16. posiedzenie Grupy Roboczej ds. Handlu Ludźmi UNODC
30.06.2026
W dniach 24-25 czerwca 2026 r. w Wiedniu odbyło się 16. posiedzenie Grupy Roboczej ds. Handlu Ludźmi (Working Group on Trafficking in Persons) działającej przy Konferencji Stron Konwencji Narodów Zjednoczonych przeciwko przestępczości zorganizowanej (UNTOC). Organizatorem wydarzenia był Urząd Narodów Zjednoczonych ds. Narkotyków i Przestępczości (UNODC). Tegoroczne obrady poświęcono dwóm zagadnieniom: przeciwdziałaniu handlowi ludźmi w kontekście działalności tzw. scam centres oraz wykorzystaniu sztucznej inteligencji w handlu ludźmi i wyzwaniom, jakie niesie ona dla organów ścigania i systemów ochrony ofiar.
W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele państw członkowskich ONZ, w tym przedstawiciele MSWiA, organizacji międzynarodowych, środowiska naukowego oraz organizacji pozarządowych zajmujących się przeciwdziałaniem handlowi ludźmi. Dyskusja potwierdziła, że handel ludźmi coraz częściej łączy się z cyberprzestępczością, oszustwami internetowymi, przestępczością finansową oraz wykorzystywaniem nowych technologii przez zorganizowane grupy przestępcze.
Jednym z głównych tematów były centra oszustw internetowych (scam centres) funkcjonujące przede wszystkim w Azji Południowo-Wschodniej, których działalność stopniowo rozszerza się również na inne regiony świata. Podkreślano, że ofiary są najczęściej rekrutowane za pomocą fałszywych ofert pracy publikowanych w Internecie, po czym są transportowane do zamkniętych ośrodków i zmuszane do prowadzenia oszustw internetowych pod groźbą przemocy. W wielu przypadkach ich dokumenty są odbierane, a one same pozostają pod stałym nadzorem i nie mają możliwości opuszczenia miejsca eksploatacji.
Istotnym zagadnieniem była również sztuczna inteligencja, która staje się narzędziem wykorzystywanym zarówno przez sprawców, jak i instytucje odpowiedzialne za zwalczanie handlu ludźmi. Eksperci wskazywali na rosnące wykorzystanie technologii deepfake, klonowania głosu, automatycznych tłumaczeń oraz generatywnej sztucznej inteligencji do tworzenia wiarygodnych ofert pracy, prowadzenia oszustw oraz manipulowania ofiarami. Jednocześnie zaprezentowano rozwiązania wykorzystujące AI do identyfikacji potencjalnych ofiar oraz wykrywania przestępczych schematów działania.
W trakcie posiedzenia przedstawiono również doświadczenia państw oraz organizacji pozarządowych w zakresie identyfikacji i ochrony ofiar. Szczególne miejsce zajęła dyskusja dotycząca zasady niekarania ofiar (non-punishment principle). Podkreślano, że osoby zmuszane do udziału w oszustwach internetowych powinny być w pierwszej kolejności rozpoznawane jako ofiary handlu ludźmi, a nie jako sprawcy przestępstw. Wskazywano również na konieczność zapewnienia im kompleksowej pomocy prawnej, psychologicznej i socjalnej oraz rozwijania mechanizmów współpracy międzynarodowej w zakresie identyfikacji, ochrony i powrotu ofiar do państw pochodzenia.
Znaczną część obrad poświęcono również współpracy międzynarodowej. Przedstawiono przykłady wspólnych operacji organów ścigania prowadzonych przez państwa Azji, Europy i obu Ameryk, a także inicjatywy UNODC, INTERPOL-u oraz ASEAN dotyczące wymiany informacji operacyjnych, wspólnych dochodzeń i budowania partnerstw publiczno-prywatnych. Podkreślono, że skuteczne przeciwdziałanie działalności scam centres wymaga ścisłej współpracy organów ścigania, sektora finansowego, dostawców usług cyfrowych i platform internetowych.
Podczas spotkania zwrócono także uwagę na pojawianie się nowych metod wykorzystywania popularnych platform internetowych przez zorganizowane grupy przestępcze. Wśród przykładów wskazywano przypadki publikowania nietypowych ofert sprzedaży, które mogą służyć ukrywaniu działalności przestępczej lub sygnalizowaniu nielegalnych transakcji. Eksperci podkreślali konieczność rozwijania narzędzi umożliwiających szybkie wykrywanie tego rodzaju zagrożeń oraz zacieśniania współpracy z operatorami platform internetowych.
Wnioski z posiedzenia potwierdziły, że handel ludźmi pozostaje jednym z najbardziej dynamicznie zmieniających się obszarów przestępczości zorganizowanej. Coraz częściej łączy się on z cyberprzestępczością, oszustwami finansowymi i wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Odpowiedzią na te zagrożenia powinny być skoordynowane działania państw, rozwój partnerstw międzynarodowych, skuteczniejsza identyfikacja ofiar oraz wzmacnianie współpracy z sektorem prywatnym i dostawcami usług cyfrowych.
Tegoroczne obrady Grupy Roboczej potwierdziły, że przeciwdziałanie handlowi ludźmi wymaga dziś podejścia łączącego działania organów ścigania, administracji publicznej, organizacji międzynarodowych, organizacji pozarządowych oraz sektora technologicznego, tak aby skutecznie odpowiadać na szybko zmieniające się metody działania zorganizowanych grup przestępczych.
