Potrzebujemy kultury silnej, żywej i dostępnej. Czas zapewnić elementarne bezpieczeństwo tym, którzy ją tworzą.

Codziennie korzystamy z pracy artystek i artystów, często nawet tego nie zauważając. To oni współtworzą kulturę, media i przestrzeń, w której żyjemy. Ich praca jest potrzebna, wartościowa i realna – cały sektor kultury i przemysłów kreatywnych odpowiada za blisko 4% PKB Polski.

Sztuka to praca. A praca zasługuje na podstawowe zabezpieczenie.

Liczby mówią jasno:

• 62 423 osoby aktywne zawodowo w sektorze (realnie: ok. 60 tys.)
• 90% artystów ma nieregularne dochody (ok. 54 tys. osób)
• tylko 8,3% pracuje na stałej umowie o pracę
• 15,3% artystów wykonuje pracę bez żadnej umowy
• 10,4% nie posiada żadnego ubezpieczenia

(Źródło: badanie prof. Ilczuk/OSR ustawy)

Dlaczego ta kampania powstała?

Społeczeństwo codziennie korzysta z pracy artystów, ale rzadko traktuje ją jak zawód.

Praca artysty to nie tylko pasja. To praca wymagająca czasu, kompetencji i stabilności.

• korzystasz z tej pracy każdego dnia
• często jej nie zauważasz
• nie daje ona podstawowego bezpieczeństwa

» Zobacz wszystkie filmy

Co zmienia ustawa o zabezpieczeniu socjalnym artystów?

• Włącza artystów do systemu ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego, zapewniając ciągłość ubezpieczenia, a tym samym prawo do świadczeń także w okresach, gdy dochody nie pozwalają opłacić pełnych składek. Dzięki temu artyści będą mogli pójść do lekarza, a kobiety-artystki korzystać z urlopu macierzyńskiego.
• Wpisuje kulturę w rdzeń polityki publicznej – obok zdrowia i edukacji.
• Wzmacnia rolę kultury jako elementu gospodarki – narzędzie soft power państwa oraz fundament tożsamości społecznej.

» Dowiedz się więcej:

• Przedstawiamy-projekt-ustawy-o-zabezpieczeniu-socjalnym-artystow-zawodowych-w-sejmie-rp
• Tworzymy pierwszy w polskim prawie system bezpieczeństwa socjalnego dla twórców kultury - projekt ustawy przyjęty przez Radę Ministrów
• Szczegółowe informacje o projekcie ustawy

Prace legislacyjne

• Październik 2024 r. - zapowiedź rozpoczęcia prac nad projektem ustawy o zabezpieczeniu socjalnym artystów zawodowych i złożenie wniosku o wpis projektu do wykazu prac legislacyjnych rządu.
• Kwiecień-maj 2025 r. - konsultacje społeczne projektu ustawy
• Grudzień 2025 r. - publikacja raportu z konsultacji  w Biuletynie Informacji Publicznej.

Etap rządowy

• Styczeń 2026 r. – zaprezentowanie projektu ustawy w Sejmie przez Ministrę Kultury i Dziedzictwa Narodowego
• Marzec 2026 r. – projekt ustawy został zaakceptowany przez Stały Komitet Rady Ministrów.
• Maj 2026 r. - przedłożenie projektu ustawy Radzie Ministrów.

Sejm RP

Projekt ustawy będzie rozpatrywany przez Sejm RP w ramach trzech czytań, obejmujących prace komisji sejmowych oraz debatę i głosowanie nad jego uchwaleniem.

Senat RP

Projekt ustawy, po przyjęciu przez Sejm, będzie rozpatrywany przez Senat RP, który może przyjąć ustawę bez zmian, wprowadzić do niej poprawki albo ją odrzucić.

Prezydent RP

Po zakończeniu prac parlamentarnych ustawa zostanie przekazana Prezydentowi RP do podpisu, który podejmuje decyzję o jej dalszym losie. Wejście ustawy w życie planowane jest w połowie 2027 r., po dziewięciomiesięcznym okresie vacatio legis wynikającym z konieczności wdrożenia systemów informatycznych.

 

Kto może skorzystać z dopłat?

Prawo do dopłaty przysługuje osobie, która:

• uzyskała status artysty
• w ostatnich 3 latach nie przekroczyła progu dochodowego wynoszącego 125% średniego rocznego minimalnego wynagrodzenia
• uzyskiwała przychody z działalności artystycznej

Dopłata przyznawana jest na okres 12 miesięcy.

Skąd właściwie wiadomo ilu jest artystów w Polsce?

Prace nad ustawą poprzedziły kompleksowe badania, prowadzone przez zespół profesor Doroty Ilczuk. Badania „Policzone i policzeni. Artystki i artyści w Polsce 2024” miały na celu zdiagnozowanie sytuacji zawodowej i socjoekonomicznej osób wykonujących zawód artystyczny.

Wg raportu z badania w Polsce aktywnie działa ok. 62 000 artystów i artystek o bardzo zróżnicowanym poziomie przychodów.

Raport z badania „Policzone i policzeni. Artyści i artystki w Polsce 2024”stanowił naukową podstawę do opracowania założeń ustawy o zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny.

Kto będzie decydował o statusie artysty?

Oceny dokonywać będzie niezależna Komisja Opiniująca, działająca w ramach nowo utworzonego Centrum Edukacji i Pracy Artystycznej. W skład komisji wejdą przedstawiciele środowisk artystycznych, organizacji zbiorowego zarządzania, administracji publicznej i ZUS.

Opinie będą wydawane przez 3-5 osobowe zespołu, co zapewni pluralizm i sprawność działania.

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego będzie wyłącznie instancją odwoławczą, nie będzie brało udziału w przyznawaniu statusu artysty.

Jak artyści mają się odnaleźć w skomplikowanym systemie nowej ustawy?

System jest prosty i zautomatyzowany. Status artysty przyznawany jest decyzją dyrektora Centrum Edukacji i Pracy Artystycznej. Postępowanie dotyczące przyznania dopłat prowadzone będzie przez ZUS, dochody artystów i artystek potwierdza KAS. Cały proces oparty jest na elektronicznym obiegu danych, dzięki czemu administracja i biurokracja po stronie artystek i artystów jest minimalna.

Dlaczego ustawa ma dotyczyć artystów, a nie np. przedsiębiorców?

Przedsiębiorcy korzystają z już dostępnych w systemie narzędzi – rejestracja działalności gospodarczej, ulgi, etaty hybrydowe, rozwiązania podatkowe. Artyści są tych narzędzi pozbawieni. Ustawa nie daje przywileju – przywraca równość wobec systemu ubezpieczeń.

Czy państwo ma na to pieniądze?

Polska nie może pozwolić sobie na nieinwestowanie w kulturę. Kultura i branża kreatywna to ok. 4% naszego PKB. Pieniądze inwestowane w kulturę i sztukę wracają do gospodarki i wzmacniają wszystkie jej gałęzie (produkcję, turystykę, usługi).

Finansowanie obsługi ustawy jest zabezpieczone w budżecie państwa. To inwestycja, nie koszt.