Główny Inspektorat
Sanitarny

Dla osób w wieku 65+ o zwiększonym ryzyku zachorowania na półpasiec refundowana w 100%, na receptę dla pacjenta – Lista S [1], szczepionka bezpłatna. 
Szczepionka przeciwko półpaścowi ma wysoką skuteczność - do 90% [2].

Półpasiec [3] - to choroba zakaźna wywołana przez wirus ospy wietrznej i półpaśca. Głównym objawem choroby jest bardzo bolesna wysypka (pęcherzyki wypełnione płynem), zwykle umiejscowiona po jednej stronie tułowia – najczęściej wzdłuż nerwów międzyżebrowych (stąd nazwa pół – pasiec). Pęcherzyki pozostawiają bolesne nadżerki i owrzodzenia pękając, a następnie przysychają pozostawiając strupki. Przed wystąpieniem wysypki mogą pojawić się objawy zwiastunowe takie jak tkliwość i przeczulica obszaru skóry, na którym z czasem pojawi się wysypka. Dodatkowo może wystąpić gorączka, złe samopoczucie, ból głowy. Półpasiec może rozwinąć się również w innym miejscu ciała – np. na twarzy lub w oku. 

Ospa wietrzna jest najczęściej zgłaszaną chorobą zakaźną. Z uwagi na jej dużą zaraźliwość na ospę wietrzną zachoruje prawie cała populacja. Szacuje się, że około 99,5% populacji po 40. roku życia przebyło ospę wietrzną. To zaś pozwala szacować, że na rozwój półpaśca narażone jest kilkanaście milionów osób. Ryzyko wystąpienia półpaśca rośnie z wiekiem – gwałtownie po 50 roku życia, by po 85 roku życia wynieść aż 50%. Ryzyko zachorowania wzrasta również u osób z obniżoną odpornością i chorujących na nowotwory złośliwe czy cukrzycę. Zgodnie z danymi pochodzącymi od naukowców ze Stanów Zjednoczonych u prawie 30% populacji dojdzie do rozwoju półpaśca, a około połowa wszystkich przypadków choroby wystąpi u osób po 60 roku życia. Choroba zazwyczaj występuje raz w życiu, ale w niektórych przypadkach może się powtórzyć, a nawet wystąpić wielokrotnie.

Najczęstszym powikłaniem półpaśca jest przewlekły ból, zlokalizowany w miejscu wcześniejszego występowania wysypki, który może się utrzymywać od kilkunastu miesięcy nawet do kilku lat. Ból jest tak silny, że wpływa nie tylko na jakość życia, ale może zaburzać normalne funkcjonowanie. Ryzyko wystąpienie powikłań po przebyciu półpaśca rośnie z wiekiem (10% w wieku 60–69 lat, 17% w wieku 70–79 lat oraz rośnie do 20% w wieku powyżej 80 lat [4]). W rzadkich przypadkach konsekwencją powikłanego półpaśca może być utrata wzroku lub słuchu. 

Jedynym [5] sposobem zmniejszenia ryzyka zachorowania na półpasiec są szczepienia ochronne. W ten sposób można zapobiegać ospie wietrznej (zmniejszając ryzyko późniejszego wystąpienia półpaśca) oraz zapobiegać samemu półpaścowi u osób, które przebyły ospę wietrzną (ok. 99,5% populacji). Schemat szczepienia przeciw półpaścowi wymaga podania 2 dawek szczepionki z odstępem od 2 do 6 miesięcy. Jest to szczepionka inaktywowana - nie zawierająca żywego wirusa. Ryzyko odczynów poszczepiennych jest niewielkie i dotyczy głównie dyskomfortu w miejscu wkłucia. Co istotne szczepienie zapewnia długotrwałą ochronę (do 10 lat od szczepienia).

[1] Oznaczenie recepty kodem „S” – dla seniorów. Uprawnienie, które umożliwia osobom powyżej 65. roku życia otrzymanie w aptekach wybranych leków za darmo. Lek musi być ordynowany zgodnie ze wskazaniami refundacyjnymi.
[2] https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/polpasiec/?strona=4#jaka-jest-skutecznosc-szczepionki-przeciw-polpascowi,
[3] https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/zakazenia-wirusowe/158210,polpasiec-objawy-przyczyny-powiklania-leczenie,
[4, 5] https://szczepienia.pzh.gov.pl/faq/kogo-dotyczy-refundacja-szczepionki-przeciw-pneumokokom-u-doroslych/