– Potrzebujemy systemu, który będzie jednocześnie skuteczny i racjonalny. Kontrole muszą chronić środki unijne, ale nie mogą prowadzić do nadmiernych obciążeń administracyjnych ani niepewności po stronie rolników – podkreślił minister Stefan Krajewski.

Kwestia funkcjonowania systemu kontroli WPR była jedną z najczęściej podnoszonych wątków dyskusji ministrów rolnictwa.

Kontrole WPR: potrzebna większa proporcjonalność

Jednym z najważniejszych tematów posiedzenia AGRIFISH była dyskusja dotycząca funkcjonowania systemu kontroli w ramach Planów Strategicznych WPR na lata 2023–2027. Państwa członkowskie zwracały uwagę na praktyczne doświadczenia z pierwszych lat wdrażania nowego modelu polityki, opartego na wynikach i większej odpowiedzialności administracji krajowych.

Polska przyłączyła się do szerokiej inicjatywy państw członkowskich, które zwracają uwagę na potrzebę bardziej proporcjonalnego podejścia do audytów i kontroli oraz lepszego dostosowania działań kontrolnych na rzeczywiste ryzyko nieprawidłowości.

– System kontroli powinien koncentrować się na rzeczywistym ryzyku dla środków unijnych, a nie na pojedynczych, incydentalnych uchybieniach. Kontrole są potrzebne, ale muszą być prowadzone w sposób racjonalny i przewidywalny – podkreślił minister Stefan Krajewski.

Minister zaznaczył, że pierwsze lata obowiązywania nowych zasad WPR były okresem szczególnie wymagającym zarówno dla rolników, jak i dla administracji. Wdrażanie nowych narzędzi cyfrowych, zmiany proceduralne oraz równoległe wymogi środowiskowe wiązały się z dodatkowymi obciążeniami organizacyjnymi.

Z perspektywy Polski kluczowe jest, aby system kontroli wspierał prawidłowe wdrażanie Wspólnej Polityki Rolnej, a nie prowadził do zwiększania niepewności regulacyjnej czy ryzyka nieproporcjonalnych korekt finansowych.

WPR po 2027 r.: zalecenia krajowe i elastyczność

W trakcie debaty orientacyjnej poświęconej przyszłości Wspólnej Polityki Rolnej Polska przedstawiła stanowisko dotyczące roli zaleceń krajowych w nowym modelu realizacji WPR.

– Zalecenia powinny wskazywać główne wyzwania stojące przed rolnictwem, jednak nie mogą ograniczać swobody państw członkowskich w doborze instrumentów. Rolnictwo w Unii Europejskiej jest zróżnicowane, dlatego przyszła WPR musi zachować odpowiedni poziom elastyczności – zaznaczył minister Stefan Krajewski.

Polska podkreśla, że zalecenia krajowe powinny mieć charakter strategiczny i niewiążący, stanowiąc punkt odniesienia dla programowania interwencji, z uwzględnieniem specyfiki krajowych systemów rolnych.

Podczas obrad Polska poparła również propozycję przeniesienia części przepisów do rozporządzeń sektorowych. Rozwiązanie to ma na celu zwiększenie przejrzystości i spójności prawa unijnego, a w konsekwencji ułatwienie jego stosowania przez administrację oraz beneficjentów WPR.

Nieuczciwe praktyki handlowe: wzmocnienie ochrony rolników

Ministrowie rolnictwa omówili sprawozdanie Komisji Europejskiej dotyczące funkcjonowania dyrektywy o nieuczciwych praktykach handlowych w łańcuchu dostaw żywności. Dyskusja dotyczyła doświadczeń państw członkowskich oraz możliwych kierunków dalszych zmian przepisów.

– Przegląd regulacji to ważna okazja do ich doprecyzowania oraz wzmocnienia ochrony rolników. Kluczowe jest ograniczenie sytuacji, w których na producentów przerzucane są nieproporcjonalne ryzyka lub koszty – wskazał minister Stefan Krajewski.

Z danych Komisji Europejskiej wynika, że w latach 2021–2024 w Unii Europejskiej wszczęto ponad 4,5 tys. dochodzeń dotyczących naruszeń przepisów o nieuczciwych praktykach handlowych. Około jedna trzecia zakończonych postępowań potwierdziła nieprawidłowości, a łączna wartość nałożonych kar finansowych wyniosła niemal 42 mln euro.

Polska zwraca uwagę na potrzebę dalszego wzmacniania mechanizmów egzekwowania przepisów oraz zapewnienia bardziej sprawiedliwych relacji ekonomicznych w łańcuchu dostaw żywności.

Sektor trzody chlewnej: sytuacja rynkowa i stanowisko Polski

Podczas posiedzenia Rady UE ds. Rolnictwa i Rybołówstwa omówiono również sytuację na rynku wieprzowiny. Polska poparła inicjatywę państw członkowskich dotyczącą potrzeby analizy możliwości uruchomienia środków wyjątkowych przewidzianych w rozporządzeniu o wspólnej organizacji rynków rolnych.

– Sektor trzody chlewnej w wielu państwach członkowskich pozostaje pod silną presją kosztową i rynkową. Przedłużający się okres niskich cen skupu oraz niestabilność wywołana czynnikami epizootycznymi wymagają stałego monitorowania i adekwatnej reakcji na poziomie unijnym – wskazał minister Stefan Krajewski.

Już w grudniu ubiegłego roku Minister Stefan Krajewski skierował do unijnego Komisarza ds. rolnictwa Christopha Hansena pismo, w którym podkreślił, że w Polsce w ostatnich miesiącach utrzymywała się trudna sytuacja cenowa. W listopadzie 2025 r. cena skupu świń wynosiła 166,8 euro za 100 kg i należała do najniższych w Unii Europejskiej. Ceny te były jednocześnie o ok. 12,5% niższe od średniej z analogicznego okresu lat 2020–2024.Jednocześnie dane handlowe potwierdzają utrzymującą się presję cenową na rynku. W okresie styczeń–październik 2025 r. import wieprzowiny do Polski wyniósł 579,8 tys. ton (+5,4% r/r), przy spadku wartości importu (–5,4% r/r).

Polska zwraca uwagę, że stabilność ekonomiczna sektora trzody chlewnej ma istotne znaczenie dla równowagi całego rynku rolnego oraz bezpieczeństwa produkcji zwierzęcej.

Środki ochrony roślin i pakiet Omnibus

Polska wniosła pod obrady punkt w sprawach różnych dotyczący propozycji Komisji Europejskiej w sprawie włączenia siewu zaprawionych nasion do definicji stosowania środków ochrony roślin. Propozycja ta budzi poważne obawy i jej skutkiem będzie nałożenie nowych obciążeń dla rolników.

– Zwracam się do Komisji Europejskiej o odstąpienie zmiany definicji stosowania środków ochrony roślin. Proponowane zmiany nie mogą prowadzić do nakładania na rolników nowych obowiązków administracyjnych. Uproszczenia powinny realnie zmniejszać obciążenia, a nie je zwiększać – podkreślił minister.

Polska poparła działania na rzecz zwiększenia dostępności substancji czynnych oraz usprawnienia procedur rejestracyjnych.

Rybołówstwo: ochrona zasobów makreli

W części dotyczącej rybołówstwa Polska poparła działania na rzecz utrzymania stabilnych i zrównoważonych zasad zarządzania zasobami makreli.

– Ochrona stad ryb i respektowanie doradztwa naukowego pozostają kluczowe dla długofalowej stabilności sektora rybołówstwa – zaznaczył minister.

Rozmowy w Brukseli

Minister Stefan Krajewski uczestniczył również w porannym spotkaniu ministrów rolnictwa państw APL, poświęconym koordynacji stanowisk przed obradami AGRIFISH.

Kontynuacją rozmów prowadzonych w Brukseli będą wtorkowe spotkania ministra z komisarzem UE ds. rolnictwa i żywności Christophem Hansenem oraz komisarzem ds. budżetu Piotrem Serafinem, podczas których omawiane będą m.in. kwestie związane z przyszłą Wspólną Polityką Rolną oraz uwarunkowaniami budżetowymi.