Ochrona kuraków leśnych: wyzwania i szanse na przyszłość

01.10.2026

Konieczność właściwej ochrony zagrożonych gatunków ptaków leśnych, takich jak cietrzew, głuszec i jarząbek, w polskiej i słowackiej przyrodzie, była tematem konferencji organizowanej przez Komitet Ochrony Kuraków. Wydarzenie odbyło się w dniach 26-27 września w Zakopanem.

Na zdjęciu widoczna jest liczna grupa osób pozujących do wspólnego zdjęcia przed budynkiem otoczonym drzewami i zielenią. Uczestnicy stoją oraz klęczą na brukowanym placu prowadzącym do wejścia obiektu, tworząc zwartą grupę. W tle znajduje się baner informacyjny oraz budynek o charakterystycznej elewacji z kamiennym cokołem i spadzistym dachem.

W międzynarodowej konferencji Komitetu Ochrony Kuraków udział wzięli eksperci z Polski i Słowacji, przedstawiciele Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska i regionalnych dyrekcji ochrony środowiska oraz instytucji zajmujących się ochroną przyrody. Tematem przewodnim była sytuacja populacji oraz skuteczność działań ochronnych i wyzwania stojące przed zachowaniem tych unikalnych gatunków.

Los cietrzewia jest niepokojący. Jego liczebność w wielu regionach kraju dramatycznie spadła w ostatnich dekadach. Prof. Michał Ciach z Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie przedstawił wyniki badań, które pokazują, że populacja cietrzewia na Orawie zmniejszyła się z około 45 tokowisk do zaledwie kilku. Zdaniem naukowca, jeśli działania ochronne nie zostaną podjęte wcześniej, wymarcie tego gatunku w Polsce stanie się kwestią czasu.

Ochrona kuraków wymaga kompleksowych działań

Przedstawiciele parków narodowych, takich jak Tatrzański i Karkonoski, dzielili się doświadczeniami związanymi z ochroną cietrzewia i głuszca. W swoich wystąpieniach podkreślali, że obszary objęte najwyższymi formami ochrony nie są wolne od wpływu człowieka. Presja turystyczna, narciarska czy rozbudowa infrastruktury rekreacyjnej zagrażają siedliskom tych ptaków. Eksperci podkreślali, że skuteczna ochrona wymaga zachowania dużych, spokojnych i dobrze połączonych terenów, które umożliwią gatunkom przetrwanie i rozmnażanie.

Ważnym wątkiem konferencji była także odbudowa populacji głuszca w Borach Dolnośląskich. Dzięki szczegółowej ocenie siedlisk, wyznaczeniu kluczowych obszarów, poprawie warunków wodnych oraz ograniczaniu presji drapieżników, udało się odtworzyć kilka tokowisk i obecnie szacuje się, że populacja głuszca wynosi około 100 osobników.

Nowe zagrożenia

Niepokojące jest pojawianie się nowych zagrożeń. Podczas sesji terenowej prof. Michał Ciach zwrócił uwagę na problem przesuszania torfowisk, które stanowią kluczowe siedliska dla cietrzewia. Wpływają na to zmiany reżimu wodnego i działalność człowieka, w tym nielegalny ruch quadów i motocrossów, a także rozbudowa infrastruktury turystycznej i nowa zabudowa w pobliżu ostoi. Presja ta powoduje, że zachowanie odpowiednio dużych i spokojnych terenów jest jednym z głównych warunków zapewnienia przetrwania kuraków.

Planowane działania GDOŚ

Anna Ronikier-Dolańska, Zastępca Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, w imieniu Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska złożyła zobowiązanie, że GDOŚ jest gotów do zacieśnienia współpracy w zakresie opracowania i przyjęcia programów ochrony głuszca i cietrzewia. Poinformowała również uczestników wydarzenia, że w najbliższym czasie planowane jest w GDOŚ pierwsze spotkanie w tej sprawie. To zobowiązanie zostało przyjęte zarówno z entuzjazmem, jak i z wielką nadzieją na rozstrzygnięcie palących problemów ochrony tych dwóch gatunków.

Podczas konferencji podkreślano także, że edukacja społeczna jest równie ważna jak działania terenowe.

Podsumowując konferencję, organizatorzy wydarzenia podkreślali rolę społecznej akceptacji i współpracy lokalnych społeczności, ponieważ nawet najlepsze programy ochronne mogą okazać się nieskuteczne bez ich wsparcia.

Doświadczenia pokazują, że konsekwentne i długoletnie działania ochronne mogą przynieść wymierne efekty, dając szansę na odrodzenie zagrożonych gatunków. Wspólna troska o kuraki jest nie tylko obowiązkiem nauki, ale także ważnym wyzwaniem dla społeczeństwa, które musi działać, aby zachować dziedzictwo przyrodnicze dla przyszłych pokoleń.

Zdjęcia (7)

Na zdjęciu przedstawiono spotkanie o charakterze naukowym odbywające się w sali konferencyjnej. W centralnej części widoczna jest kobieta, która przemawia, a obok siedzą uczestnicy wydarzenia przy stole z materiałami konferencyjnymi. W tle znajduje się ekran projekcyjny z wyświetlonym slajdem oraz baner organizacji zajmującej się ochroną kuraków leśnych. Na stole widoczne są dokumenty, szklanki i butelki z wodą, co podkreśla roboczy charakter spotkania.

Na zdjęciu widoczne jest spotkanie o charakterze eksperckim lub warsztatowym odbywające się w sali konferencyjnej. Kilka osób siedzi przy wspólnym stole, prowadząc dyskusję i analizując dokumenty oraz materiały robocze. W tle znajduje się ekran projekcyjny z wyświetloną prezentacją oraz baner informacyjny związany z tematyką ochrony przyrody. Na stole ustawiono notatki, szklanki, filiżanki i butelki z wodą, co podkreśla roboczy i merytoryczny charakter wydarzenia.

Na zdjęciu widoczna jest grupa uczestników zgromadzonych wokół dużego stołu podczas spotkania o charakterze szkoleniowym. Osoby słuchają prezentacji lub dyskusji, a część z nich robi notatki i korzysta z materiałów przygotowanych na wydarzenie. Na stole znajdują się dokumenty, notesy, szklanki, filiżanki oraz napoje, co podkreśla roboczy charakter spotkania. W tle można dostrzec plakaty i materiały informacyjne związane z tematyką przyrodniczą.

Na zdjęciu widoczny jest ekran projekcyjny z wyświetlonym slajdem prezentacji na tle górskiego, leśnego krajobrazu spowitego mgłą. Slajd zawiera tytuł dotyczący stanu populacji leśnych kuraków oraz zagadnień związanych z ich ochroną w określonym regionie. Fotografia została wykonana w przyciemnionej sali konferencyjnej.

Na grafice przedstawiono plakat informujący o konferencji poświęconej ochronie kuraków leśnych. Centralnym elementem kompozycji jest fotografia tokującego głuszca z charakterystycznie rozłożonym ogonem i czerwonymi naroślami nad oczami. Na plakacie znajdują się informacje o terminie i miejscu wydarzenia, a także logotypy organizatorów i partnerów.

Na zdjęciu przedstawiono spokojny krajobraz przyrodniczy z rozległym zbiornikiem wodnym otoczonym lasem. Na pierwszym planie widoczne są kępy traw, roślinności bagiennej oraz niewielkie wysepki porośnięte niską roślinnością i pojedynczymi drzewami. Gładka tafla wody odbija intensywnie błękitne niebo, podkreślając naturalny charakter tego miejsca. W tle rozciąga się zwarty pas lasu, który stanowi malownicze tło dla całej kompozycji. Całość ukazuje cenny przyrodniczo obszar wodno-bagienny, wyróżniający się dużą różnorodnością krajobrazową.