Zespół ds. Programowania Prac Rządu
Praca nad projektami dokumentów rządowych to wieloetapowy proces. Zanim jakikolwiek rządowy projekt ustawy trafi pod obrady Rady Ministrów, a następnie do Sejmu, musi przejść wstępną weryfikację oraz formalną procedurę planistyczną.
Kluczową rolę na tym początkowym etapie odgrywa Zespół do spraw Programowania Prac Rządu (ZPPR).
ZPPR to organ pomocniczy Rady Ministrów, utworzony na podstawie zarządzenia Prezesa Rady Ministrów. W praktyce decyduje o tym, nad którymi dokumentami rząd będzie pracował. Formalnym potwierdzeniem zgody na dalsze procedowanie aktu prawnego jest wpis do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów. Główne zadanie ZPPR to koordynacja prac legislacyjnych i programowych członków Rady Ministrów.
Czym są wykazy prac legislacyjnych?
Dla obywateli i podmiotów gospodarczych najważniejszym narzędziem przejrzystości działań są publiczne wykazy prac legislacyjnych. Warto wiedzieć, że w polskiej administracji funkcjonuje kilka rodzajów takich rejestrów: Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów (dalej nazywany skrótowo Wykazem) , Wykaz prac legislacyjnych Prezesa Rady Ministrów, Wykazy prac legislacyjnych poszczególnych ministrów. – odrębne wykazy prowadzone przez konkretnych ministrów.
JAK ODRÓŻNIĆ TE REJESTRY? Ze względu na podobieństwo nazw, w dyskusji publicznej wykazy te bywają czasem ze sobą utożsamiane. Warto jednak pamiętać, że każdy z nich służy do śledzenia innego rodzaju aktów prawnych:
- Wykaz Rady Ministrów – dotyczy kluczowych decyzji rządowych. Trafiają do niego zapowiedzi najważniejszych dokumentów: ustaw, rozporządzeń i uchwał RM czy innych dokumentów rządowych: strategii, programów) i to nim zarządza ZPPR.
- Wykaz Prezesa Rady Ministrów – obejmuje rozporządzenia wydawane bezpośrednio przez Premiera.
- Wykazy Ministrów – zawierają rozporządzenia poszczególnych ministrów. Wykazy publikowane są na stronach internetowych poszczególnych ministerstw. Ich spis znajdziesz na końcu artykułu.
Wpis w Wykazie zawiera m.in. zwięzły opis problemu, cel nowej regulacji, organ odpowiedzialny za opracowanie projektu oraz przewidywany termin przyjęcia dokumentu.
Lista wykazów prac legislacyjnych
Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów
Wykaz prac legislacyjnych Prezesa Rady Ministrów
Wykazy prac ministrów:
Funduszy i Polityki Regionalnej
Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Ważne dla obywatela
Decyzja ZPPR o wpisaniu projektu do Wykazu nie jest równoznaczna z przyjęciem aktu prawnego przez Radę Ministrów!
Wpis do Wykazu stanowi jedynie zgłoszenie zamiaru i formalną zgodę na rozpoczęcie prac nad dokumentem. Dopiero od tego momentu dany organ może oficjalnie przygotować projekt dokumentu rządowego i skierować go do kolejnych, wymaganych prawem etapów procedury.
Jakie są zadania ZPPR?
Działalność ZPPR koncentruje się na zapewnianiu spójności i efektywności działań Rządu, a tym samym podnoszeniu jakości stanowionego prawa. Umożliwia też formalną i merytoryczną kontrolę zamierzeń legislacyjnych członków jego gabinetu.
Do kluczowych zadań ZPPR należy:
- analizowanie i ocenianie wniosków dotyczących wprowadzenia projektów dokumentów rządowych – takich jak projekty ustaw, rozporządzenia Rady Ministrów, strategii czy programów – do Wykazu.
- podejmowanie decyzji o wprowadzeniu, odmowie wprowadzenia, aktualizacji wpisu lub wycofaniu projektu dokumentu Wykazu.
- określanie planowanego terminu przedłożenia projektu dokumentu rządowego Radzie Ministrów;
- współpraca z organami wnioskującymi w zakresie ustalania harmonogramu prac nad projektami;
- monitorowanie przebiegu prac nad projektami i wyjaśnianie przyczyn ewentualnych opóźnień;
- opiniowanie zamierzeń i planów legislacyjnych ministrów na polecenie premiera lub zgodnie z ustaleniami Rady Ministrów;
- dokonywanie okresowego przeglądu wykazów prac w celu ich weryfikacji i aktualizacji;
- przedstawianie Rządowi informacji o przyczynach opóźnień w pracach.
Zespół może również, za zgodą przewodniczącego i na wniosek Sekretarza Rady Ministrów, analizować i oceniać wnioski o wprowadzenie projektów rozporządzeń Prezesa Rady Ministrów. Dzieje się tak szczególnie, gdy jest to uzasadnione przedmiotem regulacji lub znacznymi skutkami finansowymi.
Ważne jest, że projekt trafia do konsultacji publicznych, opiniowania i uzgodnień dopiero po wpisaniu do Wykazu.
Kto bierze udział w posiedzeniach Zespołu?
W skład ZPPR wchodzą:
- przewodniczący Zespołu – minister lub sekretarz lub podsekretarz stanu w KPRM, lub prezes albo wiceprezes RCL. Przewodniczącego powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów;
- sekretarze lub podsekretarze stanu, czyli wiceministrowie, wyznaczeni przez wicepremierów oraz ministrów właściwych do spraw:
- finansów publicznych;
- gospodarki;
- rozwoju regionalnego;
- spraw wewnętrznych;
- zabezpieczenia społecznego;
- członkostwa Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej;
- oraz Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
- Prezes Rządowego Centrum Legislacji albo upoważniony przez niego wiceprezes RCL;
- Koordynator Oceny Skutków Regulacji.
W posiedzeniach ZPPR, na zaproszenie przewodniczącego, mogą uczestniczyć również członkowie rządu kierujący innymi działami administracji rządowej lub ich przedstawiciele, a także inne podmioty upoważnione.
Jak wygląda rozpatrywanie wniosków na ZPPR?
Etap 1: Złożenie wniosku o wpis do Wykazu
Proces rozpoczyna się, gdy minister lub kierownik urzędu (zwany organem wnioskującym) chce rozpocząć prace nad nową regulacją.
Co musi zawierać wniosek?
- W przypadku projektów ustaw: do wniosku kierowanego do Przewodniczącego ZPPR dołącza się Ocenę Skutków Regulacji (OSR), czyli analizę prezentującą problem, cele oraz szacowane koszty i korzyści planowanych zmian.
- W przypadku rozporządzeń Rady Ministrów: dołącza się projekt rozporządzenia wraz z uzasadnieniem oraz OSR.
- W przypadku uchwały Rady Ministrów: załącza się projekt dokumentu wraz z uzasadnieniem oraz OSR.
Obowiązek OSR dla strategii i programów (na wniosek Koordynatora OSR): Standardowo OSR jest obowiązkowa dla projektów aktów prawnych (ustaw, rozporządzeń i uchwał). Jednak na wniosek Koordynatora OSR (lub na uzasadniony wniosek Przewodniczącego ZPPR) organ wnioskujący jest zobowiązany sporządzić OSR również dla projektu dokumentu rządowego innego niż akt normatywny (np. dla strategii lub programu). W takim przypadku przepisy dotyczące przygotowania i oceny OSR stosuje się odpowiednio.
Etap 2: (opcjonalny) Tryb weryfikacji lub przygotowania OSR
Jeśli dołączona do wniosku OSR budzi wątpliwości lub wymaga pogłębionej ekspertyzy przed rozpatrzeniem przez cały ZPPR, Przewodniczący ZPPR może uruchomić procedurę odrębną:
- Zlecenie weryfikacji OSR: Przewodniczący przekazuje OSR do oceny Koordynatorowi OSR, wyznaczając mu termin do 7 dni.
- Zlecenie przygotowania OSR od zera: W wyjątkowych przypadkach Przewodniczący może zlecić Koordynatorowi OSR samodzielne przygotowanie takiej oceny w terminie do 14 dni.
Etap 3: Rozpatrzenie wniosku – tryb obrad
W trybie zwykłym ocena OSR odbywa się bezpośrednio na tym etapie. Przewodniczący ZPPR decyduje, w jakim trybie wniosek zostanie przeanalizowany przez członków Zespołu:
A. Posiedzenie Zespołu (stacjonarne lub zdalne)
- Członkowie Zespołu otrzymują wniosek, komplet dokumentów oraz zaproszenie na posiedzenie.
- Termin na przedstawienie stanowiska: Co do zasady członkowie Zespołu przekazują Sekretarzowi Zespołu swoje stanowiska wobec wniosku w terminie 7 dni.
- Posiedzenia mogą odbywać się z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej (online) z transmisją w czasie rzeczywistym.
- Podstawową zasadą jest dążenie do uzgodnienia stanowisk. Jeżeli w toku dyskusji nie uda się osiągnąć konsensusu, o ostatecznym rozstrzygnięciu decyduje stanowisko Przewodniczącego ZPPR
B. Tryb obiegowy (pisemny/elektroniczny)
- Wniosek trafia do członków Zespołu drogą elektroniczną.
- Członkowie mają 7 dni na zgłoszenie ewentualnych uwag lub zastrzeżeń (termin ten może zostać skrócony w nagłych sprawach lub wydłużony na wniosek).
- Brak uwag w wyznaczonym terminie oznacza automatyczną akceptację wniosku.
- Jeżeli do wniosku zostaną zgłoszone uwagi, których nie uda się wyjaśnić, sprawa nie może zostać zamknięta obiegowo – wniosek trafia na posiedzenie Zespołu
Etap 4: Zatwierdzenie ustaleń i oficjalna decyzja
- Sporządzenie ustaleń: Sekretarz Zespołu spisuje decyzje podjęte na posiedzeniu lub w trybie obiegowym.
- Zatwierdzenie: Decyzje zatwierdza Przewodniczący ZPPR.
- Przekazanie informacji: Oficjalne ustalenia są przekazywane członkom Rady Ministrów oraz wnioskującym ministerstwom.
Warto wiedzieć
Pierwszy wykaz prac legislacyjnych i pozalegislacyjnych został przyjęty przez Radę Ministrów 27 grudnia 2011 r.
Jakie są podstawy prawne działania ZPPR?
Sposób działania ZPPR, a także jego organizację oraz zadania określane są w zarządzeniu premiera. Obecnie obowiązuje Zarządzenie nr 7 Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 2024 r. w sprawie Zespołu do spraw Programowania Prac Rządu.