty zarejestrowane czyli wpisane przez Komisję Europejską do Rejestru Chronionych Nazw Pochodzenia to produkty:

• pochodzące z określonego miejsca, regionu lub, w wyjątkowych przypadkach, kraju;
• których jakość lub cechy charakterystyczne są w istotnej lub wyłącznej mierze pochodną szczególnego środowiska geograficznego, na które składają się czynniki naturalne i ludzkie, oraz
• których wszystkie etapy produkcji odbywają się na określonym obszarze geograficznym.

Produkty zarejestrowane w Unijnym Systemie Jakości jako Chroniona Nazwa Pochodzenia lub Chronione Oznaczenie geograficzne, zgodnie z art. 26 rozporządzenie 2024/1143 z dnia 2024.04.23, podlegają ochronie przed

• bezpośrednim lub pośrednim wykorzystywaniem w celach handlowych oznaczenia geograficznego w odniesieniu do produktów nieobjętych rejestracją, jeśli produkty te są porównywalne do produktów zarejestrowanych pod tą nazwą lub jeśli stosowanie tego oznaczenia geograficznego w odniesieniu do dowolnego produktu lub usługi stanowi wykorzystywanie, osłabianie lub umniejszanie renomy tej chronionej nazwy lub działa na szkodę tej renomy, w tym również w sytuacji, gdy produkty te wykorzystuje się jako składniki;
• wszelkim niewłaściwym stosowaniem, imitacją lub przywołaniem, nawet jeśli podano prawdziwe pochodzenie produktu lub usługi lub jeżeli podano chronioną nazwę w tłumaczeniu, w formie transkrybowanej lub transliterowanej, lub z towarzyszącym jej określeniem, takim jak: "w stylu", "typu", "zgodnie z metodą", "jak produkowane w", "imitacja", "o smaku", "podobne do" lub podobnymi określeniami, w tym również w sytuacji, gdy produkty te są wykorzystywane jako składniki;
• wszelkimi innymi fałszywymi lub wprowadzającymi w błąd określeniami odnoszącymi się do pochodzenia, charakteru lub podstawowych właściwości produktu, podanymi na opakowaniu wewnętrznym lub zewnętrznym, w materiale reklamowym, dokumentach lub informacjach zamieszczonych w interfejsach internetowych w odniesieniu do danego produktu, oraz opakowaniem produktu w pojemnik mogący stwarzać błędne wrażenie co do jego pochodzenia;
• wszelkimi innymi praktykami, które mogłyby wprowadzać konsumenta w błąd co do prawdziwego pochodzenia produktu.