„Głębokie Doły” pod ochroną. Powstał nowy rezerwat przyrody w województwie śląskim
24.09.2026
Nowy rezerwat przyrody „Głębokie Doły im. prof. Floriana Celińskiego” obejmie ochroną ponad 180 ha cennych lasów Nadleśnictwa Rybnik. Zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach w sprawie utworzenia obiektu zacznie obowiązywać 6 października. To finał wieloletnich starań o objęcie tego wyjątkowego przyrodniczo obszaru trwałą ochroną.
Ochrona lasu, wody i krajobrazu
Celem utworzenia rezerwatu jest zachowanie wykazującego cechy naturalne ekosystemu leśnego z dominacją buczyn, wraz z jego bogactwem gatunkowym, terenami źródliskowymi i dolinami potoków. Ochrona ma znaczenie naukowe, dydaktyczne i krajobrazowe.
Rezerwat tworzą trzy enklawy, które są ze sobą powiązane pod względem przedmiotów i celów ochrony. Dodatkowo ustanowiono otulinę o powierzchni 172,01 ha. Rezerwat znajduje się w granicach Parku Krajobrazowego „Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich”.
- Utworzenie rezerwatu ma na celu zabezpieczyć wartości przyrodnicze tego miejsca w długiej perspektywie. 183,65 ha lasów objętych ochroną obejmuje m.in. stare drzewa, w tym o wymiarach pomnikowych, źródliska, doliny potoków, wąwozy i siedliska wielu gatunków - mówi Mirosława Mierczyk-Sawicka, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Katowicach.
W „Głębokich Dołach” występuje wiele cennych gatunków zwierząt. Stwierdzono tu m.in. zgniotka cynobrowego, szklarnika leśnego, żabę zwinkę, siniaka, rzadkie gatunki dzięciołów, muchołówkę białoszyją, gąsiorka, orzesznicę oraz osiem gatunków nietoperzy.
Ważnym elementem zachodzących tu naturalnych procesów jest również duża ilość martwego drewna, stanowiącego siedlisko i źródło pokarmu dla wielu organizmów, m.in. grzybów i owadów.
Rezerwat dla przyrody i ludzi
Jednym z ważnych elementów prac nad utworzeniem rezerwatu było uwzględnienie potrzeb lokalnej społeczności oraz rozmowa o tym, jak pogodzić ochronę tego cennego ekosystemu z dotychczasowym sposobem korzystania z obszaru przez mieszkańców.
W trakcie spotkań z mieszkańcami Rybnika i Czerwionki-Leszczyny w marcu 2026 r. rozmawiano m.in. o oczekiwaniach związanych z wpływem utworzenia rezerwatu na rekreacyjne i turystyczne wykorzystanie uroczyska. Następnie odbyły się oględziny terenu mające na celu wskazanie oczekiwanego przez społeczność zakresu udostępnienia.
Koncepcja utworzenia rezerwatu została również poddana konsultacjom społecznym. Od 17 marca do 8 kwietnia 2026 r. mieszkańcy i zainteresowane osoby mogły zapoznać się z propozycją jego utworzenia oraz przebiegiem granic i zgłosić swoje uwagi. Wyniki konsultacji miały wpływ na ostateczny kształt zarządzenia. Tym samym rezerwat zostanie udostępniony dla ruchu pieszego, rowerowego, a także dopuszczony zostanie spacer z psami oraz zbiór grzybów w wyznaczonych obszarach.
- Rezerwat przyrody oznacza przede wszystkim gwarancję, że jego najcenniejsze wartości, które zarówno dla przyrody, jak i dla mieszkańców korzystających z terenu zostaną zachowane nie tylko w krótkiej perspektywie, ale trwale dla przyszłych pokoleń, tak aby dzieci czy wnuki mogły go zobaczyć takim, jakim zapamiętali ten las ich ojcowie i dziadkowie. W przypadku Głębokich Dołów bardzo ważne było dla nas, aby ochrona przyrody szła w parze z poszanowaniem potrzeb osób, które od lat korzystają z tego miejsca. Dlatego wsłuchaliśmy się w głosy mieszkańców, analizowaliśmy zgłaszane przez nich oczekiwania i uwzględnialiśmy je w pracach nad ostatecznym kształtem rezerwatu i zakresem jego udostępnienia - mówi Przemysław Skrzypiec, Z-ca Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach i Regionalny Konserwator Przyrody.
Od pomysłu do rezerwatu
Historia starań o ochronę „Głębokich Dołów” sięga 1993 roku. To właśnie wtedy prof. Florian Celiński i Andrzej Czylok opracowali „Ocenę walorów przyrodniczo-krajobrazowych uroczyska Głębokie Doły - Nadleśnictwo Rybnik”. Dokument wskazywał na walory przyrodnicze obszaru i proponował objęcie ochroną około 100 ha lasów. Duży wkład w rozpoznawaniu walorów tego obszaru mieli lokalni przyrodnicy, w tym w szczególności, wielki, wieloletni orędownik utworzenia rezerwatu Pan Tadeusz Krotoski.
W 2024 r. wnioski o utworzenie rezerwatu złożyli Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego oraz Klub Przyrodników, który ujął „Głębokie Doły” w bazie propozycji „Rezerwaty przyrody czas na comeback!”.
Patron rezerwatu
Nazwa rezerwatu upamiętnia profesora Floriana Celińskiego, współautora pierwszego opracowania dotyczącego walorów przyrodniczych „Głębokich Dołów”. Pomysł nadania rezerwatowi jego imienia został zarekomendowany przez Regionalną Radę Ochrony Przyrody, a po uzyskaniu zgody rodziny został uwzględniony w zarządzeniu.
Źródło: Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Katowicach
