Wojewódzka Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Bydgoszczy

Choć dla wielu sezon na grzybobranie zaczyna się jesienią, wraz z wiosennym ociepleniem prawdziwi miłośnicy grzybów ruszają do lasów. To właśnie wtedy pojawiają się smardze – jedne z najbardziej pożądanych grzybów w Polsce. Warto jednak pamiętać, że smardze są w naszym kraju pod częściową ochroną, a ich zbieranie w środowisku naturalnym wiąże się z rygorystycznymi zasadami.

Gdzie możemy zbierać smardze jadalne?

Zbieranie smardzów jest zabronione w lasach, ponieważ wszystkie dziko rosnące gatunki podlegają częściowej ochronie gatunkowej, a za ich zerwanie grozi mandat w wysokości do 5000 zł. Zatem gdzie zbierać smardze bez obaw? 

• Prywatne ogrody i działki: To najczęstsze miejsce legalnych zbiorów. Smardze często pojawiają się tam niespodziewanie na wysypanej korze ze względu na obecność zarodników lub fragmentów grzybni, która znajduje się w samej korze.
• Szkółki leśne i tereny uprawne: Zbiór jest dozwolony, jeśli grzyby rosną na terenach wykorzystywanych do produkcji roślinnej.
• Tereny zieleni miejskiej: Można je zbierać w parkach, sadach czy na miejskich rabatach (o ile lokalne przepisy nie stanowią inaczej). 

Charakterystyka smardzów jadalnych

Smardze są grzybami jadalnymi, które cenione są za wyjątkowy smak. Owocniki smardzów są jednymi z najbardziej charakterystycznych również ze względu na samą budowę główki, która przybiera kolor od jasnobrązowego do brązowo-szarego i blado-żółtawo-brązowego, a jej kształt jest stożkowaty, z głębokimi jamkami, który układem przypomina pszczeli plaster. Owocniki są puste w środku. Miąższ smardzów jest białawy, woskowaty i kruchy, a zapach przyjemny, korzenny.

Z czym można pomylić smardze?

Smardze możemy pomylić z podobnymi do nich jadalnymi smardzami stożkowatymi lub smardzami półwolnymi. Jednak najczęstszą pomyłką, której obawiają się grzybiarze jest trująca piestrzenica kasztanowata, uważana niekiedy za sobowtóra smardzów. Zawiera gyromitrynę – toksynę, która w organizmie człowieka rozkłada się i powoduje m.in. ciężkie uszkodzenia wątroby, nerek i ośrodkowego układu nerwowego. Pierwsze objawy (wymioty, bóle brzucha, zawroty głowy) pojawiają się zazwyczaj po 6–12 godzinach od spożycia. 

Trująca piestrzenica kasztanowata – na co zwrócić uwagę?

Posiada cechy charakterystyczne, które pozwalają nam ją odróżnić. Przede wszystkim główka owocnika jest kasztanowobrązowa, kulista, bardzo nieregularna, silnie pofałdowana. Posiada trzon od białawego do bladoszarego. Środek piestrzenicy kasztanowatej jest wypełniony miąższem tworzącym nieregularne szczelinki – w odróżnieniu od smardzów, które w środku są puste. Zapach jest bardzo słaby.