EUDR - Rozporządzenie dotyczące wylesiania
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi prowadzi szereg działań mających na celu uproszczenie przepisów rozporządzenia EUDR oraz ograniczenie obciążeń administracyjnych dla podmiotów, w szczególności rolników, przetwórców i handlowców.
W ramach konsultacji organizowanych przez Komisję Europejską dotyczących zmniejszania obciążeń administracyjnych w unijnych aktach prawnych z obszaru ochrony środowiska, w odniesieniu do produktów rolno-spożywczych objętych załącznikiem I do rozporządzenia EUDR, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu 10 września br. zaapelowało o:
-
zwolnienie producentów krajowych (w tym rolników) z obowiązku stosowania procedur należytej staranności (DDS) w przypadku, gdy produkcja odbywa się w kraju sklasyfikowanym jako kraj o znikomym ryzyku wylesiania,
-
zniesienie obowiązku podawania geolokalizacji działek rolnych, na których prowadzony jest wypas bydła lub uprawa soi w krajach, w których nie występuje wylesianie,
-
ograniczenie obowiązku składania oświadczeń o należytej staranności (DDS) wyłącznie do podmiotów wprowadzających po raz pierwszy określone produkty na rynek (w krajach, w których występuje istotne ryzyko wylesiania), bez powielania tych samych wymogów na dalszych etapach łańcucha dostaw,
-
dalsze odroczenie terminu stosowania rozporządzenia.
W dniu 21 października br. Komisja Europejska przyjęła wniosek dotyczący zmiany rozporządzenia EUDR. Zaproponowane zmiany mają na celu zmniejszenie obciążenia systemu informatycznego EUDR oraz złagodzenie obciążeń administracyjnych dla podmiotów gospodarczych, przy jednoczesnym zachowaniu integralności środowiskowej rozporządzenia oraz jego podstawowego celu, jakim jest walka z globalnym wylesianiem.
Postulowane przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi uproszczenia – korzystne dla rolników i przedsiębiorców z sektora rolno-spożywczego i zgłaszane również w trakcie negocjacji nad zmianą rozporządzenia – znalazły odzwierciedlenie w jego nowelizacji.
W dniu 17 grudnia br., podczas sesji plenarnej Parlamentu Europejskiego, przegłosowano i przyjęto ukierunkowane zmiany w rozporządzeniu EUDR.
Zmiany te dotyczą m.in.:
-
odroczenia terminu stosowania rozporządzenia EUDR o jeden rok, tj.:
- do 30 grudnia 2026 r. dla dużych i średnich podmiotów (oraz wszystkich podmiotów objętych rozporządzeniem EUTR),
- do 30 czerwca 2027 r. dla mikro i małych podmiotów;
-
ograniczenia obowiązku gromadzenia i przechowywania numerów referencyjnych przez podmioty działające na dalszym etapie łańcucha dostaw oraz podmioty handlowe. Podmioty te nie będą zobowiązane do składania oświadczeń o należytej staranności ani do przekazywania numerów referencyjnych dalej w łańcuchu dostaw. Obowiązek gromadzenia numerów referencyjnych zostanie ograniczony wyłącznie do pierwszego podmiotu działającego na dalszym etapie łańcucha dostaw po podmiocie wprowadzającym produkty do obrotu;
-
uproszczenia obowiązków dla mikro i małych podmiotów pierwotnych z krajów niskiego ryzyka (np. Polski). Zgodnie z załącznikiem III do rozporządzenia, podmioty te będą zobowiązane do przekazywania jedynie jednorazowej, szacowanej rocznej ilości odnośnych produktów przeznaczonych do wprowadzenia do obrotu lub wywozu;
-
przeprowadzenia przez Komisję Europejską do dnia 30 kwietnia 2026 r. przeglądu rozporządzenia w celu dalszego uproszczenia jego przepisów;
-
zapewnienia funkcjonowania grupy interesariuszy jako stałego forum doradczego Komisji Europejskiej w zakresie wdrażania rozporządzenia EUDR.
Zmiana rozporządzenia została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 23 grudnia 2025 r.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1115 z dnia 31 maja 2023 r. w sprawie udostępniania na rynku unijnym i wywozu z Unii niektórych towarów i produktów związanych z wylesianiem i degradacją lasów oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 995/2010.
Cel rozporządzenia
Celem rozporządzenia EUDR jest zapewnienie, aby produkty wprowadzane do obrotu i udostępniane na rynku unijnym, a także wywożone z Unii, nie przyczyniały się do wylesiania ani degradacji lasów na całym świecie.
Mimo, że w UE problem jest marginalny, ustanowiono jednakowe przepisy dla produktów pochodzących z UE i spoza niej, aby zapewnić zgodność z zasadami Światowej Organizacji Handlu (WTO).
Towary i produkty objęte EUDR
Rozporządzenie obejmuje towary lub produkty wymienione w załączniku I do rozporządzenia, tj.:
- Bydło i odnośne produkty – bydło żywe; mięso z bydła; jadalne podroby z bydła; jadalne wątroby z bydła, pozostałe mięso, podroby, krew z bydła, przetworzone lub zakonserwowane; skóry i skórki bydlęce surowe; skórki i skórki garbowane lub „crust” bydlęce; skóra wyprawiona dalej przetworzona po garbowaniu lub kondycjonowaniu,
- Kakao i odnośne produkty – ziarna kakao; łuski kakao; pasta kakaowa; masło, tłuszcz i olej, kakaowe; proszek kakaowy niezawierający dodatku cukru lub innego środka słodzącego, czekolada i pozostałe przetwory spożywcze zawierające kakao,
- Kawa i odnośne produkty – kawa nawet palona lub bezkofeinowa; łupinki i łuski kawy; substytuty kawy zawierające kawę w każdej proporcji,
- Palma olejowa i odnośne produkty– np. orzechy palmowe; olej palmowy; makuchy i inne pozostałości z orzechów palmowych; gliceryna o czystości 95 % lub wyższej; kwas palmitynowy; kwas oleinowy, przemysłowy; przemysłowe monokarboksylowe kwasy tłuszczowe; przemysłowe alkohole tłuszczowe,
- Kauczuk i odnośne produkty – np. mieszanki kauczukowe; nić i sznurek; pasy lub taśmy; opony; dętki; artykuły odzieżowe; ebonit;
- Soja i odnośne produkty– np. nasiona soi; mąka i mączka sojowa; olej sojowy; makuchy i inne pozostałości stałe,
- Drewno i odnośne produkty z drewna – np. drewno opałowe; węgiel drzewny; drewno surowe; meble, wyroby stolarskie, płyty wiórowe i pilśniowe, sklejki.
Kogo dotyczą przepisy
- Podmiot (operator) – osoba fizyczna lub prawna, która w ramach działalności handlowej wprowadza po raz pierwszy odnośne produkty do obrotu na rynku unijnym lub je wywozi, z wyłączeniem podmiotów na dalszych etapach łańcucha dostaw.
- Podmiot handlowy (trader) - każda osoba w łańcuchu dostaw inną niż podmiot lub podmiot na dalszym etapie łańcucha, która w ramach działalności handlowej udostępnia (sprzedaje) odnośne produkty na rynku.
-
Podmiot działający na dalszym etapie łańcucha (downstream operator)- osoba fizyczna lub prawna, która w ramach działalności handlowej wprowadza do obrotu lub wywozi odnośne produkty wytworzone przy użyciu odnośnych produktów, z których wszystkie są objęte oświadczeniem o należytej staranności lub uproszczoną deklaracją.
-
Mikropodmiot pierwotny lub mały podmiot pierwotny (micro or small primary operator)- podmiot będący osobą fizyczną lub mikroprzedsiębiorstwem lub małym przedsiębiorstwem, który ma siedzibę w państwie sklasyfikowanym jako kraj o niskim ryzyku i który w ramach działalności handlowej wprowadza do obrotu lub wywozi odnośne produkty, które ten podmiot sam uprawiał, zbierał, uzyskał lub wyhodował na odpowiednich działkach lub, w odniesieniu do bydła, w zakładach znajdujących się w tym państwie. Obejmuje to podmioty, które przekraczają limity w przypadku co najmniej dwóch z trzech kryteriów określonych w art. 3 ust. 1 i 2 akapit pierwszy dyrektywy 2013/34/UE, ale które mogą wykazać, że części ich sumy bilansowej, przychodów netto ze sprzedaży i średniej liczby pracowników w roku obrotowym, które dotyczą odnośnych towarów lub odnośnych produktów, nie przekraczają limitów w przypadku co najmniej dwóch z trzech tych kryteriów.
- Właściwe organy – dokonują kontroli i innych czynności przewidzianych w rozporządzeniu.
Kluczowe wymogi rozporządzenia
Towary nie mogą pochodzić z gruntów, które po dniu 31 grudnia 2020 r. zostały przekształcone z lasów na użytki rolne. Produkty objęte regulacją nie mogą zawierać towarów wyprodukowanych na takich gruntach, jak również towarów powstałych w wyniku karmienia nimi zwierząt lub wykorzystania ich w procesie produkcji.
Odnośne towary i odnośne produkty wymienione w złączniku I do rozporządzenia muszą być zgodne z art. 3 rozporządzenia EUDR, a zatem mogą zostać wprowadzone do obrotu wyłącznie pod warunkiem spełnienia następujących kryteriów:
- nie przyczyniły się do wylesienia,
- zostały wyprodukowane zgodnie z właściwymi przepisami kraju produkcji,
- przedłożono w ich sprawie oświadczenie o należytej staranności (DDS) lub uproszczoną deklarację, zgodnie z wymogami odpowiednich przepisów rozporządzenia EUDR.
Należyta staranność
Przed wprowadzeniem odnośnych produktów do obrotu lub wywozem, podmioty (operatorzy) są zobowiązane do ustanowienia i prowadzenia systemów należytej staranności (art. 12)
Uproszczona należyta staranność
Podmioty podlegają uproszczonym obowiązkom w zakresie należytej staranności, jeśli wszystkie odnośne towary i odnośne produkty wyprodukowano w krajach lub ich częściach, które sklasyfikowano jako kraje o niskim ryzyku. Podmioty nadal są zobowiązane do gromadzenia informacji, nie są jednak zobowiązane do przeprowadzenia oceny ryzyka ani do podejmowania działań ograniczających ryzyko (art. 10 i 11).
Jeżeli jednak podmiot uzyska jakiekolwiek istotne informacje, w tym w wyniku oceny złożoności danego łańcucha dostaw i ryzyka obchodzenia przepisów niniejszego artykułu i uzasadnionych zastrzeżeń, które wskazywałyby na ryzyko, że odnośne produkty są niezgodne z niniejszym rozporządzeniem lub że niniejsze rozporządzenie jest obchodzone, lub zostanie o tym powiadomiony, podmiot wypełnia wszystkie obowiązki dotyczące oceny i zmniejszania ryzyka, niezwłocznie przekazuje wszelkie istotne informacje właściwemu organowi.
Ograniczone obowiązki
W przypadku mikro lub małych podmiotów pierwotnych, składają one jednorazową uproszczoną deklarację (informacje określone w załączniku III do rozporządzenia) w systemie informacyjnym EUDR przed wprowadzeniem do obrotu odnośnych produktów lub ich wywozem. Po złożeniu jednorazowej uproszczonej deklaracji podmiotom tym przypisuje się identyfikator deklaracji. W przypadku mikro i małych podmiotów pierwotnych geolokalizację można zastąpić adresami pocztowymi wszystkich działek lub adresem pocztowym zakładu, z którego wyprodukowano odnośne towary, które zawierają odnośne produkty lub z użyciem, których zostały one wytworzone.
Podmioty na dalszych etapach łańcucha dostaw i podmioty handlowe nie są zobowiązane do upewnienia się, że zachowano należytą staranność i składania oświadczeń o należytej staranności, co znacząco ograniczy wymogi w zakresie sprawozdawczości oraz liczbę niezbędnych interakcji z systemem informacyjnym.
W związku z tym, że podmioty na dalszych etapach łańcucha dostaw niebędące MŚP oraz podmioty handlowe niebędące MŚP mają znaczący wpływ na łańcuchy dostaw oraz odgrywają istotną rolę w zapewnianiu, aby łańcuchy dostaw nie powodowały wylesiania, są one nadal zobowiązane do rejestracji w systemie informacyjnym.
Jednocześnie pierwszy podmiot na dalszych etapach łańcucha dostaw lub podmiot handlowy, niezależnie od tego, czy jest małym lub średnim przedsiębiorstwem, powinien nadal zapewniać pełną identyfikowalność poprzez gromadzenie numerów referencyjnych oświadczeń o należytej staranności oraz identyfikatorów deklaracji przypisanych mikro lub małym podmiotom pierwotnym. Obowiązek gromadzenia i przechowywania numerów referencyjnych ma zastosowanie wyłącznie do pierwszego podmiotu na dalszym etapie łańcucha dostaw lub podmiotu handlowego, tym samym nie ma zastosowania do innych podmiotów na dalszych etapach łańcucha dostaw ani podmiotów handlowych znajdujących się dalej w łańcuchu dostaw.
Ważne daty i okres przejściowy
Ważne daty
- 31 grudnia 2020 r. – data graniczna, po której za wolne od wylesiania uznaje się wyłącznie produkty pochodzące z gruntów, na których po tym dniu nie miało miejsca wylesianie ani degradacja lasów,
- 29 czerwca 2023 r. – rozporządzenie EUDR weszło w życie,
- 30 grudnia 2026 r. – przepisy rozporządzenia zaczną obowiązywać dla dużych i średnich przedsiębiorstw,
- 30 czerwca 2027 r. – przepisy rozporządzenia zaczną obowiązywać dla mikro i małych przedsiębiorstw (dotyczy mikro i małych jednostek, które zostały ustanowione do 31 grudnia 2024 r.).
Okres przejściowy
Okres przejściowy rozpoczyna się w dniu wejścia w życie rozporządzenia w sprawie wylesiania, tj. od 29 czerwca 2023 r. i kończy się w dniu poprzedzającym rozpoczęcie jego stosowania, tj. 30 grudnia 2026 r. – dla dużych i średnich przedsiębiorstw, 30 czerwca 2027 r. – dla mikro i małych przedsiębiorstw.
System informacyjny Komisji Europejskiej (EUDR)
W celu złożenia oświadczeń o należytej staranności w łańcuchach dostaw Komisja Europejska utworzyła system informacyjny EUDR. Rejestr ten umożliwia podmiotom, podmiotom handlowym oraz upoważnionym przedstawicielom składanie elektronicznych oświadczeń o należytej staranności. Ponadto Komisja Europejska utworzyła testowy system (ACCEPTANCE), w którym możliwe jest zapoznanie się z systemem informacyjnym.
Dodatkowe informacje na temat systemu informacyjnego EUDR oraz informacje o prowadzonych szkoleniach organizowanych przez KE znajdują się w poniższym linku:
👉 System informacyjny KE
Implementacja w Polsce
Wdrożenie rozporządzenia EUDR w Polsce koordynuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
W Polsce zaproponowano następujące organy właściwe:
- Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych – w zakresie kakao, kawy, palmy olejowej, soi i produktów pochodzące z tych towarów;
kontakt: eudr@ijhars.gov.pl, - Inspekcja Weterynaryjna – w zakresie bydła i produktów pochodzących z tych towarów;
kontakt: eudr@wetgiw.gov.pl, - Inspekcja Ochrony Środowiska – w zakresie drewna, kauczuku i produktów pochodzących z tych towarów;
kontakt: drewno@gios.gov.pl
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi współpracuje z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) nad rozwiązaniami ułatwiającymi:
- generowanie i przekazywanie rolnikom danych geolokalizacyjnych dotyczących działek rolnych,
- wsparcie procesu składania oświadczeń o należytej staranności w unijnym systemie informacyjnym.
Rozwiązania te są możliwe w związku z powierzeniem ARiMR roli upoważnionego przedstawiciela w zakresie bydła i soi, odpowiedzialnego za składanie w imieniu rolników (którzy wyrażą na to zgodę) oświadczeń o należytej staranności w unijnym systemie informacyjnym EUDR.
Ważne definicje
MŚP – Mikroprzedsiębiorstwa oraz małe i średnie przedsiębiorstwa
Oznacza mikroprzedsiębiorstwa oraz małe i średnie przedsiębiorstwa zdefiniowane w art. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE.
Art. 3 Kategorie jednostek grup dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE:
-
- Mikroprzedsiębiorstwo – suma bilansowa do 450 000 EUR;
przychody netto ze sprzedaży do 900 000 EUR;
średnia liczba zatrudnionych w roku obrotowym do 10 osób; - MAŁE przedsiębiorstwo – suma bilansowa do 5 000 000 EUR;
przychody netto ze sprzedaży do 10 000 000 EUR;
średnia liczba zatrudnionych w roku obrotowym do 50 osób; - ŚREDNIE przedsiębiorstwo – suma bilansowa do 25 000 000 EUR;
przychody netto ze sprzedaży do 50 000 000 EUR;
średnia liczba zatrudnionych w roku obrotowym do 250 osób; - DUŻE przedsiębiorstwo – suma bilansowa od 25 000 000 EUR;
przychody netto ze sprzedaży od 50 000 000 EUR;
średnia liczba zatrudnionych w roku obrotowym od 250 osób
- Mikroprzedsiębiorstwo – suma bilansowa do 450 000 EUR;
Upoważniony przedstawiciel
Oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną, która ma siedzibę w Unii i zgodnie z art. 6 otrzymała od podmiotu pisemne upoważnienie do występowania w jego imieniu w zakresie określonych zadań w odniesieniu do obowiązków podmiotu wynikających z rozporządzenia EUDR.
Geolokalizacja
Oznacza położenie geograficzne działki opisane za pomocą współrzędnych szerokości i długości geograficznej odpowiadających co najmniej jednemu punktowi szerokości i jednemu punktowi długości geograficznej i zawierających co najmniej sześć miejsc po przecinku.
W odniesieniu do działek o powierzchni przekraczającej cztery hektary, używanych do produkcji odnośnych towarów innych niż bydło, podaje się je przy użyciu wieloboków, czyli liczby punktów szerokości i długości geograficznej wystarczającej do opisania obwodu działki.
Niepowodujące wylesiania
Oznacza, że odnośne produkty zawierają towary wyprodukowane na terenie, który nie podlegał wylesianiu po dniu 31 grudnia 2020 r., były nimi karmione lub zostały wytworzone przy ich użyciu.
FAQ KE – wybrane pytania i odpowiedzi
Często zadawane pytania i odpowiedzi Komisji Europejskiej, które warto przeczytać:
-
1.25 – Czym jest „data lub przedział czasowy produkcji”?
-
8.2 – Czy produkty wprowadzane do obrotu na rynku unijnym między wejściem w życie rozporządzenia a datą lub datami rozpoczęcia jego stosowania będą musiały być zgodne z wymogami rozporządzenia?
👉 Link do całości: FAQ Komisji Europejskiej
Ważne
W związku ze zmianami w przepisach rozporządzenia EUDR, Komisja Europejska dokona aktualizacji najczęściej zadawanych pytań i odpowiedzi (FAQ).
Dostępne dokumenty i materiały
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/2650 z dnia 19 grudnia 2025 r. zmieniające rozporządzenie (UE) 2023/1115 w odniesieniu do niektórych obowiązków podmiotów i podmiotów handlowych.
👉 tekst rozporządzenia
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/3234 z dnia 19 grudnia 2024 r.
w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) 2023/1115 w odniesieniu do przepisów dotyczących daty rozpoczęcia stosowania
👉 tekst rozporządzenia
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1115 z dnia 31 maja 2023 r.
w sprawie udostępniania na rynku unijnym i wywozu z Unii niektórych towarów i produktów związanych z wylesianiem i degradacją lasów oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 995/2010
👉 tekst rozporządzenia
Wytyczne dotyczące Rozporządzenia (UE) 2023/1115
w sprawie produktów niepowodujących wylesiania
👉 dokument
FAQ – Często zadawane pytania
👉 link do FAQ Komisji Europejskiej
Strona Komisji Europejskiej na temat wylesiania
👉 link
Lista klasyfikacji ryzyka krajów
👉 link
Newsletter EUDR
👉 link
System informacyjny Komisji Europejskiej
👉 link
Testowy system informacyjny Komisji Europejskiej (ACCEPTANCE)
👉 link
Strona internetowa Ministerstwa Klimatu i Środowiska
👉 link
Strona internetowa Inspekcji Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych
👉 link
Strona internetowa Głównego Inspektoratu Weterynarii
👉 link