Ministerstwo Sprawiedliwości przyjmuje do wiadomości treść wyroku TSUE z 12 lutego 2026 r. w sprawie C-471/24 PKO BP, który w pełni potwierdza prezentowane przez Ministerstwo przewidywania, co do jego treści. Wyrok porządkuje kluczowe kwestie interpretacyjne i zgodnie z nim:

1. postanowienia umów kredytu hipotecznego, ustalające zmienną stopę oprocentowania w oparciu o WIBOR i marżę, podlegają kontroli abuzywności. Artykuł 29 ust. 2 ustawy o kredycie hipotecznym nie stanowi przepisu wyłączającego stosowanie dyrektywy 93/13, w świetle jej art. 1 ust. 2;
2. wymóg przejrzystości na tle dyrektywy 93/13 nie nakłada na bank obowiązku przekazania konsumentowi szczegółowych informacji na temat metodologii opracowywania wskaźnika referencyjnego WIBOR. 
3. postanowienie odwołujące się do wskaźnika WIBOR nie stanowi klauzuli abuzywnej, gdy wskaźnik ten, funkcjonujący w oparciu o wyczerpujące unijne ramy prawne, jest z nimi zgodny.

Brak wyłączenia na tle art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13

1. Artykuł 1 ust. 2 dyrektywy, który wyłącza spoza zakresu jej stosowania klauzule odzwierciedlające „obowiązujące przepisy ustawowe lub wykonawcze” nie obejmuje postanowienia umowy o kredyt hipoteczny, które przewiduje zmienną stopę oprocentowania, opartą na wskaźniku referencyjnym WIBOR w ujęciu rozporządzenia 2016/1011 oraz stałej marży.
2. Jako wyjątek, art. 1 ust. 2 podlega wykładni ścisłej, nie stosuje się go więc do przepisów, które wskazują ogólne ramy ustalania stopy oprocentowania, pozostawiając przedsiębiorcy swobodę wyboru wskaźnika referencyjnego tej stopy oraz wysokości stałej marży, takich jak art. 29 ust. 2 ustawy o kredycie hipoteczny.

Realizacja wymogu przejrzystości

3.  Artykuł 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 nie wymaga, aby bank przekazał konsumentowi szczegółowe informacje o konstruowaniu wskaźnika referencyjnego typu WIBOR.
4. Wymóg przejrzystości oznacza konieczność zapewnienia, że klauzula będzie dla konsumenta zrozumiała gramatycznie, i że będzie on w stanie ocenić wynikające dla niego skutki ekonomiczne klauzuli. Przy ocenie, czy wymóg przejrzystości został spełniony, istotna jest okoliczność, że główne elementy dotyczące obliczania WIBORu są łatwo dostępne ze względu na ich publikację, o ile w świetle dostępnych informacji oraz informacji dostarczonych przez bank w toku zawierania umowy, właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny przeciętny konsument był w stanie zrozumieć zastosowaną w umowie metodę obliczania oprocentowania.
5. Treść obowiązku informacyjnego banku w przypadku kredytów hipotecznych na cele mieszkaniowe jest ustalona na kilku poziomach prawa UE. Administratorów wskaźników referencyjnych obowiązuje wymóg udostępniania głównych elementów metodologii wskaźnika, który opracowuje, a bank może odsyłać konsumenta do tych informacji. Sposób i treść przekazanych konsumentowi przez bank informacji, w tym w oparciu o wymogi dyrektywy 2014/17, nie może zniekształcać obrazu wskaźnika. Zachowanie tych wymogów może świadczyć o tym, że kredytodawca spełnił wymóg przejrzystości postanowienia na tle art. 4 ust. 2.

Domniemanie braku abuzywności postanowienia ustalającego oprocentowanie umowy w oparciu o WIBOR

6. TSUE rozważał, czy postanowienie określające zmienną stopę oprocentowania w oparciu o wskaźnik WIBOR może być uznane za niedozwolone, ze względu na brak poinformowania konsumenta: (1) o tym, że przy opracowywaniu wskaźnika WIBOR wykorzystywane są dane nieodpowiadające dokonanym transakcjom, i że kredytodawca jest jednym z przekazujących dane na potrzeby opracowania WIBOR; (2) cechy wskaźnika WIBOR.
7. Trybunał argumentował, że WIBOR funkcjonuje w oparciu o wyczerpujące unijne ramy prawne, które zapewniają jego wiarygodność, prawidłowość opracowywania oraz przeciwdziałają manipulacjom. Przestrzeganie tych przepisów zapewniają właściwe organy krajowe.
8. Stosowanie w umowie o kredyt hipoteczny wskaźnika WIBOR, który w chwili zawarcia umowy może być uznany za zgodny z wymogami rozporządzenia 2016/1011, w świetle kontroli przewidzianej tym rozporządzeniem, nie może skutkować znaczącą nierównowagą praw i obowiązków stron, ze szkodą dla konsumenta. Nie wpływa na to fakt, że kredytodawca przekazuje dane do jego opracowywania.
9. Jeżeli wskaźnik WIBOR jest zgodny z rozporządzeniem 2016/1011, kredytodawcy nie obciąża, poza wymaganymi dyrektywą 2014/17 obowiązkami informacyjnymi, wymóg poinformowania kredytobiorcy o tym, że metoda ustalania WIBOR skutkuje możliwością ustalenia jego wysokości na podstawie danych odpowiadających nie rzeczywistym transakcjom, lecz ofertom na rynku międzybankowym, lub że kredytodawca jest jednym z banków przekazujących dane służące do ustalenia WIBOR.

Wyrok TSUE potwierdza znaczenie unijnych ram prawnych dla funkcjonowania wskaźników referencyjnych i ich rolę w kontekście zgodności z wymogami dyrektywy 93/13 postanowień umów kredytowych odwołujących się do tychże wskaźników. Jednocześnie TSUE akcentuje konieczność realizacji zasady przejrzystości, przedstawiając jak należy ją interpretować w przypadku klauzul odwołujących się do wskaźników referencyjnych takich jak WIBOR. Wyrok podkreśla kompetencję sądów krajowych do oceny spełnienia wymogów przejrzystości w poszczególnych sprawach. Jest to kolejne z orzeczeń TSUE wskazujących, że ochrona konsumentów pozostaje jednym z podstawowych standardów prawa Unii Europejskiej. 

Aneta Wiewiórowska-Domagalska

Pełnomocnik Ministra Sprawiedliwości ds. Ochrony Praw Konsumenta